Hoe de nachtmerrie van Dapchi uitkwam

Sandalen op het terrein van de meisjesschool in Dapchi, Nigeria. Strijders van Boko Haram vielen de school vorige week aan. beeld AFP, Aminu Abubakar

De Nigeriaanse autoriteiten bevestigden zondag de ontvoering van 110 meisjes van een school in het noordoosten van Nigeria. De verdenking gaat uit naar Boko Haram. De beweging toont met de ontvoering haar blijvende slagkracht.

Dagenlang hing er een dikke mist rond de ontvoering vorige week op een school in Dapchi, in de deelstaat Yobe. Een leraar verklaarde aanvankelijk dat de aanvallers slechts op zoek waren naar eten en dat de meisjes zich schuilhielden in de bossen. Er kwam daarop geen officiële bevestiging van de ontvoering, maar het leger meldde later wel dat er meisjes waren bevrijd. Het maakte de verwarring compleet.

Wat weten we nu wel?

Op maandagavond 19 februari reden vermoedelijke strijders van Boko Haram al schietend Dapchi binnen. Ze zetten koers naar de meisjesschool en openden daar de aanval. Een groot deel van de studenten en leerlingen vluchtte daarop de omringende bossen in.

Was de school in Dapchi bewaakt?

Dapchi ligt op zo’n drie uur rijden van Maiduguri, de stad die vanouds bekendstaat als de bakermat van Boko Haram. Uit reportages blijkt dat er altijd al angst bestond dat Boko Haram ook een keer in de stad met 15.000 inwoners zou toeslaan. De vader van een van de vermiste meisjes, Gerba Tela, zei tegenover de zender CNN dat zijn vrouw er altijd al op tegen was dat hun dochter naar school ging, uit angst voor een aanval.

Het lijkt erop dat de school tijdens de aanval niet bewaakt was. Onbevestigde berichten meldden dat het leger zijn troepen in januari juist uit de plaats had teruggetrokken. De Nigeriaanse senator Shenu Sani zei op CNN dat de veiligheidsdiensten hun aandacht vooral richten op de naburige deelstaat Borno, waarin Maiduguri ligt.

Bestaat er enig idee waar de meisjes nu zijn?

De Nigeriaanse krant Daily Trust meldde maandag dat de helft van de meisjes zich in het buurland Niger zou bevinden. Bekend is dat Boko Haram ook daar actief is. Het ligt voor de hand dat (daarnaast) ten minste een deel van de meisjes naar het Sambisawoud is gebracht, aan de grens met Kameroen. De belangrijkste facties van Boko Haram houden zich daar vanouds schuil. Belangrijke vraag blijft hoe de terreurgroep het voor elkaar krijgt ongezien een grote groep meisjes in korte tijd over zo’n afstand te verplaatsen. Het is daarom goed mogelijk dat de groep is opgesplitst, maar ook dat delen zich nog langere tijd in de regio rond Dapchi bevonden.

Waarom ontvoert Boko Haram meisjes?

Het is nieuw bloed voor de organisatie. Uit getuigenissen van ontsnapte meisjes weten we dat ze onder meer worden ingezet om te koken, om uitgehuwelijkt te worden aan strijders en, in het slechtste geval, om zelfmoordaanslagen uit te voeren.

De ontvoering van 270 schoolmeisjes uit Chibok in 2014 vestigde de aandacht van de hele wereld op de ontvoeringspraktijken van Boko Haram. De ontvoering in Dapchi is de grootste sindsdien. Maar de incidenten staan bepaald niet op zichzelf. Naar schatting zijn er duizenden mensen door de terroristen ontvoerd, onder wie jongens, jonge mannen en vrouwen.

Hoe groot is de kans dat de meisjes vrijkomen?

President Muhammadu Buhari sprak maandag van „een nationale ramp” en gaf te kennen er alles aan te doen om de meisjes terug te vinden. Hij zei dat er troepen en vliegtuigen worden ingezet in de zoektocht, maar gaf geen nadere details. Van de ontvoerde meisjes uit Chibok zijn er nog altijd 100 vermist. Het is mogelijk dat een deel van hen ook niet meer terug wil of is omgekomen.

Hoe sterk is Boko Haram nog?

Van één beweging is al lang geen sprake meer, voor zover die ooit heeft bestaan. Het Nigeriaanse leger heeft al vaak gemeld dat Boko Haram verslagen is, maar steeds zijn die beweringen onwaar gebleken. Het is echter duidelijk dat de beweging de laatste jaren fors aan kracht heeft ingeboet. Onder de bevolking neemt de frustratie toe over het kennelijke onvermogen of de onwil om Boko Haram te verslaan.