Vluchteling betaalt overtocht met nier

Vluchtelingen in Egypte zijn soms zozeer ten einde raad dat ze lichaamsdelen verkopen om de overtocht per boot naar Europa te financieren. Daaraan wijdt het televisieprogramma Zembla vanavond een uitzending op basis van eigen onderzoek.

Een orgaanhandelaar in Caïro vertelt in de uitzending dat tientallen vluchtelingen op deze manier hun reis naar Europa hebben gefinancierd. „De meesten zitten nu in Duitsland, één in Frankrijk, één in Nederland en anderen in Ierland, Londen, Zweden en Noorwegen.”

De handelaren werken in opdracht van Egyptische artsen gespecialiseerd in transplantaties. De organen zouden bestemd zijn voor rijke patiënten uit het Midden-Oosten. Volgens een hulpverlener die vluchtelingen bijstaat die hun nier hebben afgestaan, is 70 tot 75 procent van de transplantatieartsen in Egypte betrokken bij de orgaanhandel.

Een handelaar, die zijn slachtoffers onder Sudanese en Eritrese vluchtelingen ronselt, krijgt rond de 20.000 euro per nier. Hij bepaalt zelf hoeveel hij daarvan aan de vluchteling geeft.

Zembla baseert zich onder meer op de bevindingen van de Egyptische mensenrechtenactivist Hamdy al-Azazy, die al jaren gegevens verzamelt over mensenhandel en orgaanhandel in Egypte. Vluchtelingen worden volgens hem ook onder valse voorwendselen naar het ziekenhuis gelokt. Azazy kent een Eritrese vrouw die voor haar bootreis naar Europa nog even voor een medische check naar het ziekenhuis ging. „Toen ze wakker werd was haar nier gestolen.”

Berichten van de praktijken zijn niet nieuw. Zo merkte de Australische onderzoeker Campbell Fraser begin dit jaar tegenover ABC News al op dat het zwaartepunt van de illegale handel in organen zich verplaatste van China en de Filipijnen naar Turkije en Egypte. „Vluchtelingen hebben geen geld, dus ze moeten iets verkopen”, zei hij. Met name Syriërs zouden volgens hem vaak lichaamsdelen afstaan.

In hetzelfde bericht merkte een andere deskundige, Duminda Wijesekera van de George Mason University in Washington, op dat de organen vooral naar welvarende mensen in China en het Westen gaan. De Syriërs die hun organen doneren zouden volgens hem daarvoor zelf minder dan 5 procent van de verkoopprijs krijgen.

Ook vanuit Nederland gaan mensen naar het buitenland voor een nier. Als artsen vragen hoe ze eraan zijn gekomen, volgen onduidelijke antwoorden, stelt criminologe Frederike Ambagtsheer in de uitzending van Zembla.