Programma’s PVV, VVD, CDA, SGP en VNL „in strijd met rechtsstaat”

Het CDA presenteerde haar partijprogramma ook in braille. beeld ANP
2

Vijf politieke partijen stellen in hun verkiezingsprogramma maatregelen voor die strijden met de minimumeisen van de rechtsstaat.

Dat stelt een commissie van rechtsgeleerden die op verzoek van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) dertien partijprogramma’s heeft doorgelicht. Het betrof de programma’s van de politieke partijen die in december minstens twee Kamerzetels hadden.

De commissie heeft de stevigste kritiek op het programma van de PVV. De plannen van deze partij om asielzoekers te weren, strijden met het internationale en Europese recht, waaronder het VN-Vluchtelingenverdrag en het discriminatieverbod, aldus de commissie in zijn gisteren gepresenteerde rapport.

Discriminerend zijn volgens de rechtsgeleerden ook de PVV-maatregelen om criminelen met een dubbele nationaliteit het land uit te zetten. Bij de PVV-voorstellen om islamitische uitingen te weren, is de vrijheid van godsdienst in het geding.

Voorstellen om alle islamitische scholen te sluiten, de koran te verbieden en om radicale moslims preventief op te sluiten, leveren strijd op met de vrijheid van onderwijs, de vrijheid van meningsuiting en het recht op een behoorlijk proces.

Diverse PVV-standpunten keren al dan niet in afgezwakte vorm terug in het programma van VoorNederland (VNL) en vallen onder dezelfde kritiek.

Beeld uit rapport NOvA.

Ook na het lezen van de islamparagraaf in het SGP-verkiezingsprogramma trok de commissie de rode kaart. Gebedsoproepen vanaf moskeeën willen tegengaan en alleen ruimte bieden voor de erkenning van christelijke feestdagen, maar niet van islamitische feestdagen; volgens de deskundigen is het foute boel. Het door de SGP bepleite abortusverbod is volgens het rapport in strijd met het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw.

In 2012, toen de NOvA voor het eerst een commissie aan het werk zette, werd de SGP eveneens gekappiteld. De deskundgen struikelden toen over de passage waarin de SGP destijds voorstelde het homohuwelijk af te schaffen en de mogelijkheid tot adoptie door homoparen categorisch afwees.

In tegenstelling tot de SGP wil GroenLinks abortus en euthanasie helemaal uit het wetboek van strafrecht halen. De commissie tekent daar bij aan dat dergelijke voorstellen zonder verdere toelichting of nuancering niet te verenigen zijn met het recht op leven dat een rechtsstaat behoort te beschermen. Overigens krijgt de medisch-ethische paragraaf van GroenLinks niet de code rood, maar oranje.

Ook VVD en CDA worden vanwege hun antiterrorismevoorstellen door de commissie op de bon geslingerd. De VVD moet het ontgelden vanwege het voorstel om ook vermeende terroristen met uitsluitend de Nederlandse nationaliteit stateloos te maken. Het CDA gaat volgens de rechtsgeleerden een stap te ver, doordat het de financiering van moskeeën en islamitische organisaties door buitenlandse overheden wil verbieden. De maatregel wordt discriminerend genoemd, „omdat deze slechts islamitische instellingen treft en niet andere religieuze en/of levensbeschouwelijke organisaties.”

Commissievoorzitter prof. mr. drs. W. Veraart waarschuwde bij de presentatie van het rapport voor de staatsrechtelijke hervormingsdrift in veel verkiezingsprogramma’s. „Voorstellen om de Eerste Kamer en de Provinciale Staten af te schaffen en de Tweede Kamer in te krimpen kunnen, zeker in combinatie, tot gevolg hebben dat het machtsevenwicht wordt verstoord. Ook de invoering van allerlei vormen van (bindende) referenda kan nadelige consequenties hebben voor de slagvaardigheid en voorspelbaarheid van het landsbestuur”, aldus Veraart.

Van alle voorstellen die zijn commissie bekritiseerde, noemde hij die van de VVD „echt griezelig.” „De VVD is van plan de directe werking van mensenrechten uit internationale verdragen af te schaffen. Burgers kunnen zich dan niet meer bij de Nederlandse rechter beroepen op hun belangrijkste rechten, zoals hun vrijheid van meningsuiting of hun recht op een behoorlijk proces”, aldus Veraart.

De ChristenUnie is de enige partij waarvan het verkiezingsprogramma louter plannen bevat die volgens de NOvA „de rechtsstaat kunnen verbeteren".