„Trump dreigde te stoppen met wapenleveringen aan Oekraïne”
Volg de laatste ontwikkelingen over de oorlog tussen Iran, Israël en de Verenigde Staten in dit liveblog.
Advertentie
De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft een brief geschreven aan het Amerikaanse volk, is te lezen bij de staatsomroep Press TV. Hij stelt onder meer dat Iran nooit een bedreiging is geweest voor andere landen en dat het Iraanse volk niets tegen Amerikanen heeft.
„Aan het volk van de Verenigde Staten en aan iedereen die, te midden van een overschot aan verdraaiingen en verzonnen verhalen, blijft zoeken naar de waarheid en hopen op een beter leven”, begint Pezeshkian zijn brief. „Iran heeft in de moderne geschiedenis nog nooit het pad van agressie gekozen.”
De Iraanse president vindt dat zijn land onterecht wordt afgeschilderd als bedreiging. Hij stelt dat dat narratief bewust is opgezet om een vijand voor de VS te creëren.
De VS begonnen eind februari, samen met Israël, met luchtaanvallen op Iran. De Amerikaanse president Donald Trump noemde Iran wel een bedreiging, omdat het bezig zou zijn een kernwapen te ontwikkelen. Teheran heeft dat ontkend.
Volgens de Amerikanen vormt Iran bovendien een bedreiging voor de regio door het bijstaan van militante groepen in andere landen. Zo heeft Teheran onder meer het Libanese Hezbollah, het Palestijnse Hamas en de Jemenitische Houthi’s gesteund.
Pezeshkian schrijft dat het Iraanse volk hard geraakt wordt door de huidige oorlog en vraagt zich af wat de Amerikanen daar aan hebben. „Welke belangen van het Amerikaanse volk worden er nu precies gediend door deze oorlog?”, aldus de president. „Dienen de moord op onschuldige kinderen, de vernietiging van farmaceutische faciliteiten voor kankerbehandeling of het opscheppen over het terugbombarderen van een land ‘naar het stenen tijdperk’ enig ander doel dan het wereldwijde aanzien van de VS verder te schaden?”
President Donald Trump zou volgens bronnen van de Financial Times hebben gedreigd geen wapens meer te leveren aan Oekraïne als er geen coalitie komt voor de Straat van Hormuz. Als reactie daarop kwamen NAVO-bondgenoten drie weken geleden abrupt met de verklaring dat ze bereid zijn bij te dragen aan gepaste maatregelen om veilige doortocht in de zeestraat te bereiken.
Trump heeft afgelopen maand NAVO-bondgenoten gevraagd om actie voor de zeestraat. Maar hij kreeg geen toezeggingen, behalve dat er kan worden geholpen als de vijandelijkheden voorbij zijn. Trump reageerde volgens de bronnen van de krant boos en zou hebben gedreigd wapenleveranties via het programma PURL te stoppen.
De verklaring zou daarop snel zijn opgesteld, namens het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Italië en Japan. Andere landen sloten zich er later bij aan, volgens de bronnen omdat er niet genoeg tijd was om iedereen meteen te vragen deze te ondertekenen. De Britse premier Keir Starmer meldde eerder op woensdag dat de groep van nu 35 landen deze week in gesprek gaat over mogelijkheden om de Straat van Hormuz weer te openen.
De zeestraat is cruciaal voor de aanvoer van een deel van de olie en kunstmest ter wereld. Nadat Israël en de VS eind februari waren begonnen Iran aan te vallen, heeft het land de zeestraat vrijwel gesloten.
Israëlische media hebben woensdag melding gemaakt van de zwaarste Iraanse raketaanvallen op het land sinds het begin van de Israëlisch-Amerikaanse aanvallen op Iran, eind februari. Het leger (IDF) beaamt dit volgens The Times of Israel.
Er zijn volgens de IDF bijvoorbeeld circa tien ballistische raketten op het midden van Israël afgevuurd. Ooggetuigen zeiden dat het luchtalarm in Tel Aviv in een uur tijd zes keer klonk.
Volgens het Israëlische leger zijn de Iraanse raketten neergehaald of op landerijen neergekomen. Israël heeft volgens de IDF woensdag „tientallen terroristische doelen in het centrum van Teheran aangevallen”.
De Amerikaanse president Donald Trump claimt op zijn sociaal medium Truth Social dat „de president van het nieuwe regime” in Iran de Verenigde Staten om een wapenstilstand heeft gevraagd. Volgens Trump is de door hem bedoelde leider „veel minder geradicaliseerd en intelligenter dan zijn voorgangers”.
