Onderzoek: Migranten uit moslimlanden niet per definitie antisemitisch

beeld ANP, Pierre Crom

De migranten die sinds 2011 vanuit het Midden-Oosten en Noord-Afrika naar Europa zijn gekomen, hebben geen antisemitische denkbeelden met zich meegebracht.

Dat concluderen wetenschappers op basis van onderzoek in België, Frankrijk, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Leo Lucassen (Universiteit Leiden) en Annemarike Stremmelaar (NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies) onderzochten hoe het in Nederland gesteld is met antisemitisme onder migranten.

Volgens de twee onderzoekers worden in het publieke debat alle moslims, immigranten van Midden-Oosterse en Noord-Afrikaanse landen en vluchtelingen op één hoop gegooid. „Aan allen worden antisemitische denkbeelden toegeschreven en allemaal worden ze als mogelijke toekomstige daders van antisemitische handelingen gezien.” Ten onrechte, vinden Lucassen en Stremmelaar. Al deze groepen verschillen in veel opzichten van elkaar. Er zou geen een-op-een-relatie zijn tussen antisemitische denkbeelden, houdingen en antisemitisch gedrag.

Een rechtstreekse relatie tussen antisemitisme en religie (lees: islam) hebben de onderzoekers niet kunnen vaststellen. De meeste moslimjongeren die betrokken zijn geweest bij antisemitische incidenten waren niet of nauwelijks religieus. „Het lijkt erop dat de ISIS-aanhangers in Den Haag in 2014, die zwaaiden met zwarte vlaggen en opriepen tot het doden van Joden, een uitzondering zijn.”

Ten opzichte van andere landen is de perceptie van Joden in Nederland relatief positief, zeker als deze wordt vergeleken met hoe er naar andere minderheidsgroepen als moslims en Roma wordt gekeken.

Gazastrook

Sinds 2000 lopen antisemitische incidenten in aantallen, schaal en intensiteit ongeveer gelijk op met militaire operaties van het Israëlische leger. Pieken waren er in 2002, 2006, 2009 en 2010. In 2012 was er een kleinere piek. In 2014 was er een hogere piek. In dat jaar hield Israël een militair offensief in de Gazastrook, waarbij veel doden vielen. De meeste antisemitische incidenten in Nederland bestaan uit „verbale of geschreven antisemitische statements.”

Onder Joden is de angst voor antisemitisme toegenomen nadat er in 2012, 2014 en 2015 in Europa terroristische aanslagen zijn gepleegd waarin Joden expliciet doelwit waren.

Het publieke debat over immigratie en islam is hevig gepolariseerd, stellen de onderzoekers. Populistische partijen maken immigratie, islam en moslims tot een probleem. Doorsnee politieke partijen gaan daarin mee.