Meer dan doormodderen zit er voor May niet in

Maandoverzicht januari 2019
Een verslagen kijkende premier May, direct na de uitslag van de stemming dinsdagavond. Haar verlies was groter dan verwacht. Als ze woensdag het vertrouwen van het parlement krijgt, wil ze de komende tijd in gesprek met alle partijen.  beeld AFP

Na een dramatische nederlaag voor haar brexitplan wil de Britse premier May in gesprek met alle partijen in het parlement. Maar eerst wacht haar een stemming over een motie van wantrouwen.

Onverwacht kwam het verlies dinsdagavond niet. En toch lijken de Britse media overrompeld over de massale afwijzing van het regeringsplan voor de brexit. Van de 634 aanwezige parlementsleden stemden er 432 tegen, en slechts 202 voor. De laatste keer dat een premier zo’n groot verlies leed, was volgens kenners in 1924.

Direct na het bekendmaken van deze uitslag toonde Theresa May zich met het oog op vervolgstappen verrassend flexibel. Toen ze zei dat ze met alle groepen in gesprek wilde, inclusief „senior parlementsleden” van de oppositie, klonk er luid boegeroep.

Tot nu toe was de klacht dat May ontoegankelijk was en weinig bereid tot compromissen. Ze kende maar één smaak voor de brexit, en dat was de smaak van haar plan.

Woensdag is er een debat over de motie van wantrouwen, gevolgd door een stemming om 20 uur Nederlandse tijd. Deze motie werd dinsdagavond ingediend door oppositieleider Corbyn.

Als de regering de stemming over deze motie verliest, moet premier May naar de koningin om het ontslag van haar regering aan te bieden. De Conservatieve partij krijgt vervolgens twee weken een nieuwe regering te vormen. Als dat niet lukt, komen er verkiezingen. Die moeten ten minste drie weken van tevoren worden aangekondigd. Dat zou dus op zijn vroegst op woensdag 20 februari kunnen zijn. Alle voorbereidingen voor de brexit zullen in die tussentijd stil liggen.

Volgens Britse media zal May de vertrouwensstemming echter overleven. Ook de Conservatieve partijgenoten die haar dinsdagavond in de steek lieten, zullen haar woensdagavond steunen. De Noord-Ierse DUP die de regering-May aan een meerderheid helpt, zal de premier niet afvallen. Die twee partijen hebben 327 van de 650 zetels.

Beleidsmatig staan er verschillende dringende zaken op de agenda van de Britse regering. Allereerst moet het kabinet besluiten of het wil vasthouden aan het vertrek uit de EU op 29 maart.

Een andere vraag is welke richting wordt ingeslagen. Vanuit de EU is woensdagochtend gezegd dat er toch wel enige ruimte is om te praten. Een totaal nieuw plan zal dit niet opleveren, maar May kan ervoor kiezen deze geboden ruimte volledig te benutten.

Daarnaast blijft de no-deal-brexit een reële mogelijkheid. De afgelopen weken is gebleken dat dit voor de radicale brexiteers geen schrikbeeld is.

Naarmate het daadwerkelijke vertrek uit de EU dichterbij komt, zal ook de spanning toenemen. Gezien de minimale meerderheid die de regering heeft en de grote verdeeldheid over de brexit, zal premier de komende maanden weinig meer kunnen doen dan doormodderen.