Nog meer commotie in de Golfregio deze week. Nadat onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran in Pakistan op niets uitliepen, kondigde president Trump zondag een blokkade van Iraanse havens aan. Maandagmiddag werd deze actief rond een heet hangijzer in de regio: de Straat van Hormuz.

Iran houdt de zeestraat nu al weken dicht voor scheepvaart. Het land heft tol voor schepen die wel door de waterweg willen varen. En inmiddels zijn meerdere Amerikaanse marineschepen actief om schepen tegen te houden die van Iraanse havens komen of daarnaartoe gaan.

Klik op een icoon voor meer informatie:

Fregatten

Militair gezien is de Amerikaanse blokkade vrij logisch, zegt Bart van den Berg, militair analist bij het Clingendael Instituut. „Als een macht een zeestraat sluit en in zijn voordeel wil gebruiken door tol te heffen, zoals Iran doet, is het niet raar dat een andere macht zijn tegenstander dat voordeel wil ontzeggen, wat de VS doen.”

Volgens de defensiespecialist moet de Amerikaanse actie in de zeestraat gezien worden in het licht van onderhandelingen. „De VS voeren de druk op Iran verder op. En ze kunnen zo’n zee-engte prima afsluiten, het is een haalbare operatie met de spullen die ze in het gebied hebben. Op dit moment doen ze het bijvoorbeeld met een aantal fregatten.”

Hoeveel kans van slagen heeft de Amerikaanse blokkade? „Het gaat ze lukken”, zegt Van den Berg overtuigd. Civiele schepen zullen volgens hem worden teruggestuurd. Het tot zinken brengen van een vrachtschip ziet de analist niet snel gebeuren. „Dat is vrij extreem. Er zijn andere middelen om schepen tegen te houden, zoals radiocontact, het aan boord brengen van mariniers of waarschuwingsschoten.”

Operationeel

De Straat van Hormuz is een slagader in de wereldeconomie. Voor de Iraanse blokkade voeren er per dag gemiddeld honderd schepen door de zee-engte. De route is onder meer belangrijk voor de wereldwijde olie- en kunstmesthandel. Volgens het internationale recht mag iedereen erdoorheen varen. Zowel de Iraanse als de Amerikaanse blokkade staat daarmee „op gespannen voet”, zegt Van den Berg.

De Straat van Hormuz is de enige uitweg uit de Perzische Golf. Door de Iraanse blokkade stegen onder meer de olie- en gasprijzen flink. Veel rederijen durven hun schepen niet meer door de waterweg te laten varen.

Volgens Van den Berg kan zowel Iran als Amerika zijn blokkade lang volhouden, ook al zijn beide krijgsmachten „op een andere manier operationeel. De Amerikanen zijn zeker op open zee zwaar dominant. De oorlogsschepen van de VS zijn hoog technologisch materieel. Iran heeft bijna geen marine meer, maar houdt zich bezig met zeemijnen, drones en raketten. Dat is een hele andere aanpak, maar die werkt net zo goed.”