Slinkse coalitie geeft links ‘t nakijken; althans... voorlopig

Klaver, beeld ANP, Bart Maat.

Via een kruipdoor sluipdoor route omarmde Rutte een beleid dat de Parijse klimaatdoelen wellicht haalbaar maakt. Voor even stak hij Klaver de loef af. Maar de rol van links is nog niet uitgespeeld.

Je kunt erover twisten. Was het nu slim of eerder slinks hoe de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie deze week de linkse oppositie de wind uit de zeilen nam? Het was in elk geval gewiekst.

Want nog vóór GroenLinks, SP en PvdA het kabinet triomfantelijk onder vuur konden nemen met het verwijt: „Zie je wel, nu tonen ook het PBL en het CPB glashelder aan dat jullie klimaatbeleid schromelijk tekort schiet”, deed Rutte een magistrale tegenzet. Meteen stelde hij nieuw beleid in het vooruitzicht: een CO2-heffing voor de industrie en een lastenverschuiving van huishoudens naar bedrijven. Waardoor de linkse oppositie het nakijken had.

Nu hebben de vier coalitiepartijen, met nog één week te gaan tot de Statenverkiezingen, tijdens hun laatste campagnedagen een sterk verhaal. Bovendien schudt Rutte III op deze wijze zijn imago van industriekabinet enigermate van zich af.

En misschien moet je het ook uiterst slim noemen dat de coalitie op dit moment met een koerswijziging komt. Die bestaat immers vooral uit concessies die zij anders na de verkiezingen toch had moeten doen. Als zij iets van een klimaatbeleid wil realiseren, is er immers geen alternatief dan toebuigen naar links? Van PVV en FvD zal op dit terrein geen grammetje steun komen.

VVD, CDA, D66 en ChristenUnie –en dan vooral die eerste twee– kozen deze week dus voor een vlucht naar voren. Of, om met de Volkskrant te spreken: ze sprongen voor ze geduwd zouden worden.

Toch zat in hun optreden ook iets slinks. Want door maandenlang in het verborgen aan nieuw beleid te werken, leidden ze Nederland, de planbureaus incluis, om de tuin. Nu kunnen alle berekeningen overnieuw.

En zetten ze niet zelfs hun eigen partijen op het verkeerde been? Het is immers nogal potsierlijk dat begin deze week, op het partijcongres van D66, een motie in stemming werd gebracht met als strekking: als de regering zich niet genoeg inzet om de klimaatdoelen te halen, blazen wij het kabinet op. Tjonge, wat een stoere taal! En dat terwijl het kabinet allang bezig was een draai te maken.

Terug naar Klaver en de zijnen. Moeten die nu in een hoekje gaan zitten kniezen, omdat ze afgetroefd zijn door de coalitie? Zeker niet. Om te beginnen kan een verkiezingsoverwinning GroenLinks op 20 maart nauwelijks ontgaan. In de peilingen staat deze partij gestaag op winst. Daar doet een slimme zet van Rutte III weinig aan af of toe.

In de tweede plaats kunnen de linkse partijen de komende dagen het gegeven uitbuiten dat het kabinetbeleid is omgebogen in hún richting. Wie riep daar dat de laatste vijftien jaar “rechts” steeds sterker het debat bepaalt? Ja, wél als het om immigratie en integratie gaat. Maar voor zover het milieu en klimaat betreft, worden rechtse partijen juist steeds linkser.

Die beweging kunnen de linkse partijen de komende maanden nog proberen te versterken. Want als Rutte III straks echt afhankelijk wordt van de steun van GroenLinks, waarom zou Klaver er dan niet in kunnen slagen het klimaatbeleid nog wat steviger en krachtiger te maken, bijvoorbeeld door ook de transportsector en de landbouw erbij te betrekken?