„Na coronacrisis zal werkloosheid niet meteen snel dalen”

Economie
In supermarkten is er momenteel volop werk.  beeld ANP, Rob Engelaar

Door de coronacrisis ligt het werk in veel bedrijfstakken geheel of zelfs gedeeltelijk stil. Dat is ook noodzakelijk om verdere verspreiding van het virus te voorkomen. De grote vraag is wat dat betekent voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Deze is flexibeler dan ooit met 1,5 miljoen zelfstandigen en 1,9 miljoen werknemers met een flexibel arbeidscontract. Van deze in totaal bijna 3,5 miljoen personen werken er ruim een miljoen in deelsectoren die direct worden geraakt door de coronacrisis.

De noodmaatregelen van het kabinet zijn erop gericht om werkgelegenheid zoveel mogelijk te behouden, ook van flexkrachten. Tegelijkertijd kan een werkgever er vrij eenvoudig voor kiezen om tijdelijke contracten die binnenkort aflopen niet te verlengen, oproep- en uitzendkrachten niet meer op te roepen en zzp’ers geen nieuwe opdrachten te geven. Daar is immers geen ontslagprocedure voor nodig.

Werkgeversvereniging AWVN stelt dat er geen sprake is van het massaal dumpen van flexibel personeel. In een ledenenquête geeft slechts een op de tien werkgevers aan afscheid van hen te nemen. Veel bedrijven willen hun mensen namelijk vasthouden voor het moment dat het weer beter gaat. En er zijn natuurlijk ook sectoren waar nog altijd volop werk is, zoals bij supermarkten of bezorgdiensten. Maar volgens een onderzoek in opdracht van vakbond CNV heeft inmiddels de helft van alle uitzendkrachten vrijwel geen werk meer.

Ook de berichtgeving van individuele bedrijven loopt uiteen. Zo besloot KLM om tijdelijke contracten niet te verlengen. Randstad Groep geeft daarentegen aan flexkrachten voorlopig in dienst te houden, ook als er geen werk is bij hun opdrachtgevers.

Bij RaboResearch verwachten we de komende tijd een forse daling van de werkgelegenheid, die slechts gedeeltelijk zichtbaar wordt in de officiële werkloosheidscijfers. Bijvoorbeeld omdat niet alle zzp’ers die hun opdrachten zien teruglopen, aangeven dat ze werkloos zijn. En ook mensen die gedwongen uren moesten inleveren maar nog wel werken, tellen niet mee in de officiële werkloosheidscijfers. De groep met een inkomensterugval is dus groter dan de groep officiële werklozen. Indien nodig, kunnen zij betaling van huur of hypotheek uitstellen. Al is uitstel nog geen afstel.

Herstel

Als de virusuitbraak achter de rug is, zal de werkloosheid niet direct snel dalen. Want het economisch herstel heeft tijd nodig. Zo zal de Nederlandse export niet direct terug zijn op het niveau van vóór de coronacrisis, door verstoorde productieketens en een verslechterde economische situatie bij onze handelspartners. Ook het vertrouwen in de economie krijgt tijdelijk een knauw, waardoor huishoudens en bedrijven terughoudender zullen zijn met grote uitgaven en investeringen. De werkloosheid kan dan zelfs nog ietsje verder oplopen als meer bedrijven hun flexibele schil afbouwen, of wanneer door faillissementen ook vaste krachten hun baan verliezen. Wanneer de orderboeken weer volstromen en ondernemers de toekomst zonnig tegemoet zien, zullen zij weer extra mensen inhuren en zal de werkloosheid weer dalen. En dan komt de arbeidsschaarste weer terug.

De auteur is econoom bij RaboResearch