Iran heeft gedreigd de hele regio „in een hel” te veranderen, als Israël en de Verenigde Staten de oorlog verder laten escaleren. De Amerikaanse president Donald Trump zei eerder juist de hel boven Iran te laten losbarsten als het land niet snel de Straat van Hormuz heropent.

„Vergeet niet dat de hele regio in een hel verandert, als de agressie wordt uitgebreid”, zei een woordvoerder van het Iraanse leger tegen Al Jazeera. „De illusie dat jullie de Islamitische Republiek Iran kunnen verslaan is veranderd in een moeras en daar zullen jullie in zinken.”

Komende dinsdag loopt Trumps ultimatum af om een deal te sluiten. Daarna zullen de VS Iraanse energiecentrales aanvallen, aldus Trump. Israël zal mogelijk ook deelnemen aan die aanvallen.

Israël is bezig met de voorbereidingen voor aanvallen op Iraanse energiecentrales, zegt een hoge Israëlische defensiefunctionaris tegen persbureau Reuters. Maar het leger wacht wel tot de Verenigde Staten groen licht geven voor de aanvallen.

In de Verenigde Staten zijn een nicht en een achternicht van de Iraanse topgeneraal Qassem Soleimani opgepakt. Het kopstuk van de Revolutionaire Garde werd in 2020 gedood bij een Amerikaanse luchtaanval in Bagdad.

Nu zijn twee van zijn familieleden opgepakt, meldt het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Het gaat om zijn nicht Hamideh Soleimani Afshar en haar dochter. Zij hadden een verblijfsvergunning, maar die is door minister Marco Rubio nu afgepakt.

De dood van Soleimani leidde tot grote woede in Iran. De Amerikaanse autoriteiten arresteerden in 2024 een Pakistaan omdat die door de Iraniërs zou zijn ingehuurd voor een aanslag op president Donald Trump. Die gaf in zijn eerste presidentstermijn de opdracht voor de aanval op Soleimani en zou als wraak ook gedood moeten worden.

De Pakistaan, Asif Merchant, werd vorige maand schuldig bevonden. Zijn straf is nog niet bekend.

Buitenlandminister Abbas Araghchi van Iran heeft zijn diepe dankbaarheid uitgesproken voor de Pakistaanse bemiddeling in de „oorlog die ons is opgelegd door de VS en het Israëlische regime”. Hij zei dat Amerikaanse media het standpunt van Iran verkeerd hebben weergegeven door te suggereren dat Iran geen heil ziet in die bemiddeling, meldt de Iraanse nieuwszender Press TV.

Iran zou de bemiddeling en eventuele gesprekken in Pakistan afwijzen, aldus berichten afgelopen week. Die zijn ook in Pakistan tegengesproken.

„Ik ben Pakistan dankbaar en heb nooit geweigerd naar Islamabad te reizen”, zegt Araghchi over de hoofdstad van Pakistan. „Wij zijn geïnteresseerd in voorwaarden voor een beslissende en duurzame beëindiging van de illegale oorlog die tegen ons gevoerd wordt.”

Pakistan heeft de militaire agressie van Israël en de VS tegen Iran veroordeeld, maar staat traditioneel ook op goede voet met Washington. Het land wil bijdragen aan het op gang brengen van onderhandelingen.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft in een telefoongesprek met NAVO-chef Mark Rutte gezegd dat „de militaire interventie tegen Iran tot een geostrategische impasse heeft geleid”. Erdogan zei dat de internationale gemeenschap meer moet ondernemen om een einde te maken aan de oorlog, meldden Turkse media.

Erdogan prees de rol van de NAVO voor de recente steun bij de verdediging van het Turkse luchtruim toen projectielen het oosten van Turkije binnendrongen. Deze solidariteit in het bondgenootschap toont weer de afschrikwekkende kracht van de NAVO, aldus Erdogan. Hij zei te hopen dat het bondgenootschap op de top in juli in Ankara besluiten neemt die de alliantie „nog weerbaarder en doelmatiger maken”.

Erdogan zei ook dat de inspanningen doorgaan om het conflict tussen Oekraïne en Rusland vreedzaam te beëindigen. Rutte spreekt woensdag president Donald Trump. Die is pas weer uitgevaren tegen de NAVO. Hij had naar eigen zeggen meer steun verwacht van andere landen binnen de alliantie bij de oorlog tegen Iran.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran nog eens herinnerd aan het ultimatum dat hij eerder stelde om een deal te sluiten over de Straat van Hormuz. Trump gaf Teheran eerder tot 6 april om die belangrijke zeestraat te openen, anders zou hij Iraanse energiecentrales aanvallen.

„Weten jullie nog dat ik Iran tien dagen de tijd gaf om een deal te sluiten of de Straat van Hormuz te openen”, vraagt Trump op Truth Social. „De tijd raakt op - nog 48 uur voordat de hel boven hen losbarst.”