Trump zegt dat hij dat verzoek overweegt zodra de Straat van Hormuz weer open is. Tot die tijd „schieten we Iran terug naar de vergetelheid of het stenen tijdperk”.
Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Trumps suggestie afgedaan als een leugen. Het is niet waar en op niets gebaseerd, aldus het ministerie. Volgens de Iraanse gezant in Moskou, Kazam Jalali, is Iran wel geïnteresseerd in bemiddeling via Rusland. Het is niet duidelijk wie Trump bedoelt met „de president van het nieuwe regime”.
Trump spreekt om 03.00 uur donderdag onze tijd de natie toe over de oorlog tegen Iran. Hij herhaalde in een vraaggesprek niet lang voor de geplande toespraak dat de VS Iran „redelijk snel verlaten”. Volgens Trump kan Iran geen kernwapens bemachtigen en wil het land dat ook niet. Hij zei dat er in Iran een volkomen nieuw bewind aan de macht is en dat er dus een „regime change” is bereikt. Hij lichtte dit verder niet toe.
Europese landen reageren vooralsnog onderkoeld op het nieuwe dreigement van de Amerikaanse president Donald Trump dat de VS nadenken over het verlaten van de NAVO. Trump verwijt hen dat ze de VS niet genoeg helpen bij de oorlog met Iran.
„Dit is niet de eerste keer dat hij dit heeft gedaan”, zei een woordvoerder van de Duitse regering. Hij wilde niet ingaan op de gevolgen van Trumps dreigende woorden, maar Duitsland blijft volgens hem „uiteraard” gewoon toegewijd aan de NAVO.
Polen bepleit ook kalmte. „Ik hoop dat er een moment van kalmte komt, in de emoties rond de Amerikaanse president vandaag”, zei de Poolse defensieminister Władysław Kosiniak-Kamysz. Hij wees erop dat de NAVO ook in het belang van de VS is. „Er is geen NAVO zonder de VS, maar er is ook geen sterke VS zonder bondgenoten, zonder ons. Het werkt twee kanten op.”
Frankrijk verzet zich tegen de druk op NAVO-landen om mee te doen in de Iranoorlog. Daar is de alliantie niet voor, zei onderminister van Defensie Alice Rufo. „Laat me je eraan herinneren wat de NAVO is. Het is een militair bondgenootschap dat over de veiligheid van de Euro-Atlantische regio gaat. Het is niet ontworpen om operaties uit te voeren in de Straat van Hormuz, die een schending van het internationaal recht zouden zijn.”
Trump valt de laatste dagen vooral uit naar het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, die hem bitter zouden hebben teleurgesteld. Beide landen onderstreepten dat ze niet meegetrokken willen worden in de Iranoorlog. Frankrijk is door de VS buiten zijn aanvalsplannen gehouden en zal aan de oorlog „absoluut” niet deelnemen, zei president Emmanuel Macron woensdag. Ook de Britse premier Keir Starmer onderstreepte dat nog eens „kraakhelder”.
Waarom houden de Houthi’s in Jemen zich zo stil? Voor Iran vormen ze de ultieme reservetroepen in de oorlog in het Midden-Oosten. Elke dag dat de oorlog aanhoudt, wordt de kans groter dat ook deze ”Helpers van Allah” zich in de strijd zullen mengen.
Ja, de Houthi’s schoten afgelopen weekend een aantal raketten af richting Israël. Dat waren de eerste projectielen vanuit Jemen sinds het begin van de oorlog tegen Iran, een maand geleden. Maar een grootschalige aanval van de Houthi’s om hun Iraanse vrienden te helpen? Daarvan is nog geen sprake.
Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn ruim veertig belangrijke energiefaciliteiten in de regio beschadigd geraakt. Dat zei topman Fatih Birol van het Internationaal Energieagentschap (IEA). Iran heeft aanvallen uitgevoerd op energie-installaties in omringende landen, zoals olieraffinaderijen, productiefaciliteiten voor gas en exportterminals voor vloeibaar gemaakt aardgas (lng). Ook zijn er Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iraanse energiefaciliteiten uitgevoerd.
Birol zei dit in een podcastgesprek met Nicolai Tangen, het hoofd van het Noorse staatsinvesteringsfonds. Iran heeft ook de Straat van Hormuz vrijwel volledig afgesloten voor de scheepvaart. Door die belangrijke zeestraat wordt normaal gesproken ongeveer een vijfde van alle ruwe olie en lng in de wereld vervoerd, zoals uit Saudi-Arabië, Koeweit en Qatar.
Door die verstoringen zijn de brandstofprijzen hard gestegen. Volgens Birol nemen die verstoringen in april waarschijnlijk nog verder toe.
