Speciaal voer van Friese fokkers
zorgt voor minder hondenpoep

WOLVEGA – Echt tevreden over de hondenbrokken voor hun Ierse wolfshonden waren ze niet. De beesten kampten vaak met huid- en darmklachten. Daarom begon het echtpaar Jos van der Linden en Nanette Waldorp uit het Friese Terband acht jaar geleden zelf met voedsel te experimenteren. Het resultaat is de vleesmaaltijd Energique, een product dat nu bij dierspeciaalzaken in de diepvries ligt. Over diergezondheid, de onverwachte drukte van een eigen fabriekje en kleinere hoopjes hondenpoep.

Jos (46) is trots op de honden in zijn kennel. „Ik heb de grootste reu in Europa. Hij weegt 95 kilo en zijn schofthoogte is 93 centimeter. Als-ie tegen je opspringt, moet je je flink schrap zetten”. Het 'monster' is volgens zijn baas „aardig populair” bij soortgenoten van het vrouwelijk geslacht.

De hobbyfokker uit Friesland zit al meer dan tien jaar in het vak. Hij kwam er al snel achter dat hondenbrokken en blikvoer niet ideaal waren. „Een hondenmoeder brengt doorgaans een nest van zes tot twaalf puppies groot. Daarvoor moet ze flink eten. Maar twee tot drie kilo brokken kregen we er gewoon niet in, met als gevolg dat zowel de moeder als de puppies afvielen en last kregen van allerlei kwaaltjes”.

Jos en zijn vrouw Nanette besloten wat te doen aan „die miezerigheid”. In Ierland liepen ze tegen de bekende fokker Tony Killykeen Doyle aan, die zijn honden een mix van vlees voerde. „Het recept had hij van zijn grootmoeder. Hij wilde me dat niet geven”, vertelt Jos. Hij sloeg vervolgens zelf aan het experimenteren. „Ik heb veel gelezen in het boekje van professor Donath, een chemicus die al in 1952 begon met proeven op dat gebied”.

Prooidieren
De hoofdbestanddelen van het brouwsel dat op de studie volgde, waren verschillende soorten rundvlees, vermaalde kippen en een mengsel van granen en groenten. En zowaar, de wolfshonden fleurden er helemaal van op. „Wat wij maakten, was eigenlijk een imitatie van het menu van prooidieren dat door wolven en wilde honden wordt gegeten”, aldus Jos.

Hij liet verschillende instanties, waaronder de Diergezondheidsdienst in Drachten, naar het voer kijken. De deskundigen daar constateerden voldoende vet, eiwitten, calcium en fosfor in het mengsel. Dierenarts en voedingsdeskundige Claus van Liemborg kwam tot dezelfde conclusie.

Toen was het voor Jos en Nanette gedaan met de rust. Het wereldje van hondenfokkers is maar klein en mond-tot-mondreclame maakte de uitvinding wereldkundig. Jos: „Eerst produceerden we alleen voer voor onze eigen honden. Maar je weet hoe dat gaat. Dan komt deze vriend langs, dan die buurman en vervolgens nog een kennis”. Op een gegeven moment smulden maar liefst tweehonderd blaffers en keffers van een Friese maaltijd.

Opvallende en ook prettige bijkomstigheid was dat die honden minder gingen poepen. Nanette (50) heeft de getallen bij de hand. „Het klinkt misschien een beetje onsmakelijk, maar het is wel een feit. Honden die dagelijks 500 gram brokken eten, poepen daarvan 150 gram weer uit. Met ons voer is dat maar 50 gram, eenderde dus”. De cijfers komen uit een onafhankelijk onderzoek.

Afgezet tegen de totale hondenpoepproductie in Nederland scheelt dat een slok op een borrel. De naar schatting 1,5 miljoen Nero's, Fikkies en Pluto's, of hoe ze ook mogen heten, laten jaarlijks zo'n 80 miljoen kilo uitwerpselen achter zich vallen, ofwel dik 200.000 kilo per dag. Met Energique zou dat rond de 60.000 kilo zijn.

