In de Israëlische havenstad Haifa wonen enkele Messiasbelijdende Joden van Ethiopische afkomst. Vanwege mogelijke intimidatie durft een deel van de gemeente geen samenkomsten bij te wonen op de sabbat. Daarom zoekt hun voorganger Benny Moghes hen thuis op. Dit pastorale werk doet hij in zijn vrije tijd, terwijl hij overdag met een fulltimebaan de eindjes aan elkaar probeert te knopen.

Zomaar een voorbeeld van een Messiasbelijdende Jood die door zijn stichting geholpen wordt, zegt Herbert Bulten. „Die hulp is belangrijk, omdat christelijke Joden een kleine, kwetsbare groep vormen. Maar vooral omdat wij hun dit zijn verschuldigd. Zij behoren tot het uitverkoren Joodse volk van God. Via hen hebben wij het Evangelie ontvangen.”

Hoe biedt SSMJ die hulp?

„Door hen te steunen in hun roeping tot Evangelieverkondiging onder hun volksgenoten. Ook proberen wij christelijke gemeenten in Nederland te wijzen op hun Joodse wortels. Wij willen de band tussen Nederlandse kerken en Messiasbelijdende Joden bevorderen.

Daarnaast heeft SSMJ toerustingsprojecten zoals de Bible Society in Israel, een Bijbelgenootschap dat Gods Woord verspreidt onder Joden en Arabieren. Verder steunen we diaconale projecten die behoeftigen bijstaan. Daarbij is het gebed het fundament van ons werk.”

De Bible Society in Israel in Jeruzalem. beeld Herbert Bulten

Interieur van de Bible Society in Israel in Jeruzalem. beeld Herbert Bulten

De Bible Society in Israel in Jeruzalem. beeld Herbert Bulten

Interieur van de Bible Society in Israel in Jeruzalem. beeld Herbert Bulten

De Bible Society in Israel in Jeruzalem. beeld Herbert Bulten

Interieur van de Bible Society in Israel in Jeruzalem. beeld Herbert Bulten

Hoeveel Messiasbelijdende Joden zijn er in Israël?

„Volgens onderzoek van het Caspari Center in Jeruzalem ongeveer 20.000, meer dan drie keer zo veel als 25 jaar geleden. Onze organisatie is meegegroeid met de groei van het aantal Messiasbelijdende Joden. Destijds begonnen we met de hulp aan één gemeente in Jeruzalem. Nu steunen we meer dan dertig projecten. Veel christenen weten echter nauwelijks iets van deze geloofsgenoten. Daarom wordt er weinig voor hen gebeden.

Toch gebeuren er wonderlijke dingen. Zoals bij Beit HaYeshua, een afkickcentrum voor alcohol- en drugsverslaafden in Jeruzalem dat geleid wordt door Oleg Vilinsky. Vilinsky is een Jood uit Rusland. Daar kwam hij in de problemen met de politie. Hij vertrok naar Israël en raakte aan lager wal. Maar Vilinsky kwam tot geloof. Nu werkt de ex-crimineel onder verslaafden in de steden.

Tot zijn verbazing trof hij in Israël dezelfde politieagent die hem in Rusland achtervolgde – ook een Jood die naar Israël verhuisde. En ook hij belandde in de goot. Nu heeft hij via Vilinsky de Messias gevonden. We waren ontroerd toen we zijn getuigenis hoorden.

Ook in de ultra-orthodoxe Joodse wijk Mea Shearim in Jeruzalem zijn er vast en zeker rabbijnen die in de Messias geloven. Vlak bij de wijk is de expositieruimte van de Bible Society in Israel gevestigd. Af en toe stapt er een orthodoxe Jood binnen, die daar niet mag komen. Speciaal voor hen is er een ruimte ingericht waar voor hen gebeden kan worden en waar ze ongezien een bakje koffie kunnen drinken.”

Hoe divers is de Messiasbelijdende beweging?

„Er zijn verschillende stromingen. De ene gemeente lijkt op een doorsnee evangelicale gemeente, terwijl de liturgie van andere samenkomsten eruit ziet als die van de synagoge. Sommige Messiasbelijdende Joden hebben een reformatorische inslag.

Alle gemeenten besnijden hun jongetjes en bijna alle gemeenten passen de geloofsdoop toe. Ze zijn onafhankelijk, maar er zijn nationale platforms van predikanten en ouderlingen. Ongeveer 70 procent van alle geloofsgemeenschappen is bij zulke platforms aangesloten.

