EconomieIranoorlog

Aanval op olieknooppunt Kharg maakt Iran zenuwachtig

De Verenigde Staten voerden afgelopen weekend bombardementen uit op het Iraanse eiland Kharg. Iran reageerde als door een wesp gestoken met een droneaanval in de Verenigde Arabische Emiraten. Waarom?

Satellietfoto van een eiland waar veel ronde olietanks op te zien zijn. 
Het Iraanse eiland Kharg, waar de belangrijkste exportterminal voor ruwe olie van het land is gevestigd. beeld AFP, European Space Agency

Kharg ligt in het noorden van de Perzische Golf, dicht bij belangrijke Iraanse olievelden. Vanaf het eiland wordt verreweg de meeste olie uit Iran verscheept: 80 tot 90 procent. Dat komt doordat veel havens langs de Iraanse kust niet diep genoeg zijn voor grote olietankers. Iran pompt daarom olie door pijpleidingen naar Kharg, waar zulke enorme schepen wel kunnen aanleggen.

Het eiland is dus cruciaal voor de olie-export van Iran. Wie een satellietfoto van het eiland bekijkt, ziet tientallen rondjes: opslagtanks vol olie. Die kunnen tientallen miljoenen vaten bergen, waardoor Iran ook bij tijdelijke verstoringen olie kan blijven leveren. De terminals op het eiland kunnen miljoenen vaten van het zwarte goud per dag verwerken.

Olie is de belangrijkste bron van de overheidsinkomsten van Iran. Zonder Kharg zouden de staatskas en dus ook de financiering van het leger zwaar worden geraakt. Niet voor niets bombardeerde Irak het eiland regelmatig tijdens de Iran-Irakoorlog (1980-1988). Het uitschakelen van dit eiland zou de Iraanse economie zwaarder treffen dan wat dan ook.

Militair

Tegelijkertijd is het eiland een belangrijk strategisch militair steunpunt in de Perzische Golf. Er staan militaire installaties en opslagplaatsen voor mijnen en raketten. Die waren afgelopen vrijdag het doelwit van de Amerikanen. President Trump noemde het „een van de krachtigste bombardementen die in de geschiedenis van het Midden-Oosten zijn uitgevoerd”.

„Uit fatsoen heb ik ervoor gekozen de olie-infrastructuur op het eiland niet te vernietigen”

Donald Trump, president VS

Volgens de president is daarbij „elk militair doelwit volledig vernietigd”. Maar, zo vervolgt hij, „uit fatsoen heb ik ervoor gekozen de olie-infrastructuur op het eiland niet te vernietigen”. Hij meldt erbij dat als „Iran of wie dan ook echter iets onderneemt om de vrije en veilige doorvaart van schepen door de Straat van Hormuz te belemmeren”, hij dit besluit „onmiddellijk zal heroverwegen”.

Zwarte rook te zien in een stadsbeeld met rechts een geelachtige taxi en links flatgebouwen. Ook zijn enkele palmbomen te zien. 
Rook stijgt op uit een oliecomplex in het emiraat Fujairah aan de Perzische Golf op 14 maart 2026. beeld AFP

Iran liet het bombardement niet onbeantwoord. Het land voerde een droneaanval uit op een belangrijk oliecomplex in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Het Fujairah-complex is de belangrijkste exportterminal voor de Murban-olie van het land. Het ligt aan het einde van een pijpleiding ten zuiden van de Straat van Hormuz. Via de terminal kunnen de Verenigde Arabische Emiraten de vrijwel afgesloten Straat van Hormuz omzeilen om alsnog olie te exporteren. In het complex kunnen meer dan 70 miljoen vaten olie worden opgeslagen.

Doelwit

Waarom was de VAE doelwit? De Amerikaanse raketten die Kharg raakten, zijn afgevuurd vanuit de Verenigde Arabische Emiraten. Dat zei de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi tenminste tegen de nieuwszender Al-Araby Al-Jadeed. Araghchi zei „overvloedig bewijs” te hebben dat Amerikaanse bases in het Midden-Oosten zijn gebruikt om aanvallen op Iran uit te voeren.

Iran heeft nu gewaarschuwd dat het alle havens in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) als doelwit ziet voor de verdediging tegen Israël en de VS. De inwoners van de havensteden zouden er volgens het Iraanse leger met het oog op hun veiligheid moeten vertrekken.

Teheran „beschouwt het als een legitiem recht zijn nationale territorium en soevereiniteit te verdedigen door vijandelijke Amerikaanse raketten te bestoken in havens, dokken en andere plaatsen waar de VS ze heimelijk hebben opgeslagen in de VAE”.

Belangrijke Amerikaanse bases of steunpunten in de VAE zijn de luchtmachtbasis van Al-Dhafra ten zuiden van Abu Dhabi en de haven Jebel Ali aan de zuidrand van Dubai. Daar liggen ook de beroemde kunstmatige ‘palmeilanden’.