Melkveebedrijf Plender ligt op een kleine terp, tussen Kampen en Oosterwolde, op de grens van Overijssel en Gelderland. De Groot is bedrijfsleider – de eigenaar woont in Oekraïne. Vanuit de woonkamer kijkt de boer uit op het weiland, waar de koeien lopen te grazen. Inclusief jongvee verzorgt de familie De Groot dik 180 dieren.

In de keuken hangen replica’s van schilderijen van zwartbonte koeien en kalveren, werk van een Amerikaanse schilder. „Wij zijn echte koeienliefhebbers”, zegt De Groot (56). Zijn vrouw Joke knikt instemmend. Hun oudste zoon is intussen ook melkveehouder en zijn drie jongere broers hebben hetzelfde doel.

Dat blijkt wel als Jans telefoon gaat. „Dat is goed. Wel even wachten tot de stoeptegels droog zijn”, zegt de boer. Lachend legt hij uit: „Onze jongste komt van school en wil met de trekker het land op om gras te maaien.”

Vijf jaar geleden stond De Groot in het Zwolse provinciehuis tegenover Mobilisation for the Environment (MOB) en Vereniging Leefmilieu. De organisaties wilden dat Overijssel zestien PAS-melders zou aanpakken. PAS-melders zijn ondernemers –vooral veehouders– die buiten hun schuld geen geldige natuurvergunning hebben sinds de Raad van State in 2019 het Programma Aanpak Stikstof (PAS) schrapte.

Lees ook

Overijssel in de knel met handhaving stikstofregels

De Groot en zijn collega’s waren verontwaardigd dat de twee milieuorganisaties juist hen eruit hadden gepikt, terwijl er alleen al in Overijssel zo’n 380 PAS-melders waren. De fout ligt bij de overheid, niet bij de boeren, zo stelden ze.

Melkproductie

De provincie wilde niet handhaven, maar MOB en Leefmilieu zetten door. Het liep uit op een gevecht voor de rechter. De Groot: „Een van hun argumenten was dat ons bedrijf terug zou moeten keren naar de melkproductie van de koeien in 1986. Toen gaf een koe gemiddeld 6000 liter melk per jaar, nu 10.000 liter. Gelukkig ging de rechter daar niet in mee. Uiteindelijk hebben de milieuclubs het er in ons geval bij laten zitten. Maar de hele zaak heeft ontzettend veel energie gevraagd, nog los van de advieskosten.”

Intussen had een vorig kabinet in een wet vastgelegd dat de PAS-melders uiterlijk in februari 2025 moesten worden gelegaliseerd. De Raad van State bepaalde daarop dat provincies tot halverwege 2025 niet hoeven te handhaven.

Die legalisering is nog steeds niet rond. Met 1 juli in zicht startten dezelfde milieuclubs dinsdag een nieuw juridisch offensief tegen de provincies, waarbij PAS-melders als breekijzer moeten dienen om de stikstofplannen van demissionair minister Femke Wiersma onderuit te halen. De Groot kijkt er niet van op. „Die mensen gaan door. Het geeft allemaal weer onzekerheid.”

Het roept bij hem herinneringen op aan enkele jaren geleden. „Toen waren we bang dat het niet goed zou gaan. We vroegen we ons af of we wel door konden boeren. Het leek er zelfs even op dat we voor bemesten en beweiden een vergunning zouden moeten hebben.”

Dankdagpreek

Een dankdagpreek uit Habakuk 3 bracht rust. De Groot, lid van de hersteld hervormde gemeente IJsselmuiden-Grafhorst: „Daar gaat het over olijfbomen zonder vrucht, velden zonder oogst en lege stallen. En dan toch de Heere loven. Ik liep samen met een andere boer de consistorie uit. We zeiden tegen elkaar: Dát blijft over.”

De Groot heeft zijn zoons steeds bij de problemen betrokken. „Ze hebben geen moment getwijfeld, ze willen gewoon doorgaan. Dat vinden we mooi. Het stimuleert Joke en mij om niet bij de pakken neer te gaan zitten.”

Bang dat MOB opnieuw het oog op zijn bedrijf laat vallen is De Groot niet. „Ze zijn bij ons vastgelopen. Dat komt ook doordat de omvang van onze veestapel nog steeds binnen de grenzen van de oude vergunning past.”

De PAS-melding was gedaan met het oog op een verbouwing van de stal, waardoor zo’n zestig dieren extra konden worden gehouden. Daar heeft De Groot tot nu toe geen gebruik van gemaakt. „Ik hoop wel dat het in de toekomst alsnog kan, want een bedrijf moet zich blijven ontwikkelen.”

Minister Wiersma wil de rekenkundige ondergrens van Aerius, het model waarmee de stikstofneerslag op kwetsbare natuur wordt bepaald, verhogen. De Groot: „Als dat lukt, krijgen we een vergunning en kunnen we uitbreiden.”

Wat adviseert hij collega’s die in de komende weken met de actie van MOB en Leefmilieu te maken krijgen? „Rustig doorgaan met boeren, dat is het beste wat je kunt doen.”