De Verenigde Staten dreigden al eerder Iraanse energiecentrales op te blazen, maar stelden dat uit toen Trump melding maakte van onderhandelingen met Iran. Teheran ontkende vervolgens dat er onderhandeld werd.

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) meldt dat in de buurt van de Iraanse kerncentrale van Bushehr een werknemer van de centrale is omgekomen. Een projectiel is niet ver van de centrale ingeslagen. Het IAEA stelt dat er aan de nucleaire centrale zelf nauwelijks schade is en er geen radioactieve straling is vrijgekomen.

Iraanse media berichtten eerder dat een deel van een projectiel dat tijdens Amerikaans-Israëlische aanvallen werd afgevuurd bij de centrale is neergekomen en een beveiliger van het complex is omgekomen.

Iran herhaalde vrijdag de beschuldiging dat het IAEA door te zwijgen over de luchtaanvallen op civiele vreedzame nucleaire installaties medeplichtig is aan de agressie van de VS en Israël.

Rusland heeft „de kwaadaardige” Amerikaans-Israëlische luchtaanval scherp veroordeeld. „Aanvallen op nucleaire faciliteiten, inclusief die van Bushehr, moeten onmiddellijk ophouden”, aldus het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Veel Russen werken in de kernenergiecentrale van Bushehr. Ze worden in fasen geëvacueerd. Volgens de directeur van het Russische atoomagentschap Rosatom, Aleksej Lichatsjev, is dit weekend de grootste evacuatie in de reeks in gang gezet. Bijna tweehonderd Russen worden in bussen naar de Iraans-Armeense grens gereden.

Vijf Europese ministers van Financiën willen dat de Europese Commissie een belasting op de winsten van energiebedrijven invoert, vanwege de flink gestegen brandstofprijzen door de Iranoorlog. De ministers van Duitsland, Italië, Spanje, Portugal en Oostenrijk deden deze oproep in een brief aan eurocommissaris Wopke Hoekstra (Klimaat), die persbureau Reuters heeft ingezien.

Ze schrijven dat zo’n maatregel een signaal zou zijn dat „we eensgezind zijn en in staat zijn om actie te ondernemen”. „Het zou ook een duidelijke boodschap afgeven dat degenen die profiteren van de gevolgen van de oorlog hun steentje moeten bijdragen om de last voor het grote publiek te verlichten”, staat in de brief. Daarin gaven ze geen details over hoe hoog de belasting volgens hen zou moeten zijn of voor welke bedrijven die moet gelden.

De ministers verwijzen naar een vergelijkbare belasting in 2022 om de hoge energieprijzen door de oorlog in Oekraïne aan te pakken. „Gezien de huidige marktverstoringen en begrotingsbeperkingen zou de Europese Commissie snel een soortgelijk EU-breed bijdrage-instrument moeten ontwikkelen dat gebaseerd is op een solide juridische basis.”

Een Duitse vereniging die raffinaderijen en tankstations vertegenwoordigt zegt tegen Reuters dat de indruk dat bedrijven ten onrechte profiteren onjuist is en er geen rechtvaardiging is voor een belasting. „Ons hoofddoel is om de aanvoer van brandstoffen in Duitsland onder steeds moeilijkere omstandigheden in stand te houden”, aldus de vereniging in een verklaring.

De EU voerde in 2022 een pakket noodmaatregelen in, waaronder een belasting op de overwinsten van energiebedrijven en een EU-breed prijsplafond voor gas. Eurocommissaris Dan Jørgensen (Energie) zei dinsdag dat de EU overweegt de maatregelen opnieuw in te voeren. Daarbij gaat het onder meer om voorstellen om belastingen op elektriciteit te beperken.

Sinds het begin van de Iranoorlog vijf weken geleden zijn de Europese gasprijzen met meer dan 70 procent gestegen. Ook de olieprijzen namen fors toe. EU-landen halen nu wel meer energie uit hernieuwbare bronnen dan in 2022.

Sinds het begin van de Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran eind februari zijn volgens de Iraanse Rode Halve Maan (IRCS) meer dan 1900 burgers gedood en meer dan 20.000 gewond geraakt. IRCS-chef Jagan Chapagain dankt de medewerkers voor hun buitengewone moed en vaardigheid onder de moeilijke omstandigheden.

Chapagain vraagt de internationale gemeenschap solidariteit te betuigen en ook hulp te bieden. Het IRCS stelt dat er tot dusver rond de 91.500 woningen en 22.580 commerciële panden zeer grote schade hebben opgelopen of zijn verwoest. Er zijn volgens de IRCS 736 scholen of andere onderwijsinstellingen getroffen. Volgens het ministerie van Onderwijs zijn dertig universiteiten doelwit van luchtaanvallen geweest.

Al op de eerste dag van de Amerikaans-Israëlische aanvallen werd in Minab, niet ver van de Straat van Hormuz, een lagere school voor meisjes door luchtaanvallen getroffen. Daarbij kwamen ongeveer 175 mensen om het leven, voornamelijk schoolkinderen.