Écht reformatorische gemeenten zijn er niet in Israël, want die staan in de westerse traditie. Wel neemt bijvoorbeeld ds. David Zadok veel leerstellingen van de Reformatie over in zijn eigen theologie.”

Messiasbelijdende Joden. beeld Herbert Bulten

Messiasbelijdende Joden. beeld Herbert Bulten

Messiasbelijdende Joden. beeld Herbert Bulten

Messiasbelijdende Joden. beeld Herbert Bulten

Messiasbelijdende Joden. beeld Herbert Bulten

Messiasbelijdende Joden. beeld Herbert Bulten

Is het jullie de afgelopen 25 jaar gelukt om Messiasbelijdende Joden meer onder de aandacht te brengen?

„In kleine mate. Ook op theologische opleidingen. Over het algemeen komt dit onderwerp nauwelijks aan bod op de universiteiten. Als toekomstige predikanten tijdens hun opleiding al weinig over Israël meekrijgen, dan is het niet vreemd dat zij het thema niet scherp op hun netvlies hebben.

Gelukkig komt daar enige verandering in. Zo werkt SSMJ mee aan het lectoraat ”Het Joodse karakter van het Nieuwe Testament en de Joods-christelijke ontmoeting” aan de Christelijke Hogeschool Ede. Verder organiseert de stichting conferenties, ontwikkelen we nu een leergang en gaven we onlangs een brochure uit. Maar er is nog veel werk te doen, alleen al vanwege bepaalde theologische overtuigingen.”

Hoe bedoelt u dat?

„Sommige opvattingen over het volk Israël binnen de kerk zorgen ervoor dat de Messiasbelijdende beweging onderbelicht blijft. Denk bijvoorbeeld aan de vervangingstheologie, waarbij de kerk de plaats van Israël zou hebben ingenomen. Als gevolg daarvan is er te weinig oog voor Gods blijvende verkiezing en Zijn beloften voor Israël.

Subtieler is de tweewegenleer, het standpunt dat het voor de Joden niet nodig is om door Jezus tot het geloof in God de Vader komen. Dat zou alleen de heidenen gelden. Omdat de Joden vanwege Gods verkiezing al bij God horen, hebben zij geen Messias nodig, is de gedachte.

Ook zijn veel christenen van mening dat je pas een goede Messiasbelijdende Jood bent als je in het theologische plaatje past dat Nederlandse kerken hebben. Als je jongens laat besnijden of de sabbat viert, kun je volgens hen geen goede gelovige zijn.”

Zijn die opvattingen nadelig voor Messiasbelijdende Joden zelf?

„Ja, want hierdoor vallen zij tussen wal en schip. Messiasbelijdende Joden zijn een vergeten groep met een dubbele identiteit en hebben te maken met dubbele ontkenning: zowel door christenen als door orthodoxe Joden.

Voor veel christenen vormen zij een beweging die ze niet goed kunnen plaatsen. Iedere christen kan zich met vervolgde broeders en zusters in het buitenland identificeren, maar met Messiasbelijdende Joden lukt ze dat niet. Mensen vinden het interessant dat ik voor Open Doors gewerkt heb. Maar als ik zeg dat ik Messiasbelijdende Joden ondersteun, kijken ze me soms aan alsof ik een rare hobby heb.

Bij orthodoxe Joden kunnen Messiasbelijdende Joden ook niet terecht, want voor een religieuze Jood is het onmogelijk dat je Jood blijft als je in de Messias gelooft. Daarbij is Israël binnen de kerk een splijtzwam. Onder andere door de toenemende anti-Israëlhouding in de huidige oorlog tegen Hamas.”

Sommigen veroordelen de „kritiekloze” wijze waarop christenen Israël steunen. Hoe kijkt u daartegen aan?

„Als christen moet je de gezindheid van Christus hebben, en dus een vredestichter zijn. Er is onderscheid tussen het land, het volk en de staat Israël. Je kunt het land steunen en zelfs geloven dat God de Joden deze plek heeft gegeven. Maar Netanyahu is geen tweede Mozes. Je hoeft niet per se achter de regering te staan. Wij zijn pro-mens, dus pro-Jood en pro-Arabier.

