Kort na middernacht woensdag kwamen de fractievoorzitters van christendemocraten (CDU en CSU) en sociaaldemocraten (SPD) tot een overeenkomst in de Bondsdag in Berlijn. „Het model van de vrijwilligheid functioneert niet meer”, verkondigde de verantwoordelijke defensieminister Boris Pistorius. „We gaan over de hele lijn keuren.“

Dat gebeurt met een vragenlijst, die de vanaf 2008 geboren generatie van achttienjarigen thuis krijgt. Mannen moeten die beantwoorden, vrouwen kunnen dat vrijwillig doen. Ze mogen dan vrijwillig dienst doen in de Bundeswehr, het Duitse leger. Maar als niet voldoende jongemannen dat doen, wordt er verplicht geloot.

Er is nog een achterdeurtje, kondigde Pistorius aan: Jonge Duitsers hoeven niet in dienst als ze al twee broers bij het leger hebben, als ze voor de politie of de brandweer werken, of als ze uit principieel oogpunt tegen de dienstplicht zijn.

Strijden

„De nieuwe dienstplicht komt precies op het moment dat we de zeventigste verjaardag van de Bundeswehr vieren“, vertelde de conservatieve fractiechef Jens Spahn onder de koepel van het Rijksdaggebouw. Een dag eerder hebben de nieuwe rekruten hun gelofte afgelegd, de eed dat ze hun land zullen dienen en de grondwet zullen eerbiedigen. Dit gebeurde in aanwezigheid van president Frank-Walter Steinmeier (SPD) tijdens een feestelijke ceremonie tegenover de bondskanselarij.

„Ons leger bestaat uit burgers in uniform“, zei defensieminister Pistorius tijdens een parlementair debat. „We hebben een nieuwe dienstplicht nodig. Want we moeten kunnen strijden, om niet te moeten strijden“, zo legde hij het doel uit: de verdediging van de Duitse landsgrenzen en het NAVO-territorium.

De fractievoorzitter van de sociaaldemocraten, Matthias Miersch, verwacht dat er veel discussie in gezinnen zal ontstaan: „Het gaat om het aanbod om een deel van je leven in dienst van de Bundeswehr te stellen.“ Hij sprak nog niet van een verplichting. Maar als het aantal soldaten niet stijgt van zo’n 180.000 soldaten nu naar uiteindelijk 260.000 manschappen, dan zal een bepaald aantal van de medisch goedgekeurde jongeren ingeloot worden. Het gaat om ongeveer 5000 soldaten extra per jaar, staat in het wetsvoorstel.

Bij de Beierse conservatieven worden de plannen positief ontvangen: „Op deze manier komt het Duitse leger weer in het midden van de maatschappij te staan”, vindt Alexander Hoffmann van de christelijke regeringspartij CSU. „Zonen zullen weer met hun vaders en grootvaders over het soldatenbestaan praten.“

Meer zichtbaar

In elk geval zijn de Duitse militairen meer zichtbaar in de samenleving. Ze mochten al, mits in uniform, gratis met het openbaar vervoer reizen, net zoals politieagenten. Maar nu gaat de betaling voor beginnende soldaten omhoog. Minister Pistorius kondigde 2600 euro bruto aan, inclusief het halen van een rijbewijs.

De nieuwe gedeeltelijke dienstplicht vanaf volgend jaar moet een halfjaar duren. Daarbij horen drie maanden militaire basisopleiding. „Wij hebben een parlementair leger“, aldus de bewindsman, die daarmee stelt dat de volksvertegenwoordiging de baas is. Elk halfjaar bekijkt de Bondsdag opnieuw of er meer soldaten bij moeten komen.

Begin dit jaar kwam Berlijn met een investeringsfonds van 500 miljard euro, dat behalve voor infrastructuur ook voor defensie nodig is. En extra geld voor de Bundeswehr valt niet langer onder de wettelijke rem om minder schulden te maken. Naast het aantal actieve Duitse strijdkrachten moet ook het aantal reservisten omhoog, naar 200.000. Zo stijgt het gewenste totaalaantal militairen naar 460.000.

Volgens opiniepeiler Ipsos is 62 procent van de Duitsers voor herinvoering van de dienstplicht. Bij volwassenen onder de veertig is een kleine meerderheid van 52 procent ervoor dat achttienjarige mannen en vrouwen dienst in het leger doen. Momenteel zijn er 11.000 personen die vrijwillig dienen. In 2011, toen de dienstplicht werd opgeschort, waren er nog 25.000 dienstplichtigen, stelt statistiek bureau Statista.