Een klein jaar geleden, kort voor Kerst, had in Maagdenburg een catastrofe plaats. Een inmiddels vijftigjarige arts uit Saudi-Arabië koerste onder invloed van diverse drugs een door hem gehuurde auto expres over een afgezette markt vol mensen. Taleb A. vermoordde hierbij vijf vrouwen, een negenjarige jongen en verwondde nog eens 340 personen.

Binnen een minuut bezoedelde de psychiater het internationale imago van de historische stad aan de Elbe. Met een SUV met 340 pk, een snelheid van bijna 50 kilometer per uur, raasde hij zigzaggend door het wandelende publiek tussen de kerstkramen. Zijn dollemansrit kwam nabij de protestantse Johanneskerk, luttele meters van de rivier, ten einde. Een agent kon hem met getrokken pistool tot uitstappen bewegen.

Direct na het drama ontpopte zich dit gebedshuis, waar Maarten Luther in 1524 predikte, als een centrale verzamelplek. Buiten werd een bloemenzee neergelegd, de stedelijke bevolking kwam in stilte bijeen. In de communistische DDR nam de secularisatie toe, maar in tijden van grote moeilijkheid komen ook de ongelovigen als vanouds naar de kerk, om steun te zoeken.

Gefluit

Ook nu, kort voor het proces, is de kerk een ontmoetingsplaats. „Ik ben gekomen omdat ik christen ben”, zegt Frau Reschke. „We moeten voor iedereen bidden en treuren. Dit kan ons allemaal treffen.” Dit verwoordt het sentiment in de stad, dat elke onschuldige voorbijganger het doelwit van willekeurige terreur kan worden. Veel landgenoten, die eerder de aanslag op de Berlijnse kerstmarkt in 2016 beleefden, weigeren zich hierbij neer te leggen.

Direct na de aanslag kwamen hoogwaardigheidsbekleders naar de hoofdstad van de dunbevolkte deelstaat Saksen-Anhalt. Toenmalig kanselier Olaf Scholz van de sociaaldemocratische SPD sprak zich uit voor toepassing van het strafrecht: „Haat mag ons samenleven niet bepalen, het gaat om onze gemeenschappelijke toekomst.” De bevolking is echter steeds sceptischer over migratie. Bij een herdenkingsbijeenkomst met president Frank-Walter Steinmeier was gefluit te horen.

Sommige burgers in Maagdenburg kunnen hun boosheid over de bestuurders niet verbergen. De autoriteiten hadden de dader namelijk al jarenlang in het vizier, maar ondernamen niet genoeg actie. De arts werd in 2013 reeds veroordeeld tot negentig dagen cel, omdat hij dreigde met een aanslag zoals bij de marathon van Boston.

Terreur

De patriottische AfD-partijleider Alice Weidel begaf zich afgelopen december rap naar het duizend jaar oude Maagdenburg. Ook zij koos de historische Dom als plek voor een toespraak, waar wijlen keizer Otto ooit begraven is. „Wie veracht wat wij liefhebben, hoort hier niet”, zei ze. Ongeveer 3000 mensen antwoordden in koor: „Zet ze het land uit!”

Dezelfde avond kwam het tot racistische marsen van in het zwart geklede hooligans in Maagdenburg. Ze eisten gedwongen migratie van miljoenen buitenlanders. Sindsdien worden migranten in Maagdenburg steeds vaker bedreigd.

De aanslag wordt officieel niet als terreur gezien. Dit besliste de openbare aanklager, die met politiek extremisme en staatsveiligheid is belast, begin vorige maand in Karlsruhe. Deze beslissing betekent dat justitie ervan uitgaat dat de verdachte geen islamistische of rechts-terroristische motieven gehad heeft.

Geert Wilders

Onderzoek heeft uitgewezen dat de Arabische vluchteling juist grote problemen met de islam ontwikkelde en vond dat Duitsland harder tegen moslimextremisme moest optreden. Op zijn account op X met bijna 50.000 volgers was duidelijk zichtbaar dat hij fan was van Geert Wilders, de eveneens radicaal-rechtse AfD en hun steenrijke helper Elon Musk.

Psychiaters hebben hun collega grondig bekeken, en het is evident dat Taleb A. als paranoïde islamhater gezien wordt. Al eerder bleek dat afvalligen uit de Arabische wereld in Duitsland radicaliseren. David S. kwam uit Iran en schoot uit islamhaat in 2016 in München negen jongeren dood. De vanwege ophitsing veroordeelde schrijver Akif Pirincci is uit Turkije afkomstig en was deel van de extremistische Pegidademonstraties.