Recensie: Goldbergvariaties op accordeon

De Goldbergvariaties schreef Bach voor Graaf Kaiserling, die vaak ziekelijk was en regelmatig niet in slaap kon komen. Op diens verzoek componeerde Bach een variatiereeks, die zijn leerling J. G. Goldberg ’s nachts kon uitvoeren voor de graaf, als die de slaap niet kon vatten.

Het stuk begint en eindigt met dezelfde aria, op zichzelf al een meesterwerk. Ertussenin horen we Bach op z’n best in dertig variaties op de aria in diverse vormen als toccata’s, fuga’s, canons, ouvertures en adagio’s. Bach bedoelde de variatiereeks voor een klavecimbel met twee klavieren. In de 20e eeuw is men het werk ook op piano gaan spelen. Legendarisch is de opname door Glenn Gould, met een zo sterk eigen stempel gespeeld dat men ook wel spreekt van de Gouldberg-variaties.

Het antwoord op de vraag of je Bach kunt spelen op accordeon luidt, reeds na een tiental minuten luisteren naar de nieuwe cd van Vincent van Amsterdam, volmondig: JA. Graag zelfs! Van Amsterdam laat in de volle 80 minuten van zijn registratie horen dat hij Bachs muziek tot in de details doorgrondt: zeer stijlbewust en in de juiste tempi neemt hij de luisteraar mee in een muzikaal avontuur van de bovenste plank. In de tweede plaats blijkt de accordeon, met zijn waaier aan klankkleuren en dynamische mogelijkheden, maar vooral door zijn karakter als polyfoon instrument, uiterst geschikt te zijn voor het weergeven van de complexe structuur van Bachs composities.

Dit smaakt absoluut naar meer.

J.S. Bach – Goldberg Variations – Vincent van Amsterdam; Odradek (ODRCD383); € 20,-; bestellen: www.vincentvanamsterdam.nl

Aria

Variation 1 à 1 Clav.

Variation 30 à 1 Clav. Quodlibet