Pleidooi voor meldpunt verwaarlozing en sluitend systeem kinderzorg

Haags meisje maakt het redelijk goed

DEN HAAG – Het driejarige Haagse meisje dat maandag verwaarloosd is aangetroffen in een huis aan de Valkenboslaan, maakt het naar omstandigheden goed. Dat zegt M. Bakker, coördinator Verwaarlozing bij de Haagse GGD.

„De dokter zegt dat er kans is dat ze redelijk herstelt. Ze heeft dunne beentjes en kan een heel klein beetje lopen. Toen we haar binnenbrachten, zei de arts: „Dag Joyce”, waarop het kind „Hi” zei. Een begin is er dus, en bovendien kan een mens heel wat hebben”.

Bakker zegt dat de moeder eigenlijk heel lief voor haar dochter was en erg veel van haar hield. „Ze is alleen erg in de war en gaf het kind alleen maar flesvoeding”. De moeder zegt dat haar dochter nog nooit buiten is geweest. Het kind kan nauwelijks lopen en praten.

GGD en politie troffen de twee aan op een zwaar vervuilde zolderetage, die in eigendom is bij een kamerverhuurbedrijf. Den Haag controleert dergelijke bedrijven regelmatig sinds de brand in pension Vogel (1992). Daarbij vielen elf slachtoffers, onder meer doordat te veel mensen op een te kleine oppervlakte woonden en het pension niet brandveilig was.

Routinecontroles in woningen kunnen helpen om schrijnende gevallen te ontdekken. Maar Bakker pleit voor meer. „Ik zie graag een centraal meldpunt in Den Haag waar mensen met vermoedens van verwaarlozing terechtkunnen. Den Haag is de enige grote stad in ons land zonder zo'n meldpunt. We zijn er al een tijdje mee bezig, maar het lukt niet om het van de grond te krijgen”.

Ook de gezamenlijke consultatiebureaus in Den Haag willen samen met de GGD actie ondernemen om soortgelijke toestanden in de toekomst te voorkomen. Woordvoerster R. van Haaften zegt dat 97 procent van de Haagse baby's op een consultatiebureau komt. „De rest staat in principe onder behandeling van de huisarts”.

Van Haaften heeft van de politie begrepen dat dit kind wel was aangemeld bij de gemeente. „Dan moet de moeder dus bericht van ons hebben ontvangen. We moeten uitzoeken hoe het meisje dan toch tussen wal en schip is beland. Misschien komt het doordat mensen in grote steden vrij anoniem kunnen wonen. Intensievere samenwerking tussen consultatiebureaus, GGD en entadministratie kan wellicht helpen”.

Triest
„Diep en diep triest. Ik heb geregeld te maken met verwaarlozing van kinderen. Maar zo extreem heb ik het nog niet meegemaakt”. Dat zegt de Tilburgse kinderarts R. Holl in een reactie op het Haagse geval van kinderverwaarlozing.

Holl, die ook voorzitter is van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, weet als geen ander hoe belangrijk de eerste levensjaren van een kind zijn. „De eerste jaren zijn beslissend voor je verdere ontwikkeling. Nergens gebeurt zo veel als in de eerste twee jaar van een mensenleven. De hele motorische ontwikkeling, leren praten, communiceren, kijken, herkennen, interpreteren. Al deze vaardigheden vormen de basis van de verdere ontwikkeling”.

Holl kent de details van het geval in Den Haag niet. Daarom is hij behoedzaam met het geven van een al te stellig oordeel. „Dit geval onderstreept wel hoe belangrijk het is om kinderen nauwlettend te volgen in hun ontwikkeling. De meeste mensen zijn lid van een kruisvereniging en gaan met hun zuigeling naar een consultatiebureau. Maar als je geen lid bent, kun je er kennelijk makkelijk aan ontkomen”.

Sluitend systeem
De Tilburgse kinderarts vindt dat er in ons land een sluitend systeem moet komen, zodat ook degenen die niet willen of kunnen betalen of die het belang niet inzien van een goede kindercontrole, hun kinderen laten onderzoeken, al was het maar gedurende het eerste levensjaar. „Dit schrijnende geval kán een signaal zijn dat dit vaker voorkomt, al denk ik persoonlijk niet dat het om grote aantallen gaat”.

De voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Jeugdgezondheidszorg, de jeugdarts Margreet Wagenaar, is het helemaal eens met haar collega Holl. „Mensen die geen lid zijn van een kruisvereniging kunnen niet terecht bij het consultatiebureau. Voor sommige mensen is de eigen bijdrage van een paar tientjes per jaar te hoog. Dat geldt zeker voor veel buitenlandse vrouwen. Daarom wil de jeugdzorg dat die eigen bijdrage verdwijnt”.

Wagenaar wijst er op dat illegalen niet op het consultatiebureau durven te komen uit angst voor registratie. „We hielpen ze soms wel, maar de Koppelingswet maakt dat nu een stuk moeilijker”.

Niet hopeloos
Hopeloos hoeven de vooruitzichten voor de Haagse peuter niet te zijn, zegt Holl. „Een zware geestelijke verwaarlozing levert meestal blijvende schade op. Daar kom je niet ongestraft doorheen. Het kan nadelige gevolgen hebben voor je intellectuele functioneren. Dat is moeilijk te zeggen. Met een goede stimulatie kun je de achterstand wel voor een groot deel goedmaken”.

Gecompliceerder ligt het als het meisje behalve geestelijk ook lichamelijk is verwaarloosd en slechte of verkeerde voeding heeft gekregen. Een gebrek aan zonlicht (vitamine D), calcium, zouten, eiwitten en al die andere noodzakelijke ingrediënten kan de ontwikkeling van de hersenen in gevaar brengen. Een tekort aan kalkzouten veroorzaakt rachitis (Engelse ziekte), waardoor de botten te weinig hard worden en krom groeien.

Hoe de geestelijke en lichamelijke situatie van het meisje ook is, het zal jaren duren voordat zij is opgeknapt, voorspelt de kinderarts. „Dat wordt werk voor een heel team, waarin behalve een kinderarts ook een psycholoog, een logopediste, een pedagoog, een maatschappelijk werker en een fysiotherapeut zitten. En daarnaast is het natuurlijk noodzakelijk dat het kind in een goede, warme omgeving opgroeit”.