Eenzaamheid? Daar is wat aan te doen

beeld ANP, Robin van Lonkhuijsen

”Eén tegen eenzaamheid”, heet het nieuwe programma van minister De Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Werkt het?

In het pact voor de ouderenzorg dat De Jonge twee weken terug presenteerde stond het al. Prachtige initiatieven, bedoeld om eenzaamheid terug te dringen, zijn er momenteel volop. Het nieuwe actieprogramma ”Eén tegen eenzaamheid”, dat hij dinsdag presenteerde, heeft als kerngedachte: doorgaan. Maar dan wel met een goede coördinatie op gemeentelijk niveau.

Marijke de Vries was programmamanager eenzaamheidsbestrijding in Rotterdam toen De Jonge daar nog wethouder was. „GGD-cijfers uit 2012 lieten zien dat van de 65-plussers 56 procent zich matig tot ernstig eenzaam voelde”, blikt ze terug. „Daar begon het allemaal mee.” De Jonge voerde in dat alle 75-plussers een huisbezoek kregen aangeboden door vrijwilligers, om hun thuissituatie in kaart te brengen. Voor elke gemeente is dat een geschikte actie om mee te beginnen, denkt De Vries.

Eens, stelt Arie Ouwerkerk. Hij is directeur van Coalitie Erbij: een samenwerkingsverband van organisaties tegen eenzaamheid. „De laatste jaren is er echt een markt voor eenzaamheidsbestrijding ontstaan”, constateert Ouwerkerk. „De ene ondernemer heeft een app, de ander een buddyproject. Allemaal goed bedoeld natuurlijk, maar niet alles werkt.”

De kansrijkste initiatieven komen van de grond als bijvoorbeeld huisartsen en welzijnsinstellingen beter samenwerken, weet Ouwerkerk. Als voorbeeld noemt hij het project Welzijn op recept. De huisarts constateert gezondheidsproblemen, bijvoorbeeld psychosociale, die samenhangen met eenzaamheid en wijst de patiënt gericht door. „Bijvoorbeeld naar een kookclub. Of naar het Old Star-wandelvoetbal voor senioren. Iemands sociale relaties duurzaam versterken; daar gaat het om.”

In Rotterdam ontdekten De Vries en haar team hoe de digitalisering van de gemeentelijke informatievoorziening eenzaamheidsgevoelens onder ouderen in de hand kon werken. „Ze hadden zoiets van: Om vrienden te maken, heb je internet nodig en daar weet ik niks van af.” Elke oudere in Rotterdam krijgt nu de wijkgebiedsgids toegestuurd. „Op papier”, benadrukt De Vries. „Zo proberen we de doelgroep bijvoorbeeld het buurthuis in te krijgen. En we denken mee hoe het aanbod van die huizen aansluit bij datgene waar behoefte aan is.”

Het enthousiasme dat De Jonge uitstraalt, vinden De Vries en Ouwerkerk geweldig. Ouwerkerk: „Ik kan tien keer roepen dat gemeenten echt iets tegen eenzaamheid kunnen doen. Maar als De Jonge dat zegt in een goed bekeken talkshow heeft dat tien keer zo veel effect.”