De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde heeft een droneaanval geclaimd op een groot containerschip in de Straat van Hormuz. Het vaartuig zou banden hebben met Israël. Volgens de garde is op het schip brand uitgebroken.

Het schip wordt de Ishyka genoemd en vaart onder Liberiaanse vlag. Volgens gegevens van de waarnemersite marinetraffic.com was het vaartuig vrijdag in Bahrein.

Wat de band met Israël is, is niet bekendgemaakt. In de scheepvaart is vaak enige onduidelijkheid over eigenaars, gebruikers, reders en andere belanghebbenden. De vlag waaronder een schip vaart geeft voornamelijk aan waar het is geregistreerd. Dat is onder meer voor de veiligheidseisen, belastingheffing en inspecties van het vaartuig van belang.

Meerdere landen in het Midden-Oosten melden in de nacht van vrijdag op zaterdag opnieuw aanvallen over en weer. Israël laat weten dat er vanuit Iran raketten zijn afgevuurd op het land. Dat gebeurde de afgelopen weken vrijwel dagelijks. Het Israëlische leger liet zaterdagochtend vroeg weten doelen in de Libanese hoofdstad Beiroet aan te vallen. Journalisten van persbureau AFP meldden daar explosies.

In Teheran werden zaterdagochtend door AFP-journalisten ook explosies gemeld.

In de Syrische hoofdstad Damascus klonken eveneens explosies. Volgens de Syrische staatstelevisie waren die het gevolg van de Israëlische luchtverdediging die reageerde op de Iraanse raketten.

Golfstaat Bahrein meldde eerder in de nacht dat vier mensen gewond raakten door brokstukken van een onderschepte drone, meldt Al Jazeera. Ook huizen raakten daarbij beschadigd.

In Dubai raakten brokstukken het gebouw van het Amerikaanse techbedrijf Oracle. Er vielen geen gewonden. De Iraanse Revolutionaire Garde had eerder gewaarschuwd voor aanvallen op techbedrijven, waaronder Oracle.

De oorlog in het Midden-Oosten begon ruim een maand geleden met Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran. Teheran heeft in een reactie raketten afgevuurd op buurlanden en de Straat van Hormuz effectief gesloten voor de internationale zeevaart.

Iran is erin geslaagd om meerdere raketbases die door de Amerikanen en Israëliërs werden getroffen bij luchtaanvallen, weer te repareren. In sommige gevallen waren de raketinstallaties of bunkers waar de raketten worden opgeslagen „binnen enkele uren” weer operationeel. Dat melden Amerikaanse inlichtingendiensten, schrijft The New York Times.

Het Pentagon en het Witte Huis lieten deze week weten flinke voortgang te hebben geboekt in Iran tijdens de oorlog in het Midden-Oosten. Zo zouden er 11.000 doelen in Iran zijn getroffen, meldde het Pentagon.

Maar Amerikaanse inlichtingendiensten twijfelen er volgens de toonaangevende krant aan in hoeverre de capaciteit van Iran om raketten af te vuren daadwerkelijk is aangetast. Iran heeft onder meer dagelijks raketten afgevuurd op Israël.

Iran heeft volgens de inlichtingendiensten ook de beschikking over een „significant aantal” mobiele lanceerplatformen.

Zowel Iran als de Verenigde Staten zoeken in het zuidwesten van Iran nog altijd naar een bemanningslid van de F-15 die vrijdag uit de lucht zou zijn geschoten. De plaatsvervangend gouverneur van de Iraanse provincie Kohgiluyeh en Boyer-Ahmad laat volgens de BBC aan Iraanse media weten dat „de politie, veiligheidsdiensten en inwoners in de regio proberen de piloot te identificeren”.

De plaatsvervangend gouverneur van de provincie vlak bij de Perzische Golf spreekt tegenover persbureau Fars van „grootschalige inspanningen” om „de piloot” te vinden.

Amerikaanse media meldden eerder op basis van bronnen binnen het Pentagon dat ook de VS massaal naar het vermiste bemanningslid zoekt. Het andere bemanningslid van het gevechtsvliegtuig is volgens Amerikaanse media gered.

The Washington Post stelt dat dit „het gevaarlijkste moment voor Amerikaanse troepen tot nu toe is” in de oorlog in het Midden-Oosten. Het gebeurde in de afgelopen weken nog niet eerder dat een bemand Amerikaans vliegtuig boven vijandelijk gebied werd neergeschoten, schrijft de krant.

De Iraanse atoomenergieorganisatie (AEOI) vindt dat het VN-orgaan IAEA, het Internationaal Atoomenergieagentschap, zich partijdig opstelt door geen kritiek te hebben op luchtaanvallen op nucleaire installaties in Iran. „Het zwijgen van het IAEA over luchtaanvallen op complexen die vreedzame doeleinden dienen, is niet slechts nalatigheid, maar wijst duidelijk op medeplichtigheid met de daders.”

