”Engel des doods”
gaat mogelijk vrijuit

De vrouw werd in oktober 1997 aangeklaagd wegens moord op 22 bejaarden. Deze onthulling veroorzaakte destijds een schok in Denemarken, dat trots is op zijn uitgebreide sociale voorzieningen en goede gezondheidszorg. Volgens de politie werd de verpleegster ook verdacht van het verduisteren van een bedrag van 38.000 Deense kroon (114.000 gulden).

De 22 slachtoffers, in de leeftijd van 65 tot 97 jaar, overleden tussen augustus 1994 en januari 1997 in het verpleeghuis Plebejo, waar de verpleegster werkte. De dood werd in de meeste gevallen veroorzaakt door de toediening van een overdosis morfine. De vrouw kan nog worden vervolgd wegens diefstal en verduistering. Ze werd in maart 1997 ontslagen nadat ze een kleine geldverduistering had opgebiecht.

Met het intrekken van de aanklacht is datgene wat door de politie in de Deense hoofdstad Kopenhagen vorig jaar werd betiteld als „de grootste moordzaak uit de nationale misdaadhistorie” afgehandeld als een vrij alledaagse affaire. Uiteindelijk draaide de zaak om de vraag of een verzorgster van een verpleegtehuis kon worden gedagvaard voor moord op 22 bewoners van het verpleegtehuis Plejebo. Maar het openbaar ministerie deelde gisteren mee dat de feiten geen perspectief bieden op een strafproces. Althans geen strafproces van een dergelijke zwaarte.

„De inlichtingen zijn niet van een zodanig karakter dat naar mijn inschatting het bewijs kan worden geleverd dat er sprake is geweest van moord als oorzaak van de 22 sterfgevallen”, zei procureur-generaal Karsten Hjorth.

Stilzwijgen
De internationale pers hult zich nu in een oorverdovend stilzwijgen. Waar vorig jaar nog uit alle hoeken van de wereld cameraploegen en sterscribenten oprukten naar Kopenhagen om verslag te doen, zijn nu alleen de Deense media in staat enige opwinding te demonstreren. „Hoe kan dit?” is de overheersende vraag waarop naarstig naar een antwoord wordt gezocht.

De inmiddels 34-jarige verpleegtehuismedewerkster in kwestie kreeg in oktober 1997 voorarrest, maar werd na circa twee maanden weer op vrije voeten gesteld, omdat duidelijk werd dat de verzameling van de bewijzen nog lange tijd in beslag zou gaan nemen. Ondertussen hadden de media nationaal en internationaal –tot aan tv-stations als CNN toe– bijzonder veel aandacht besteed aan de zaak, die herinnerde aan eerdere soortgelijke gevallen, onder meer in Oostenrijk. Het vermoeden rees, dat ook Denemarken zijn “engel des doods” had gekregen.

De politie verdacht de vrouw ervan 22 bewoners te veel zware pijnstillers en slaapmiddelen te hebben gegeven om hen van het leven te beroven. De politie baseerde zich daarbij op een tot dan toe geheimgehouden onderzoek. De Kopenhaagse medische inspectie had de zaak tevoren aangezwengeld. Bij de vaststelling van het voorarrest was ook het zogenoemde Oostelijke Landsgerecht tot de conclusie gekomen dat er sterke aanwijzingen waren dat de verzorgster moord op haar geweten had, zij het 'slechts' in zes van de 22 gevallen.

Het afgelopen jaar zijn medisch gespecialiseerde overheidsjuridici bezig geweest met een nader onderzoek naar de medische journaals. Na twintig dagen lezen van het rapport hierover kwam de procureur met zijn slotsom naar buiten dat de vrouw niet voor moord voor de rechter zal hoeven te verschijnen. Mogelijk zal ze zich nog wel moeten verantwoorden voor verduistering van geld van de gestorven 22 Plejebo-bewoners. Over de hoogte van het bedrag heerst vooralsnog niets anders dan verwarring. Tevens meent de procureur dat er ernstige medische fouten zijn gemaakt. Of de verzorgster dus mede kan worden aangeklaagd voor deze fouten staat nog open. In dat geval zal het juridisch kunnen gaan om bijvoorbeeld dood door schuld respectievelijk nalatigheid.

„Kerstgeschenk”
De bestuurders van het verpleegtehuis Plejebo gaven gisteren desondanks blijk van hun grote opluchting over deze uitkomst van het justitiële onderzoek. „Het mooiste kerstgeschenk dat in Plejebo ooit is uitgereikt”, typeerde voorzitter Ib Schultz de gevoelens. De politie staat voor de opgave van enig zelfonderzoek. Is zij niet wat al te bruusk van stapel gelopen bij het formuleren van de mogelijke tenlastelegging? „Nee”, zo houdt procureur Hjorth zijn veldwerkers de hand boven het hoofd. „Bij een verdenking moet met opzet altijd van het ergste worden uitgaan, want dan weet de verdachte wat hem boven het hoofd hangt. Het is ook een soort bescherming van de verdachte”.

De verdediger van de Plejebo-medewerkster, Thomas Rørdam, is het daar niet mee eens. „De politie is niet kritisch genoeg geweest”, zegt deze jurist, die aankondigt nu hard te gaan werken aan de indiening van een eis tot financiële schadevergoeding voor zijn cliënte. Dat het daarbij niet om een paar tientjes zal gaan, staat vast.