In een woensdag uitgebracht rapport voorspelt ABN AMRO dat de geldontwaarding dit jaar uitkomt op 2,9 procent. Dat is aanzienlijk hoger dan de 2,3 procent die ze eerder verwachtten.

De economen van de bank waarschuwen dat Nederland mogelijk een grote risico loopt op zogenoemde tweederonde-effecten. Daarbij werken gestegen energieprijzen door in hogere lonen en prijzen voor andere producten, wat kan leiden tot hardnekkig hoge inflatie.

In Nederland was de inflatie voor het uitbreken van de oorlog namelijk al hoger dan in omringende landen en de cao-lonen stegen nog aanzienlijk. „De economie zit eigenlijk nog in de laatste fase van het aanpassingsproces volgend op de vorige energieprijsschok en wordt met een nieuwe schok geconfronteerd”, schrijft ABN AMRO, verwijzend naar de eerdere inflatiegolf in 2022 na de Russische inval in Oekraïne.

Scenario’s

DNB was dinsdag nog iets somberder dan ABN AMRO. De centrale bank kwam met verschillende scenario’s. In het gunstigste geval pakt de inflatie dit jaar en in 2027 ruim 0,5 procentpunt hoger uit dan eerder verwacht. In december raamde DNB nog dat de inflatie zou dalen van 3 procent in 2025 naar 2,4 procent dit jaar en 2,3 procent in 2027.

In een zwaar scenario houdt de oorlog voorlopig aan en blijven de energieprijzen langere tijd hoog. Dan moet Nederland dit jaar al rekening houden met een inflatie van 4 procent (1,6 procentpunt meer dan in de decemberraming). Volgend jaar zouden de prijzen gemiddeld 5,1 procent hoger uitpakken.

DNB-president Olaf Sleijpen benadrukte in een toelichting dat de scenario’s geen nieuwe ramingen zijn. „De ontwikkeling van de inflatie hangt sterk af van de duur en intensiteit van de oorlog. Hoe breder de regio wordt meegezogen in het conflict, hoe groter de economische effecten.”

Toch verwacht de centrale bank niet dat de impact van de Iranoorlog zo groot wordt als tijdens de energiecrisis van 2022 na de Russische inval in Oekraïne.

Lees ook

Gevolgen oorlog Iran wereldwijd merkbaar

Vier jaar geleden steeg de gasprijs bijvoorbeeld nog met meer dan 250 procent tot boven de 300 euro per megawattuur. Nu lopen de prijzen nog maar op tot rond de 50 tot 60 euro, stipt DNB aan. Deze vergelijking neemt niet weg dat het recente oorlogsgeweld en de Iraanse blokkade van de voor de olie- en gasindustrie belangrijke Straat van Hormuz huishoudens behoorlijk in de portemonnee kan raken.

Vooral voor lagere inkomens zou dit hard aankomen, omdat zij een groter deel van hun inkomen uitgeven aan vaste lasten zoals energie. Ook andere producten en diensten zouden duurder kunnen worden, wat dan waarschijnlijk weer drukt op bijvoorbeeld de consumptie.

Stootje

Door de oorlog zal de Nederlandse economie wat minder hard groeien dan eerder verwacht. Maar ze kan tegen een stootje, schrijven de economen van ABN AMRO in hun rapport. Ze ramen de economische groei dit jaar op 1,5 procent, terwijl ze eerder van 1,6 procent uitgingen. Volgend jaar stijgt het bruto binnenlands product met 1,2 procent, in plaats van de eerder geraamde 1,4 procent.

Dat ze minder optimistisch zijn, komt doordat Nederlanders minder te besteden hebben als de prijzen harder gaan stijgen. Dat drukt de consumptie. Voor het begin van de gevechten in Iran en de Golfregio was de verwachting van de ABN AMRO-economen juist dat consumenten met extra uitgaven de economische groei zouden stutten.

Ondersteunen

Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) roept de overheid op om „op tijd na te denken” over gerichte maatregelen om huishoudens te ondersteunen. Daarmee kan voorkomen worden dat de mensen die het minst te besteden hebben in de knel komen, stelt het Nibud. „In tegenstelling tot de vorige energiecrisis kunnen we problemen al van verre zien aankomen en dat geeft de gelegenheid om dit voor te zijn en ondersteuning te bieden waar dit het hardst nodig is.”

Het instituut wijst erop dat de gestegen olie- en gasprijzen nu vooral bij de benzinepomp merkbaar zijn. „Als de oorlog aanhoudt, blijft de aanvoer van grondstoffen een probleem. Dat heeft op langere termijn ook effect op de energierekening en de prijzen voor boodschappen.”