Het IAEA maakt zich volgens Iran schuldig aan „een historische nalatigheid” en dat ondermijnt de geloofwaardigheid van de internationale organisatie. Iran heeft IAEA-chef Rafael Grossi hierover boze brieven geschreven. Teheran ziet Grossi en diens organisatie als een marionet van Israël en westerse mogendheden, met name de VS, Duitsland, Groot-Brittannië en Frankrijk.

Het IAEA kwam vorig jaar in juni met een resolutie waarin stond dat Iran in gebreke blijft en kort erna begon Israël met aanvallen op Iran. Volgens Teheran werd de verklaring van het IAEA als excuus gebruikt.

Israël heeft met aanvallen met gevechtsvliegtuigen twee vlak bij elkaar gelegen bruggen over de rivier de Litani in het oosten van Libanon verwoest. Israël zegt dat de bruggen gebruikt worden voor het verplaatsen van wapens van de beweging Hezbollah.

De bruggen aan de rand van de plaats Sohmor lagen circa 40 kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Beiroet. Israël probeert Hezbollah uit te schakelen en daarvoor het zuiden van Libanon beneden de Litani te bezetten. Een aantal Israëlische politici dringt erop aan dat de rivier de nieuwe noordgrens van Israël wordt.

Twee helikopters die vrijdag betrokken waren bij de zoek- en reddingsactie naar piloten van een neergehaalde F-15 zijn getroffen door Iraans vuur, meldden Amerikaanse media. De bemanningsleden zouden allemaal veilig zijn, al raakten ze volgens CBC News wel gewond.

Volgens meerdere media is een van de piloten gered. Naar de tweede wordt nog gezocht. In een kort telefonisch interview met NBC News weigerde de Amerikaanse president Donald Trump in te gaan op de lopende zoek- en reddingsoperatie in Iran. Hij benadrukte dat de gebeurtenissen geen invloed zouden hebben op onderhandelingen. „Nee, helemaal niet. Nee, het is oorlog. We zitten in een oorlog.”

Een tweede vliegtuig zou zijn neergestort in de Perzische Golf. Volgens Iraanse staatsmedia heeft het Iraanse luchtverdedigingssysteem het „vijandelijke” toestel onder vuur genomen. Volgens de New York Times is de piloot van de A-10 Thunderbolt II, ook wel Warthog, gered.

De incidenten zouden ongeveer tegelijk zijn gebeurd.

Iraanse media weerspreken dat de bemanning van een boven het westen van Iran neergehaald Amerikaans toestel is gevonden. De VS meldden dat ze één van de twee bemanningsleden hebben getraceerd en gered. Dat is volgens Iraanse media niet waar. ‘De redding’ zou mogelijk door de Amerikaanse strijdkrachten zijn gemeld om de reputatieschade te beperken.

Iran maakt wel melding van de Amerikaanse zoekactie met onder meer helikopters, maar die zou niets hebben opgeleverd.

Ook de Iraniërs zoeken de bemanningsleden in de uitgestrekte provincie Kohgiluyeh en Boyer-Ahmad, in het zuidwesten niet ver van de Perzische Golf. De Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde maakte eerder op vrijdag melding van het neerhalen van een Amerikaans gevechtsvliegtuig ten zuiden van het eiland Qeshm in de Perzische Golf. Dat toestel verdween in zee volgens de garde.

Een tweede gevechtsvliegtuig van de VS is vrijdag neergestort in de buurt van Iran, ditmaal in de Perzische Golf. De piloot zou zijn gered, meldden Amerikaanse functionarissen aan The New York Times. Het zou om een A-10 Thunderbolt II vliegtuig gaan, ook wel Warthog genoemd. Eerder op vrijdag werd gemeld dat een Amerikaanse F-15 was neergehaald boven Iran.

De functionarissen gaven verder geen details over hoe en waar de crash precies plaatsvond. Iraanse staatsmedia meldden dat het vliegtuig door het Iraanse luchtverdedigingssysteem onder vuur is genomen.

Het neerstorten zou ongeveer gelijktijdig zijn gebeurd met het neerhalen van de F-15. Bij dat incident werd volgens Amerikaanse media één bemanningslid gered en zouden reddingsteams nog op zoek zijn naar de tweede piloot. Iran weerspreekt dit en zegt dat de redding mogelijk gemeld is om reputatieschade te beperken.

De A-10 Warthog is een vliegtuig voor aanvallen op gronddoelwitten zoals tanks en pantservoertuigen. Het toestel heeft één piloot en is uitgerust met een snelvuurkanon om doelwitten op de grond onder vuur te nemen en heeft een relatief lage snelheid. De Warthog is erg stevig gebouwd om vijandelijk vuur op lage hoogtes te kunnen incasseren.

Pogingen om de Verenigde Staten en Iran te laten onderhandelen over een einde van de oorlog zijn vastgelopen, schrijft The Wall Street Journal. Het was de bedoeling dat vertegenwoordigers van de twee landen elkaar de komende dagen zouden treffen in Islamabad, maar volgens de krant weigert Iran dat.

Landen in de regio, waaronder Pakistan, probeerden de landen om tafel te krijgen. Iran zou hebben herhaald dat de eisen van de VS onaanvaardbaar zijn en weigert vertegenwoordigers van de VS te ontmoeten.

