Hervormingsdag geen dag om zelfgenoegzaam achterover te leunen

Slotkapel Wittenberg. beeld iStock

Ieder jaar ontmoeten Hervormingsdag en Halloween elkaar op 31 oktober. Twee begrippen die niets met elkaar te maken lijken te hebben en wat inhoud betreft zelfs elkaars tegenpolen zijn. Want hoe mooi het ook verkocht wordt: Halloween is het feest van de angst. Het is een bloederig en griezelig gebeuren waarin ouders, die anders uiterst beschermend zijn voor hun kinderen, ineens de teugels laten vieren.

Want het is toch niet echt. Zeggen ze. Het is een spel. En dan is het blijkbaar wel goed om kinderen bloot te stellen aan de meest gruwelijke zaken. Bloed, verminking, geesten, spoken: hoe erger en enger, hoe leuker. En kinderen die het niet leuk vinden, moeten maar even doorbijten.

RDoutside_hervorming_stillWat weet Gouda over Hervormingsdag? RDoutside #10

Soms krijg je de indruk dat ouderen op Halloween hun eigen angsten weglachen of weggillen. Het blijft toch een beetje fluiten in het donker. Tonen dat angst voor boze geesten helemaal niet nodig is. Die bestaan immers niet. Evenmin als God en Zijn goede Geest.

Zo bezien is Halloween een typisch uitvloeisel van het verlichtingsdenken. Angst is iets dat met de secularisatie bij het oud vuil is gezet. Bang gemaakt werd je in de kerk. Maar nu de moderne mens zich daaraan ontworsteld heeft, kun je de boze geesten en alles wat angst inboezemt, gerust toelaten. Het is er namelijk wel, maar het bestaat niet echt.

Op Hervormingsdag wordt het begin van de Reformatie herdacht. Maarten Luther ontdekt dat hij zich niet hoeft op te werken om in Gods ogen genade te vinden. Hij leest in de Bijbel van de wonderlijke ruil tussen zijn eigen ongerechtigheid en de gerechtigheid die Christus heeft verdiend. Uit genade is die ruil er, door het geloof en omdat God het zegt in Zijn Woord.

In de Reformatie kwam vrijheid te staan tegenover angst. Zij die geloven in Jezus, hoeven niet bang te zijn voor machten, krachten en geestelijke boosheden in de lucht. Evenmin hoeven ze hun hele leven te twijfelen over hun redding. Nog minder hoeven ze die door goede werken of aflaten veilig te stellen.

Reformatorische christenen zijn over het algemeen felle tegenstanders van de griezelige uitspattingen rond Halloween. En terecht. Christenen hebben niets te zoeken in een wereld van duisternis en angst. Sterker: Ze moeten er ver van weg blijven.

Op de dag waarop het begin van de Reformatie herdacht wordt, is het echter zeker niet goed om zelfgenoegzaam achter over te leunen. Er mag dankbaarheid zijn voor dat wat in de Reformatie werd herontdekt. Alleen al over het feit dat de Bijbel niet langer in bezit bleef van de geestelijkheid, maar toegankelijk werd voor het gewone volk.

Tegelijk is juist ook de 31e oktober dé gelegenheid voor zelfonderzoek. Om te bezien of het goud dat tijdens de Reformatie onder het stof vandaan werd gehaald in het eigen en in het kerkelijke leven nog glanst, of dat het opnieuw bijna onzichtbaar is geworden. Wanneer de Reformatie verworden is tot enkel een monument, is de vrucht ervan immers weg.