Gereformeerde ruzie om „lariekoek”

Het Neuro Linguïstisch Programmeren is oorspronkelijk een vorm van psychotherapie die in de jaren '80 vanuit Amerika naar Europa overwaaide. Daar wordt ze gebruikt in de onderwijswereld en het bedrijfsleven. NLP wordt onder andere toegepast bij het Gereformeerd (vrijgemaakte) Vormingsinstituut (GVI) en het Gereformeerd Instituut voor Diensten en Scholing (GIDS).

Bestuurslid J. E. van Delden van het Gereformeerd Sociaal-Economisch Verband (GSEV) vindt dat onverantwoord. Hij stelt voorop dat hij met spijt afscheid heeft genomen van het bestuur maar dat hij niet anders kon. De kwestie ligt voor hem zeer principieel. Zijn standpunt is dat NLP occulte elementen bevat, waardoor het toepassen van de methode voor christenen schadelijk is.

Om richting te geven aan de discussie wilde het GSEV een brochure uitgeven waarin de voors en tegens zouden worden belicht. Het bestuur kon het uiteindelijk niet eens worden over de tekst. De zeer kritisch getinte tekst van Van Delden kon geen goedkeuring vinden. Ook het voorstel een afgezwakte tekst als discussiestuk het land in te sturen, haalde het niet.

Freud
Manager C. van den Berg van het Gereformeerd Instituut voor Diensten en Scholing zegt zich nog al te verbazen over de ophef die is ontstaan. Zijn instituut gebruikt de methode die NLP-elementen bevat niet meer. „Er is een tijdje veel belangstelling voor geweest maar die is over.” Hij zegt het verantwoord te vinden bruikbare elementen uit een methode als NLP over te nemen. „Dat gebeurt op zo veel gebieden. Freud was bepaald geen christen maar de waarde van zijn psychotherapie wordt door velen erkend, ook in christelijke kring.”

Van Delden acht dit milde oordeel gevaarlijk. „In Nederlandse handboeken over NLP wordt aangegeven hoe je contact kunt leggen met geleidegeesten. Als christenen moeten we ons daar dan toch verre van houden? Het zijn de geestelijke boosheden in de lucht waar de Bijbel zo tegen waarschuwt. Ik heb mensen die NLP hadden gevolgd op een negatieve manier zien veranderen. Het verweer dat de goede elementen eruit gehaald kunnen worden, is in mijn ogen bedriegelijk.”

Hij vindt ook dat de aanhangers van NLP onverdraagzaam zijn. „Men vindt dat ieder zijn eigen waarheid heeft. Dat staat haaks op de belijdenis van de christen dat er maar één Waarheid is. Wie dat tegen NLP'ers zegt, zal merken dat ze dan ineens zeer onverdraagzaam zijn.”

GIDS-manager Van den Berg wil hierover niet in discussie gaan. „Het is allemaal zo zwart-wit geredeneerd. Van Delden zal ook methoden volgen die ontleend zijn aan een onchristelijke gedachtewereld. Het is mij allemaal te hokjesachtig. Wie bruikbare elementen uit NLP haalt, is fout; wie NLP radicaal afwijst, is goed. Het is een versimpeling van de moeilijke weg die we als christenen moeten bewandelen.”

Twijfelachtig
Het wetenschappelijk gehalte van NLP is hoogst twijfelachtig. Prof. dr. W. J. Levelt van het Max Planckinstituut in Nijmegen moet niets van de methode hebben. „Niet serieus”, „lariekoek”, „boerenbedrog” en „geloofsleer” zijn enkele kwalificaties van hem.

Volgens hem heeft NLP „lak aan de wetenschap.” Het is allemaal bedoeld voor de verkoop en het succes is gebaseerd op het placebo-effect.

Het instituut waaraan Levelt is verbonden, houdt zich ook met neurolinguïstiek bezig. Dat vak onderzoekt hoe onze spraak en het verstaan van elkaar worden gestuurd door de hersenen. In alle boeken die hij over NLP heeft bestudeerd, is hij daarvan niets tegengekomen. Met neurolinguïstiek heeft NLP dus „niets maar dan ook niets” te maken.

Secretaris Rob Nanninga van de stichting Skepsis zou NLP niet direct occult willen noemen. „Het is wel zo dat New-Age-groepen en dat soort bewegingen hun eigen invulling geven aan NLP. Dan kan het wel ineens occulte elementen bevatten.”

De bedenkers van NLP waren de Amerikanen Richard Bandler en John Grinder. Nanninga zegt dat er redenen zijn om twijfels te hebben aan de reputatie van Bandler. Hij beschikt over documentatie waaruit blijkt dat de man zijdelings betrokken was bij een moord en zich omringde met figuren uit de drugscene. NLP vindt hij een loep zuivere vorm van pseudowetenschap.

GIDS-manager Van den Berg is niet onder de indruk van de kritiek op het wetenschappelijk gehalte van NLP. „Er is meer dan wat wetenschappelijk is bewezen, zeker op een terrein als dit.”