De VS claimden al enkele keren zicht te hebben op een deal, maar dat heeft Iran steeds ontkend. De VS willen onder meer dat Iran stopt met het verrijken van uranium en de Straat van Hormuz volledig opent.

President Donald Trump zei eerder te verwachten dat de oorlog binnen enkele weken stopt, maar het is nog altijd onduidelijk wanneer hij die als voltooid ziet.

De grootste faciliteit voor de verwerking van aardgas in Abu Dhabi is stilgelegd na een brand. De brand ontstond door neervallend puin bij een onderschepping van een aanval, melden de autoriteiten van Abu Dhabi op X. Later meldden de autoriteiten dat daarbij een Egyptische werknemer om het leven is gekomen en twee Egyptenaren en twee Pakistanen licht gewond zijn geraakt. De schade is aanzienlijk, zeggen ze.

Het gaat om de Habshan-faciliteit. Staatsoliebedrijf Adnoc verwerkt hier het aardgas uit de gasvelden in het emiraat. Van daaruit distribueert het bedrijf het gas naar elektriciteitscentrales en industriebedrijven in de Verenigde Arabische Emiraten. Daarnaast produceert Adnoc op het complex afgeleide producten, zoals butaan en propaan.

Habshan bestaat ook uit oliefaciliteiten. Het complex is het beginpunt van een oliepijpleiding naar Fujairah. Die havenstad in de VAE ligt voorbij de door Iran afgesloten Straat van Hormuz, en is daarom van strategisch belang. Het is de tweede keer dat de Habshan-faciliteit is stilgelegd.

Iran voerde ook een droneaanval uit op een olieraffinaderij in Koeweit, wat brand veroorzaakte. Volgens de autoriteiten van het land zijn ook een elektriciteitscentrale en ontziltingsinstallatie getroffen. Saudi-Arabië meldde vrijdagochtend drones te hebben onderschept.

Een bemanningslid van het neergehaalde Amerikaanse gevechtsvliegtuig in Iran is gered, meldden Amerikaanse functionarissen aan CBS News. Het toestel zou een F-15 zijn, waarbij twee personen aan boord zitten. De zoek- en reddingsoperatie is nog steeds bezig.

Volgens Witte Huis-woordvoerder Karoline Leavitt is president Donald Trump op de hoogte gebracht van het incident. Iran zei eerder op vrijdag een Amerikaanse F-35 te hebben neergehaald. Op beelden die circuleren leek het al snel te gaan om een F-15.

De Iraanse autoriteiten hebben een beloning uitgeloofd voor het opsporen van de crew. „Als u de vijandelijke piloot of piloten levend gevangenneemt en overdraagt aan de politie en het leger, ontvangt u een waardevolle beloning en bonus”, aldus een verslaggever van de staatstelevisie.

Het commando van de Amerikaanse krijgsmacht CENTCOM heeft volgens The New York Times meerdere eenheden in de buurt van Iran gestationeerd, om snel zoek- en reddingsoperaties uit te kunnen voeren.

De Italiaanse premier Giorgia Meloni is een ingelast bezoek begonnen aan Saudi-Arabië en andere Arabische staten aan de Perzische Golf. Bronnen in de Italiaanse regering hebben gezegd dat ze vrijdag in Jeddah haar reis begon. Die staat in het teken van de „nationale energiezekerheid”.

Ze reist daarna naar Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. Meloni is de eerste regeringsleider van een Europees land die de regio aandoet sinds Israël en de VS weer zijn begonnen Iran aan te vallen.

Iran bestookt daarom Amerikaanse bases en steunpunten in de Arabische wereld. Het land staat ook geen scheepvaart meer toe door de Straat van Hormuz zonder dat Iran daar toestemming voor heeft gegeven. Er zou ook tolgeld betaald moeten worden. De straat is volgens Iran open voor schepen die geen band hebben met agressors.

Het is niet duidelijk welke maatstaven Iran hanteert. Een schip van de Franse scheepvaartmaatschappij CMA CGM dat onder Maltese vlag vaart, is doorgelaten.

Israël heeft de productie bij het enorme Leviathan-gasveld voor de Israëlische kust weer hervat. De productie werd aan het begin van de oorlog met Iran stilgelegd uit veiligheidsoverwegingen. Dat gasveld is belangrijk voor de export van Israëlisch gas naar Egypte en Jordanië.

Volgens het Israëlische ministerie van Energie is gekeken naar de veiligheidssituatie en is daarop besloten de productie bij Leviathan in de Middellandse Zee te hervatten. Het Israëlische offshore gasveld Karish ligt nog wel stil. Het Tamar-gasveld in de wateren van Israël bleef in productie sinds het begin van de oorlog op 28 februari.

Leviathan wordt beheerd door het Amerikaanse olie- en gasconcern Chevron, dat ook mede-eigenaar is. Veel gas uit dat veld gaat naar Egypte en Jordanië. Door het stilleggen van de Israëlische gasexport stegen de brandstofprijzen in Egypte erg hard en voerde het land energiebesparingsmaatregelen in.

