Ik vind de korjaal een magisch vervoermiddel. De uitgeholde boomstammen waar in het Surinaamse binnenland hele generaties mee zijn vervoerd, zijn tijdloos. Ze lijken simpel maar in werkelijkheid zit er veel ambachtelijk werk in, dat van vaders op zonen wordt overgedragen.

Bootsmannen transporteren dagelijks vele duizenden mensen in korjalen van dorp naar dorp, van huis naar school en van de ene familie naar de andere. En op zondag zitten de meeste boten vol met gelovigen die naar de kerken langs de rivieren worden gebracht. Kortom, de korjaal wordt door Surinamers gebruikt zoals de fiets door Nederlanders in stad en land wordt ingezet. Waarbij aangetekend dat het besturen van de korjaal vooral een mannenaangelegenheid is; vrouwen zie je vooral de kleinere boten zonder buitenboordmotor behendig door het water loodsen.

De bewoners van het binnenland – de inheemsen en de nazaten van weggelopen slaven – gebruiken al vele eeuwen korjalen die ze zelf maken. In nagenoeg ieder dorp zijn wel mannen die het maken van de vaartuigen onder de knie hebben en daar ook hun dagelijkse brood mee verdienen. Zoals in het dorp Witagron, op zo’n 200 kilometer ten zuidwesten van Paramaribo. Het dorp zelf is per auto te bereiken, maar verderop gelegen nederzettingen kunnen alleen over de Coppenamerivier worden aangedaan. Voor alles is men daar afhankelijk van de boot. Naast personen worden levensmiddelen en andere goederen hiermee aangevoerd.

Hugo is de zoon van een van de ervaren korjaalmakers van het dorp. Hij is bij zijn vader in de leer en hoopt het ambacht ooit volledig onder de knie te hebben en zelfstandig te kunnen werken. „Het is zware, maar dankbare arbeid”, zegt hij met trots in zijn stem. „Zonder ons zou alles in het binnenland stilvallen, want korjalen zijn de levensader van de bewoners.”

Het is volgens hem vooral belangrijk dat de juiste boom wordt gevonden. Die wordt vervolgens handmatig uitgehold en bewerkt tot een betrouwbaar vaartuig, een proces dat vaak vele maanden kan duren. Om de boot breder en stabieler te maken, legt men er gecontroleerd vuur in of onder. Door de hitte wordt het hout flexibel, waarna er houten dwarsbalken in worden geslagen om de boot in zijn brede vorm te dwingen. Dit maakt de korjaal in feite onzinkbaar. En dat is geen overdreven luxe op de soms woelige Surinaamse wateren.

„Ik ben blij dat ik geen taxichauffeur ben”, zegt Hugo, die zelf ook bootsman is en in een korjaal onder andere schoolkinderen vervoert. „In mijn korjaal heb ik tenminste geen last van de steeds erger wordende files in de stad of de vele gaten in de slechte wegen. Doorgaans kan ik gewoon lekker doorvaren. Dus voor mij betekent het varen ook echte vrijheid”, glundert hij.