Advertentie
De Jemenitische Houthi-beweging zegt opnieuw doelen in Israël te hebben aangevallen. De aanvallen zouden zijn uitgevoerd in samenwerking met Iran en de Libanese beweging Hezbollah. Het is de derde keer dat de Houthi’s zich mengen in de oorlog in het Midden-Oosten.
De Houthi’s zeggen „gevoelige Israëlische doelen” te hebben aangevallen met ballistische raketten. Het Israëlische leger meldde eerder dat een uit Jemen afkomstige raket was onderschept door het luchtafweersysteem.
De betrokkenheid van de Houthi’s wordt gezien als een verdere escalatie van de oorlog van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran. Tijdens de oorlog in Gaza vielen de Houthi’s schepen in de Bab el-Mandeb aan, een zeestraat die net als de Straat van Hormuz belangrijk is voor de wereldhandel.
De beurzen in Azië gingen woensdag hard omhoog door de hoop op een spoedig einde aan de oorlog in het Midden-Oosten. De Amerikaanse president Donald Trump zei tijdens een persconferentie in het Witte Huis dat hij verwacht dat de Verenigde Staten „de klus zullen klaren” in Iran en dat de oorlog „binnen twee of drie weken” klaar zal zijn.
De oorlog in het olierijke gebied, die al vijf weken duurt, heeft geleid tot grote verstoringen in het transport van olie en gas uit de regio. De brandstofprijzen zijn daardoor fors gestegen. Vooral in Japan en Zuid-Korea, die sterk afhankelijk zijn van de import van olie uit het Midden-Oosten, zorgden de hogere energieprijzen in maart voor forse koersverliezen op de beurzen. De Nikkei in Tokio en de Kospi in Seoul voerden nu het herstel aan met flinke winsten van respectievelijk 4,5 procent en ruim 8 procent.
Een Iraanse droneaanval heeft brandstoftanks op de internationale luchthaven van Koeweit getroffen. De aanval veroorzaakte een enorme brand, maar eiste geen slachtoffers, meldde het Koeweitse staatspersbureau KUNA.
Deze jongste in een reeks aanvallen op de luchthaven en de daar aanwezige brandstofopslag vond plaats op het moment dat de Amerikaans-Israëlische strijd tegen Iran zich uitbreidt. Teheran reageert met vergeldingsaanvallen op Israël en Arabische Golfstaten die Amerikaanse militaire bases huisvesten.
De aanval van woensdag veroorzaakte aanzienlijke schade aan brandstoftanks op de luchthaven, aldus KUNA.
Israëlische aanvallen in Zuid-Beiroet en een nabijgelegen gebied hebben zeven mensen gedood en tientallen verwond, zo meldde het Libanese ministerie van Volksgezondheid woensdag in de vroege ochtend. Dinsdagavond meldde het ministerie nog dat eerdere Israëlische aanvallen in Zuid-Libanon aan ten minste acht mensen het leven hadden gekost, onder wie een paramedicus.
Het Israëlische leger liet woensdag weten dat het in Beiroet, middels twee afzonderlijke aanvallen, een hoge commandant van Hezbollah en een ander lid van de door Iran gesteunde groepering had getroffen. Details over de exacte locaties verstrekte het niet.
Libanon raakte op 2 maart betrokken bij de oorlog in het Midden-Oosten, toen Hezbollah aanvallen op Israël uitvoerde als vergelding voor de dood van de Iraanse leider ayatollah Ali Khamenei. Israël begon daarop grootschalige aanvallen door heel Libanon en een grondoffensief.
Volgens de Libanese autoriteiten hebben de vijandelijkheden tot dusver aan meer dan 1200 mensen het leven gekost en meer dan een miljoen mensen op de vlucht gejaagd.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft tijdens een persconferentie in het Witte Huis gezegd dat hij verwacht dat de Verenigde Staten „de klus zullen klaren” in Iran. Gevraagd wanneer de VS klaar zijn met de oorlog, antwoordde Trump: „Ik denk binnen twee of drie weken.”
De president lichtte even later toe wat hij bedoelde met de klus klaren. „Ik had één doel: geen kernwapens. En dat doel is bereikt”, zei Trump. „Ze zullen geen kernwapens krijgen. We zijn nu bezig de klus af te maken. (...) We willen alles wat ze hebben uitschakelen.”
„Het is mogelijk dat we daarvoor al een deal sluiten”, zei Trump ook nog. Dinsdag liet de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, nog weten dat zijn land niet in onderhandeling is met de VS.
De VS en Israël voeren sinds 28 februari aanvallen uit op Iran, terwijl Iran vergeldingsaanvallen uitvoert op Israël en op landen in de regio waar Amerikaanse militairen aanwezig zijn.