Amerikaanse functionarissen bevestigen dat een Amerikaans gevechtsvliegtuig is neergehaald in Iran, meldt The New York Times. De VS proberen de bemanning op te sporen en te redden voordat Iran ze te pakken krijgt, zeggen ingewijden tegen de krant.

Eerder zei Iran een Amerikaanse F-35 te hebben neergehaald, maar op beelden lijkt het eerder te gaan om een F-15. Of de vermoedelijk tweekoppige bemanning het heeft overleefd, is onduidelijk. Op beelden van brokstukken die circuleren, is ook een waarschijnlijk gebruikte schietstoel te zien.

Iraanse en internationale media melden dat een zoekactie gaande is en westerse vliegtuigen het gebied in zuidwestelijk Iran zouden afspeuren. De Iraanse autoriteiten hebben een beloning uitgeloofd voor de opsporing van de crew, meldt de Iraanse televisie. De F-15 die lijkt te zijn neergestort, heeft in principe een piloot aan boord en een collega die de wapensystemen van het toestel bedien

In Iran wordt gezocht naar de bemanning van een waarschijnlijk neergestort Amerikaans gevechtsvliegtuig. De Iraanse autoriteiten hebben een beloning uitgeloofd voor de opsporing van de vermoedelijk tweekoppige crew, meldt de Iraanse televisie.

Iran beweert een F-35-gevechtsvliegtuig uit de lucht te hebben geschoten, maar die claim is van Amerikaanse zijde niet bevestigd. Deskundigen denken, afgaand op beelden van brokstukken die de ronde doen, eerder aan een F-15. Op die beelden is ook een vermoedelijk gebruikte schietstoel te zien.

Iraanse en internationale media melden dat een zoekactie gaande is. Onder meer westerse vliegtuigen zouden het gebied afspeuren naar de inzittenden. De F-15 die lijkt te zijn neergestort heeft in principe een piloot aan boord en een collega die de wapensystemen van het toestel bedient.

De Amerikaanse president Donald Trump stelt dat zijn land „met iets meer tijd makkelijk de Straat van Hormuz kan heropenen.” Door een Iraanse blokkade varen nauwelijks nog schepen door de zeestraat, die van groot belang is voor de internationale handel.

„Met iets meer tijd kunnen we gemakkelijk de Straat van Hormuz openen, de olie pakken en een fortuin verdienen”, aldus Trump op Truth Social. Hij legt niet uit hoe de Verenigde Staten de Iraanse controle over de zeestraat zullen beëindigen en over welke olie hij het heeft.

Iran kondigde begin maart, kort na het uitbreken van de oorlog met de Verenigde Staten en Israël, een blokkade aan van de Straat van Hormuz. Inmiddels worden er wel weer schepen doorgelaten, maar het betreft een zeer beperkt aantal.

Een opslagplaats met daarin hulpgoederen en hulpvoertuigen is geraakt door een droneaanval, meldt het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC). Donderdag zei die organisatie nog zich zorgen te maken om de verslechterde humanitaire situatie in Iran.

Bij de aanval in de zuidelijke provincie Bushehr werden vrijdagochtend twee containers, twee bussen en een niet genoemd aantal hulpvoertuigen vernietigd. De Iraanse Rode Halve Maan is de enige hulporganisatie die op dit moment actief is in Iran, met zo’n 100.000 vrijwilligers. Sinds het begin van de oorlog kwamen drie van hen om het leven en raakten zeventien hulpverleners gewond.

Het Rode Kruis zegt zich zorgen te maken om de situatie in Iran, omdat er veel schade is aan civiele infrastructuur, waaronder ook zorginstellingen. Onder het internationaal oorlogsrecht is het verboden dit soort locaties aan te vallen.

Iran claimt een Amerikaans gevechtsvliegtuig boven zijn grondgebied te hebben neergehaald. De bewering is van Amerikaanse zijde nog niet bevestigd, maar volgens de Amerikaanse nieuwssite Axios is er een zoekactie gaande naar twee bemanningsleden. Mogelijk gaat het niet om een F-35, zoals Iran stelde, maar om een F-15.

Beelden van brokstukken die de ronde doen, lijken volgens deskundigen van een F-15-jager die de Amerikanen in de Iranoorlog ook hebben ingezet. Een F-15 heeft twee inzittenden.

„Wegens de volledige vernietiging van het vliegtuig is er geen informatie over het lot van de piloot”, laat de Iraanse Revolutionaire Garde weten in een verklaring. Volgens de IRG zou het onwaarschijnlijk zijn dat die het heeft overleefd. Het Iraanse persbureau Tasnim bericht echter dat een piloot zijn schietstoel zou hebben gebruikt en zou zijn gevangengenomen.

Wordt het een vloot sturen of onderhandelen met Iran? De Hormuzcoalitie kwam donderdag bijeen om een oplossing voor de geblokkeerde zeestraat te bespreken.

