Italië wil crisis met ‘schuldbriefjes’ oplossen

Premier Salvini nam maandag gas terug.  beeld EPA, Maurizio Brambatti

Een deel van de staatsschuld opdelen in mini-obligaties van 5 en 10 euro, waarmee belastingen en brood kan worden betaald. Dat is het Italiaanse voorstel om de economie weer op de rails te krijgen.

De Italiaanse overheid heeft ruim 50 miljard euro schulden uitstaan bij particuliere schuldeisers. Dat komt bovenop de astronomische staatschuld, die boven de 130 procent van het bruto binnenlands product ligt.

Geld is er niet. Het idee dat de Italiaanse regering nu heeft –het parlement heeft er twee weken geleden nota bene unaniem een motie over aangenomen– is simpel. Waarom de leveranciers niet uitbetalen met schuldpapier in kleine coupures dat als geld kan worden uitgegeven. Net kleine staatsobligaties, maar zonder rente en zonder vervaldatum. Het schuldpapier kan voor alles worden aangewend, van boodschappen doen tot salarissen uitbetalen en belastingen voldoen.

Deze mini-obligaties, ofwel mini-bots in het Italiaans, kunnen mogelijk op korte termijn voor zuurstof zorgen. De promotoren, met name van de regeringspartij Lega, menen dat op deze manier een groot deel van die 50 miljard euro in de economie wordt gepompt en die daarmee weer op de rails komt.

Als de plannen doorgaan is het inderdaad goed mogelijk dat de mini-bots onmiddellijk worden besteed. „Aangezien het aanbod van mini-bots potentieel onbeperkt is, en de waarde in de toekomst ervan onzeker, zal de houder geneigd zijn om er snel vanaf te komen,” schrijft dagblad La Stampa. Er zitten allerlei haken en ogen aan. Als de kleine obligaties ook kunnen worden ingezet om belasting te betalen, creëert dat een tekort op het staatsbudget.

Het grootste probleem dat tegenstanders met de mini-bots hebben, is dat het een verkapte exit zou zijn uit de eurozone. „Sinds wanneer wordt een staatsschuld opgedeeld in waarden van 5 of 10 euro?” schreef Roberto Perotti, een vooraanstaande econoom van de Bocconi Universiteit (Milaan) gisteren in La Repubblica. „Het motief dat erachter ligt is het volgende: laten we als regering waardepapier circuleren met daarop de beeltenis van Michelangelo en Verdi. Zo raken mensen psychologisch gewend aan iets dat erg op een nieuwe Italiaanse munt lijkt.”

De mogelijk uitgifte van mini-obligaties is categorisch afgewezen door zowel de Europese Centrale Bank als de Italiaanse minister van Economie. Vice-premier Matteo Salvini nam maandag een beetje gas terug. „Als er andere instrumenten zijn die even effectief zijn, dan kunnen we van de mini-bots afzien,” zei hij tijdens een interview. Maar het instrument van begrotingsdiscipline en bezuinigen weigert de Italiaanse regering in te zetten.