Israëlische aanvallen in Zuid-Libanon hebben dinsdag aan ten minste acht mensen het leven gekost, onder wie een paramedicus. Dat meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid.
In afzonderlijke verklaringen meldde het ministerie dat bij een aanval in het district Tyrus drie mensen omkwamen en nog eens negentien gewond raakten, terwijl bij een andere aanval in het district Sidon vier doden vielen.
Een derde aanval, in het district Bint Jbeil, trof een verzamelpunt van de Risala Scouts, een reddingsorganisatie die wordt beheerd door de Amal-beweging, een bondgenoot van Hezbollah. Bij die aanval kwam volgens het ministerie een paramedicus om het leven en raakten dertien mensen gewond.
Volgens de Syrische president Ahmed al-Sharaa blijft zijn land buiten de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran, „tenzij Syrië door welke partij dan ook wordt aangevallen”, benadrukte hij in een toespraak bij de Britse denktank Chatham House. Al-Sharaa is op bezoek in het Verenigd Koninkrijk, waar hij onder meer de Britse koning Charles en premier Keir Starmer heeft ontmoet.
Met Starmer besprak hij „de noodzaak van een haalbaar plan om de Straat van Hormuz te heropenen”, aldus een woordvoerder van Downing Street. De landen werden het eens over een samenwerking met anderen om „de vrije scheepvaart te herstellen”.
De Britse premier drong onder meer aan op nauwere samenwerking rond de terugkeer van illegale migranten, grensbeveiliging en mensensmokkel.
Het is het eerste Syrische bezoek aan het Verenigd Koninkrijk sinds de val van het regime van oud-president Bashar al-Assad in 2024. Al-Sharaa ontmoette maandag de Duitse bondskanselier Friedrich Merz in Berlijn.
Beleggers op Wall Street wisten dinsdag niet hoe gauw ze weer aandelen moesten kopen, door nieuwe signalen die wijzen op een mogelijk snel einde van het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran. Iran zegt een „noodzakelijke wil” te hebben om de oorlog met Israël en de VS te beëindigen, maar is daarbij op zoek naar garanties dat het conflict zich niet zal herhalen, zei de Iraanse president Masoud Pezeshkian.
Volgens zakenkrant The Wall Street Journal heeft president Donald Trump tegen zijn naaste medewerkers gezegd dat hij bereid is de oorlog tegen Iran te beëindigen, zelfs als de Straat van Hormuz grotendeels dicht blijft. Iran heeft die zeestraat vrijwel afgesloten, waardoor een groot deel van het olietransport uit de regio stilligt.
De Dow-Jonesindex eindigde 2,5 procent hoger op 46.341,51 punten. De S&P 500-index herstelde 2,9 procent op 6528,52 punten en beleefde daarmee de beste dag sinds mei vorig jaar. Techbeurs Nasdaq maakte een sprong van 3,8 procent tot 21.590,63 punten. Ondanks de herstelrally dinsdag, komt het maandverlies voor de S&P 500, de graadmeter van de vijfhonderd grootste Amerikaanse bedrijven, uit op ruim 5 procent.
„Elke stap richting het beëindigen van de oorlog wordt door de aandelenmarkt positief ontvangen, en daarom zien we nu een opluchtingsrally”, zei Eric Diton, directeur van de Amerikaanse vermogensbeheerder Wealth Alliance. „Maar dat betekent niet dat de problemen voorbij zijn. Zolang het olieprobleem niet is opgelost, blijft de druk op de markt bestaan”, aldus Diton.
Vooral de techsector toonde dinsdag een sterk herstel. Zo klom het aandeel van Nvidia, de belangrijkste leverancier van AI-chips ter wereld, 5,6 procent. Branchegenoot Marvell Technology schoot bijna 13 procent omhoog. Dat gebeurde nadat bekend werd dat Nvidia 2 miljard dollar in het bedrijf investeert en een samenwerkingsverband aankondigde. Techreus Microsoft werd ruim 3 procent meer waard.
Aandelen McCormick gingen 6,1 procent omlaag. Het concern neemt de voedingsmiddelendivisie over van Unilever. Het gaat om een fusiedeal in aandelen en contanten met een waarde van 44,8 miljard dollar. McCormick maakte daarnaast kwartaalcijfers bekend.
Emerson Electric steeg 6,2 procent. De automatiseerder kreeg een koopadvies van zakenbank Jefferies. Sportkledingfabrikant Nike, die na de slotbel met resultaten komt, klom 3 procent.
Welkom op het liveblog van woensdag 1 april. Het liveblog van gisteren is hieronder terug te lezen.
Advertentie
- Meer over
- Aanval op Iran