Lees ook

Vloot sturen of deal sluiten met Iran? Hormuzcoalitie spreekt over heropenen geblokkeerde zeestraat

Luchtvaartmaatschappijen dreigen over zes weken vluchten te moeten gaan annuleren als de Straat van Hormuz afgesloten blijft. Het tekort aan kerosine zal dan ook de vanuit Nederland actieve maatschappijen raken, waarschuwt branchevereniging BARIN. Vooral intercontinentale vluchten zullen dan worden geschrapt om brandstof te besparen, verwacht voorzitter Marnix Fruitema.

Van een kerosinetekort is volgens BARIN, Schiphol en KLM voorlopig nog geen sprake in Nederland. Maar als Iran de Straat van Hormuz ook de komende weken nog zo goed als gesloten houdt, verwacht Fruitema dat er wel besparingsmaatregelen nodig zijn.

Zuidoost-Aziatische landen zijn voor hun kerosine veel afhankelijker van het Midden-Oosten, waardoor daar eerder een tekort dreigt. „Zeker naar die bestemmingen zullen dan minder vluchten gaan vanuit Europa. En verder zullen maatschappijen eerder vluchten van elf tot dertien uur schrappen en meer binnen Europa blijven vliegen”, denkt Fruitema.

KLM zei donderdag dat er „op dit moment geen sprake is van een direct brandstoftekort en ons vluchtschema dus ongewijzigd blijft”. Vorige maand liet topman Ben Smith van Air France-KLM wel al weten bezig te zijn met voorbereidingen op brandstoftekorten in met name Azië. Ryanair-topman Michael O’Leary waarschuwde deze week voor verstoringen bij de leveringen van vliegtuigbrandstof aan Europa vanaf mei.

Reisorganisaties Sunweb, Corendon en Prijsvrij Vakanties treffen vooralsnog geen voorbereidingen of voorzorgsmaatregelen vanwege de kerosineschaarste. Volgens branchevereniging ANVR zijn de zorgen ook niet groter dan in andere sectoren. „Reisorganisaties zijn vooral heel druk met mensen omboeken”, zegt directeur Frank Radstake.

De schepen met kerosine die nog voor het uitbreken van de oorlog zijn vertrokken, zijn inmiddels aangekomen in Azië. Daardoor dreigt de aanvoer nu op te drogen en nemen de zorgen over een tekort aan kerosine toe, ziet ING-econoom Rico Luman. Vietnam schaalde het aantal vluchten al af.

Aziatische landen kopen voorraden kerosine op uit Europa om aan voldoende brandstof te komen, stelt Luman. Europese luchthavens merken hier mogelijk ook de gevolgen van. „Vooral kleinere luchthavens dieper in Europa en in het Verenigd Koninkrijk”, denkt de econoom. Ook zij zullen op zoek moeten naar alternatieven om aan vliegtuigbrandstof te komen. Voor Schiphol voorziet Luman voorlopig weinig problemen.

De oorlog in het Midden-Oosten stuwt ook de wereldwijde voedselprijzen. Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) stegen deze in maart voor de tweede maand op rij, gedreven door met name hogere energieprijzen.

De FAO-voedselprijsindex, die als wereldwijde graadmeter voor de voedselprijzen geldt, liep met 2,4 procent op. Tot begin dit jaar wees de score juist op prijsdaling. In februari was vervolgens sprake van de eerste toename in vijf maanden.

Binnen de index steeg de categorie plantaardige oliën het scherpst, met 5,1 procent ten opzichte van februari. Dat komt omdat palmolieprijzen hun hoogste punt bereikten sinds medio 2022. Volgens de FAO was dat ook een gevolg van de stijgende olieprijzen.

Toch valt de algehele prijstoename mee, stelt FAO-hoofdeconoom Maximo Torero in een verklaring. „De prijsstijgingen sinds het conflict begon zijn bescheiden geweest.” Volgens hem heeft „ruim voldoende” aanbod van granen een ergere prijstoename voorkomen.

Hoewel de index ruwe grondstofkosten volgt in plaats van consumentenprijzen, is een toename van de prijzen in bijvoorbeeld de supermarkt niet uit te sluiten. Niet alleen de energieprijzen zijn gestegen; bijvoorbeeld ook kunstmest is duurder geworden. Dit kan doorwerken in de prijzen van tal van producten.

Torero waarschuwt dat als het conflict langer dan veertig dagen duurt en de hoge kunstmestprijzen aanhouden, „boeren zullen moeten kiezen: hetzelfde verbouwen met minder middelen, minder planten, of overstappen op gewassen die minder intensieve bemesting vereisen”. „Die keuzes zullen toekomstige oogsten raken en onze voedselvoorziening en grondstofprijzen vormgeven voor de rest van dit jaar en het hele volgende jaar.”

