Nobelprijs Natuurkunde naar ontdekkers van zwarte gaten

Ulf Danielsson, lid van de Koninklijke Zweedse academie van wetenschappen maakt de winnaars van de Nobelprijs voor de Natuurkunde 2020 bekend.  beeld ANP/AFP, Fredrik Sandberg

Het Nobelcomité in het Zweedse Stockholm kende de Nobelprijs voor de Natuurkunde dit jaar toe aan de Britse natuurkundige Roger Penrose, de Duitse astronoom Reinhard Genzel en de Amerikaanse astronoom Andrea Ghez. Ze krijgen de prijs voor hun onderzoek naar zwarte gaten.

Penrose krijgt de helft van de prijs voor zijn wiskundige methoden om de relativiteitstheorie van Albert Einstein in zwarte gaten te onderzoeken. Genzel en Ghez delen de andere helft. Zij ontdekten de invloed van zwarte gaten op de banen van sterren.

Er bestaan twee soorten zwarte gaten: heel grote in het midden van sterrenstelsels en kleinere die ontstaan door explosies van zware sterren.

Zwarte gaten slokken alles op wat in hun buurt komt, ze verzwelgen zelfs complete sterren. Alles wat binnen een bepaalde grens komt (de waarnemingshorizon), wordt onherroepelijk naar binnen getrokken door de extreme zwaartekracht. Hieruit kan zelfs licht niet ontsnappen. Penrose berekende met Einsteins algemene relativiteitstheorie dat uit instortende zware sterren zwarte gaten kunnen ontstaan.