Tijdens zijn bezoek aan het Yad Vashem Holocaustmonument in Jeruzalem zondag zei de Duitse bondskanselier wat iedereen wist dat hij zou zeggen: dat steun voor de staat Israël een kernprincipe is van Duitsland.

Het was de eerste keer sinds zijn aantreden in mei dat Friedrich Merz een bezoek bracht aan Israël. Het is controversieel en kwam hem onder andere in eigen land op kritiek te staan, omdat Duitsland een lid is van het Internationaal Strafhof (ICC) en daarom de plicht heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu uit te leveren – in plaats van hem te ontmoeten.

Israëls oorlogsvoering vormde „een aantal dilemma's”, erkende Merz zondag tijdens zijn bezoek. „Als land in oorlog, als democratische rechtsstaat, moet Israël ook worden beoordeeld aan de hand van het internationaal recht.” Merz nodigde Netanyahu niet uit voor een tegenbezoek en zei dat een bezoek momenteel „niet aan de orde” is.

Hamas zei zaterdag bereid te zijn om, onder voorwaarden, al zijn wapens in te leveren

Volgende fase

Maar de bondskanselier lijkt meer geïnteresseerd in de weg vooruit dan in wat zich de afgelopen twee jaar in Gaza voltrok. Tijdens een gezamenlijke persconferentie spraken de twee leiders over hun prioriteiten voor Gaza en de Westelijke Jordaanoever.

Merz zei een nieuw Midden-Oosten voor zich te zien met, aan het einde van het vredesproces, een erkende Palestijnse staat naast Israël. De onderhandelingen daarover moeten meteen beginnen. Hij sprak zich ook uit tegen de annexatie van de Westoever.

Volgorde ontwapening Hamas en terugtrekking Israël is in Trumps plan niet bepaald

Netanyahu zei dat het Israëlische publiek tegen elke tweestatenoplossing gekant is en dat de annexatie onderwerp van discussie blijft. Hij gaf toe dat hij en Merz „een ander standpunt” over de kwestie hebben. Wel zei Netanyahu dat de eerste fase van Trumps Gazaplan bijna voltooid is en dat hij eind december „zeer belangrijke gesprekken” zou voeren over de manier waarop de tweede fase zou worden bereikt.

Over de precieze invulling van de volgende fase wordt onderhandeld. In het Amerikaanse plan voor het bestand staat dat Israël zich moet terugtrekken uit Gaza, Hamas moet worden ontwapend en er een internationaal bestuur moet worden ingesteld. De volgorde bleef echter onbepaald.

Hamas zei zaterdag bereid te zijn al zijn wapens in te leveren wanneer de Israëlische bezetting van Gaza ten einde is. Die moeten dan worden overgedragen aan de Palestijnse Autoriteit, die het gebied zou gaan besturen. Maar Israël eist de ontwapening van Hamas vóórdat het zich terugtrekt, en wil bovendien geen rol van de PA in Gaza – vermoedelijk omdat dat het vooruitzicht van een Palestijnse staat dichterbij brengt.

Lichaam

Gelijktijdig met het bezoek van Merz waren in Qatar bemiddelaars bijeen. De premier van Qatar, Mohammed bin Abdulrahman al-Thani, zei dat de onderhandelingen over Gaza in een kritieke fase zitten. Hij drong, in lijn met de wens van Hamas, aan op volledige terugtrekking van Israëlische troepen. Zonder dat is de wapenstilstand niet compleet, zegt hij.

Bezien vanuit Gaza zelf was die wapenstilstand nooit compleet. Volgens tellingen van Al Jazeera voerde Israël bijna 600 aanvallen uit sinds het begin van de wapenstilstand op 10 oktober. Het ministerie van Volksgezondheid zei dat er daarbij meer dan 370 mensen zijn gedood en bijna duizend gewond geraakt. Er komen bovendien veel minder vrachtwagens binnen dan de afgesproken 600 per dag.

Hamas heeft zijn deel van de eerste fase bijna vervuld; de Palestijnse militie zoekt samen met teams van het Rode Kruis naar het lichaam van de laatste Israëlische gegijzelde in Gaza. Palestijnen wachten af wat er gaat gebeuren als het lichaam is overgedragen.