De Nederlandse gasvoorraden worden „voorzichtig” weer aangevuld. Dat laat Gasunie vrijdagochtend weten. Donderdag vond de eerste vulling plaats. Door een koude winter was de gasvoorraad tot het laagste niveau in zeker tien jaar gezakt. Vanaf april mogen energiebedrijven de gasopslagen weer vullen voor de komende winter. De vraag was of dat ging gebeuren vanwege de hoge gasprijs als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten.

Diesel is vrijdag fors in prijs gestegen aan de Nederlandse pomp door de aanhoudende Iranoorlog. Volgens consumentencollectief UnitedConsumers is de adviesprijs voor een liter diesel bij de grote oliemaatschappijen met meer dan 10 eurocent omhooggegaan.

Gemiddeld staat de landelijke adviesprijs voor diesel nu op 2,793 euro per liter. Donderdag was dit nog 2,688 euro per liter. Shell en BP hebben hun adviesprijs zelfs met 12 eurocent omhooggegooid.

De toename van de dieselprijs is veel sterker dan bij benzine. De adviesprijs voor Euro95 is vrijdag gemiddeld ruim 2 eurocent toegenomen tot 2,595 euro per liter. Zowel bij diesel als benzine gaat het om de hoogste prijzen ooit.

De oorlog in het Midden-Oosten zorgt inmiddels al weken voor hoge brandstofprijzen. De forse toename van de dieselprijs aan de pomp van vrijdag volgt op een sprong van de prijzen op de Europese dieselmarkt. Donderdag werd een vat diesel daar verhandeld voor meer dan 200 dollar per vat. Dat was voor het eerst sinds 2022.

De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat zijn leger „nog niet eens begonnen is met het vernietigen van wat er nog over is in Iran”. „Eerst de bruggen, daarna de elektriciteitscentrales!”, aldus de president op Truth Social.
Trump meent dat „de leiders van het nieuwe regime weten wat er moet gebeuren, en dat moet SNEL gebeuren!”

Eerder op donderdag schreef de Amerikaanse president al dat zijn land de hoogste brug in Iran had opgeblazen. Trump deelde daarbij beelden van de desbetreffende B1-brug, die deels in elkaar stortte. Daarbij zouden volgens Iraanse media acht doden en 95 gewonden zijn gevallen.

Israëlische luchtverdedigingssystemen zijn in actie gekomen om vanuit Iran afgevuurde raketten neer te halen. Dat meldt het Israëlische leger vrijdag.

Het leger zei in een verklaring dat het „raketten had geïdentificeerd die vanuit Iran op het grondgebied van de staat Israël waren afgevuurd” en voegde eraan toe dat „verdedigingssystemen in werking zijn gesteld om de dreiging te onderscheppen”.

Volgens Iraanse media heeft de Iraanse Revolutionaire Garde bevestigd dat ze „langeafstandsraketten” heeft afgevuurd in de richting van Tel Aviv en de badplaats Eilat.

Er zijn geen meldingen van slachtoffers of schade. Het is niet bekend om hoeveel raketten het zou gaan.

De Amerikaanse aanvallen op Iran komen mogelijk neer op oorlogsmisdaden. Dat schrijven meer dan honderd deskundigen op het gebied van internationaal recht in de Verenigde Staten in een donderdag gepubliceerde open brief.

Medewerkers van onder meer Harvard, Yale, Stanford en de University of California stellen dat „het optreden van Amerikaanse troepen en uitspraken van hoge Amerikaanse functionarissen ernstige bezorgdheid wekken over schendingen van het internationaal recht inzake de mensenrechten en het internationaal humanitair recht, waaronder mogelijke oorlogsmisdaden.”

In de brief wijzen zij onder meer op een opmerking van de Amerikaanse president Donald Trump waarin hij zei dat de Verenigde Staten „gewoon voor de lol” aanvallen op Iran zouden kunnen uitvoeren.

De deskundigen schrijven dat ze „ernstig bezorgd waren over aanvallen op scholen, gezondheidsinstellingen en woningen”, verwijzend naar een aanval op een school in Iran op de eerste dag van de oorlog.

De stafchef van het Amerikaanse leger Randy George treedt met onmiddellijke ingang af. Dat meldt een woordvoerder van het Pentagon donderdag op X.

Een officiële verklaring voor zijn plotselinge vertrek is niet bekend. Randy George zou door de minister van Defensie Pete Hegseth zijn gevraagd om af te treden en met pensioen te gaan, zo hebben bronnen die op de hoogte zijn van de zaak aan CBS News gemeld.

Volgens een van de bronnen wil Hegseth iemand in die functie die de visie van de Amerikaanse president Donald Trump en Hegseth voor het leger ten uitvoer zal brengen.

Twee Amerikaanse defensiefunctionarissen en een andere bron hebben Reuters echter verteld dat George ontslagen zou zijn.

De hoogste Amerikaanse generaal zou naar verwachting tot het najaar van 2027 zijn functie bekleden, waarmee hij de gebruikelijke ambtstermijn van vier jaar zou volmaken.

Welkom in dit nieuwe liveblog van vrijdag 3 april.

Lees het liveblog van gisteren hierterug.