Koeienmagen
Vier jaar geleden zetten de hondenfokkers uit Terband de zaken eens op een rijtje en stelden zich de volgende vraag: „Of we maken alleen vleesvoer voor onze eigen wolfshonden, óf we pakken de zaken professioneler en dus commerciëler aan”. Jos en Nanette besloten tot het laatste. Het product kreeg de naam Energique, naar het gedrag van de honden.

In eerste instantie besteedde het ondernemende echtpaar de productie van het nieuwe merk uit aan de Sneker Slacht Producten Handel. Maar de zaken liepen zo voorspoedig dat het bedrijf in Sneek capaciteit tekort kwam. Daarop huurden Jos en Nanette vorig jaar in mei een gedeelte van een pand in Wolvega. Acht medewerkers zijn daar nu dagelijks bezig met het mengen, inpakken en invriezen van vleespakketten.

Op de grond staan in bakken de ingrediënten: kippenvlees, koeienmagen en verschillende soorten rundervlees. Een vaste slager uit Surhuisterveen staat garant voor de levering ervan. In de vierde ton zit een brouwsel van zwart en wit poeder. „Dat poeder is ons geheim”, lacht Jos, net als zijn mensen gekleed in wit slagersgoed en met een kapje op het hoofd. Het mengsel bevat groenten en granen, in een speciale verhouding en op de juiste manier gekookt, is het enige wat de ondernemer erover kwijt wil. In combinatie met het vlees ontstaat Energique.

10.000 kilo per week
De fabriek in Wolvega levert aan twee- tot driehonderd dierspeciaalzaken en een paar duizend fokkers. Aangezien je de concurrent niet al te wijs moet maken, houdt Jos omzet- en winstcijfers het liefst voor zichzelf. Hoe groot de productie is? „Houd het maar op 10.000 kilo per week”.

Het echtpaar heeft nooit gedroomd over een eigen zaak. Hij was technicus bij een verzorgingstehuis, zij directiesecretaresse en tekstschrijver. Nanette: „Het is een uit de hand gelopen hobby. We hebben ons dit niet gerealiseerd”. Jos en Nanette hebben nooit voor ondernemer geleerd. „Eerlijk gezegd gaat het allemaal een beetje vanzelf. We verkeren in de luxueuze positie dat de klanten haast vanzelf bij ons komen”, aldus Nanette.

Ook het buitenland ontdekte de hondenvoerfabriek in Wolvega. De Tokiose warenhuisketen Joyful Honda plaatste onlangs een order voor 26.000 kilo Energique. Jos: „Tokio is ongeveer zo groot als de provincie Utrecht. Naast de 18 miljoen inwoners zijn er 5 miljoen honden. Kun je wel uitrekenen wat voor poepreductie die Japanners kunnen bereiken”.

De export van het voer plaatste de nieuwbakken ondernemers voor allerlei verrassingen. Jos: „Je moet veel papieren invullen en veel Engels lezen. Daar heb ik hard op moeten studeren”. Aangezien Energique ook geschikt is voor consumptie door mensen –„we gebruiken geen afvalvlees”– kijkt de Rijksdienst Keuring Vlees en Vee over de schouder mee. „Die mensen helpen je aardig op weg in de wereld van vergunningen en formulieren”, vindt Jos.

Groeistuip
Plannen voor een groter pand liggen al op de tekentafel, want de huidige locatie wordt te klein. Vooral als de contacten met potentiële afnemers in New York, Israël, Canada en Duitsland op orders uitdraaien. Jos: „We willen graag in Wolvega blijven. Dat is qua vergunningen een gemakkelijke gemeente”. Hoewel de vraag naar Energique toeneemt, wil het echtpaar al te snelle groei van het bedrijf voorkomen. „Groeistuipen zijn gevaarlijk voor een kleine ondernemer”, denkt Jos.

Door H. de Boer