Schepen, tanks en zelfs havens op de zeebodem

75 jaar D-day
Een tank op de bodem van de zee voor de Britse kust. Engeland en Frankrijk hebben een monumentenstatus gegeven aan materieel dat bij de invasie in Normandië werd gebruikt. beeld Paul Pettitt

Wrakken van schepen en voertuigen die zijn gebruikt bij de invasie in Normandië en op de zeebodem liggen, krijgen een beschermde status. Dat geldt ook voor materieel dat bij oefeningen is gebruikt.

Het is donderdag 75 jaar geleden dat grote aantallen troepen in Normandië aan land gingen. Dat was een belangrijke stap in de bevrijding van West-Europa. Bij de invasie gingen grote hoeveelheiden materieel verloren. Veel daarvan is nooit opgeruimd.

Frankrijk heeft 150 locaties gemarkeerd waar op de zeebodem oorlogsmaterieel ligt. De objecten bevinden zich veelal op 35 tot 40 meter diepte voor de ongeveer tachtig kilometer brede kust waar de invasie plaatsvond. Het is voor het eerst dat de voorwerpen nauwkeurig in kaart zijn gebracht.

Het gaat onder meer om gevechtsschepen die door vijandelijk vuur zonken. Maar ook om tientallen schepen die troepen en materieel naar de stranden moesten brengen. Bovendien liggen er wrakken van drijvende tanks, die naar de stranden moesten varen. Veel van deze tanks gingen verloren doordat ze te ver van het strand in een te ruwe zee uit de transportschepen werden gelaten. Talrijke soldaten kwamen hierbij om het leven. Een aantal van deze tanks is nog compleet.

Onder de voorwerpen zijn ook delen van kunstmatige havens. Omdat de bestaande havens langs de Franse kust door de Duitsers zwaar werden verdedigd, voerden de geallieerden onder meer betonnen caissons en oude schepen mee. Hiervan werden langs het strand twee havens gebouwd. Delen van deze havens liggen nog op de zeebodem.

Ook Engeland is bezig het erfgoed op de zeebodem veilig te stellen. Het land heeft een aantal schepen en voertuigen een monumentenstatus gegeven. Een aantal hiervan ligt bij stranden waar de geallieerden oefenden voor de invasie. Op 27 april 1944 liep zo’n oefening uit op een drama. Duitse schepen die in de buurt waren, vernietigden geallieerde vaartuigen. Mede hierdoor kwamen 947 Amerikanen om het leven.

Voor de kust liggen op de zeebodem onder andere zeven drijvende tanks. Ook liggen er twee tanks en twee bulldozers die vergingen toen het vaartuig kapseisde waarmee ze naar de invasiestranden werden vervoerd. De geallieerden gebruikten gepantserde bulldozers om op de stranden obstakels opzij te schuiven en ruimte te maken voor de hoofdmacht.

„Door het vermelden van landingsvaartuigen, tanks, bulldozers en drijvende havens kunnen we zeker zijn dat toekomstige generaties kunnen leren van dit belangrijke moment in onze geschiedenis”, aldus Jeremy Wright, de Britse minister van Cultuur.