Toch is het soms eng om te zien dat Israël in de media vaak van allerlei zaken de schuld krijgt. Ook sinds de aanvallen op Gaza na de aanslagen van 7 oktober. De reactie van Israël daarop heeft mijns inziens te maken met een wond die er al eeuwen zit. Het is de wond van de Holocaust en van de pogroms. De Joden krijgen het gevoel dat ze niet mogen bestaan. Ze hebben een eigen land, maar zijn in hun hart geraakt. Nu willen ze alle terroristen definitief uitschakelen.

Toen mijn vrouw en ik in Israël woonden, gingen we eens met een Joodse gids op reis. Bij de Jordaanse grens omhelsde hij ons en zei: „Ik ben zo blij dat jullie hier zijn, want iedereen in de wereld laat ons in de steek.” Die gedachte leeft sterk bij de Joden. Aan de andere kant weet ik ook van christelijke Palestijnen die uit hun huizen verdreven werden door Israëliërs. Ook heb ik gelezen van christenzionisten die bij Gaza baden of God de Palestijnen zou willen verzwelgen. Is dat nu getuigen?”

Welke problemen heeft de Messiasbelijdende gemeenschap in Israël?

„De grootste groeifactor van de gemeenten is de toestroom van Russischsprekende Joodse christenen uit de voormalige Sovjet-Unie. In veel geloofsgemeenschappen van Messiasbelijdende Joden wordt dus Russisch gesproken, terwijl de jongeren Ivriet spreken. Vanwege de taalkloof is het een uitdaging om hen bij de gemeente te blijven betrekken. De vaak oudere voorgangers kunnen moeilijk een opvolger vinden.

Ook hebben voorgangers van kleine gemeenten naast hun pastorale werk vaak een baan nodig om in hun onderhoud te voorzien. Daarbij ervaren Messiasbelijdende Joden vaak tegenstand. Zo spraken orthodoxe Joden tijdens de sabbat vloeken uit over Messiasbelijdende Joden die bij de Joods-Arabische gemeente van ds. Yoyakim Figueras in Arad naar de kerk gingen.”

Lees ook

Ds. Zadok op Hoornbeeck College: Ook Messiaanse gezinnen in Israël missen familieleden

Hoe gingen Messiasbelijdende Joden om met 7 oktober?

„Deze crisis is voor hen een mogelijkheid om van Christus te getuigen. Na de ramp op die oktoberdag kregen zij de kans om door diaconale projecten zoals voedseluitreikingen de vriendelijkheid van Jezus te tonen. Joden vroegen hun hoe het komt dat zij zo rustig blijven in deze crisis. Dat geeft hun de mogelijkheid om het Evangelie te brengen.”

SSMJ organiseert dit jaar verschillende activiteiten om haar 25-jarig bestaan te vieren. Recent waren er heftige demonstraties tegen avonden van Christenen voor Israël. Zijn jullie daar ook bang voor?

„Absoluut niet, want we stáán voor onze zaak. Daarbij richt onze organisatie zich niet op de staat Israël, maar op de ondersteuning van Messiasbelijdende Joden. In ons logo staat echter duidelijk de davidsster. Het zou dus zomaar kunnen dat er een keer anti-Israëldemonstranten voor onze deur staan.

Laatst hadden we een viering van ons 25-jarig jubileum in de Grote Kerk van Dordrecht. Daarvoor belde een demonstrant ons op om te vragen of we een Israëlavond hielden. Toen hebben we voor de veiligheid de politie ingelicht.”

Wat is de toekomstverwachting van de stichting?

„Wij zijn een interkerkelijke stichting en wij mogen meegroeien met de Messiasbelijdende Joden in Israël. Onze relatie met het Joodse volk en betrokkenheid bij de staat Israël begint immers bij onze relatie met hen. Zij zijn het gelovig overblijfsel van Israël. Via hen zijn we verbonden met het hele volk. Daarmee sluiten we overige Joden niet uit, maar juist in. Dat is een kwestie van prioriteit.

We kunnen onszelf op termijn opheffen als de kerken hun verantwoordelijkheid nemen richting christelijke Joden. Dat zie ik nog niet zo snel gebeuren. Wel zien we dat de doordenking langzaam op gang komt. Voor het eerst wordt bijvoorbeeld in de nota ”Uw Koninkrijk kome”, van de Protestantse Kerk in Nederland, aandacht gegeven aan Messiasbelijdende Joden. Daarnaast hebben wij in Christus ook een band met Palestijnse christenen. Het zou daarom een zegen zijn als er meer aandacht komt voor de verzoening tussen Jood en Arabier in Christus. Dat is een getuigenis in zichzelf.”