Liveblog: Iraniërs betogen tegen regime

beeld AFP
+11

Na de dood van de hoge Iraanse generaal Qassem Soleimani door een Amerikaanse raketaanval heeft Iran gezegd met ''vernietigende wraak'' terug te zullen slaan. Woensdag voegde Iran de daad bij het woord door raketten af te vuren op Amerikaanse doelen in Irak.

Eveneens op woensdag stortte de Boeing 737-800 van Ukraine International Airlines neer bij de Iraanse hoofdstad Teheran. Alle 176 inzittenden kwamen om het leven. Iran ontkende het in eerste instantie, maar gaf op zaterdag toe het vliegtuig „per ongeluk” neergehaald te hebben.

Volg de ontwikkelingen in dit liveblog.

Liveblog laatste update 21.25 uur 13 januari 2020
09.33 uur 3 januari 2020

Premier Irak veroordeelt aanval

De Iraakse premier Adil Abdul-Mahdi heeft de aanval door de VS op de luchthaven van Bagdad veroordeeld. Hij noemde het een grove schending van de voorwaarden voor de aanwezigheid van Amerikaanse militairen in zijn land en sprak van moord.

Abdul-Mahdi riep het parlement in spoedzitting bijeen. Volgens de premier zal het parlement met wetgeving moeten komen waarmee de Iraakse waardigheid, veiligheid en soevereiniteit moeten worden gewaarborgd.

09.32 uur 3 januari 2020

Khamenei wil ernstige wraak

Op Twitter heeft Ayatollah Khamenei gedreigd met ,,ernstige wraak'' voor de ,,criminelen'' die Soleimani om het leven hebben gebracht.

09.31 uur 3 januari 2020

VS schakelen Iraanse sleutelfiguren in Syrië en Irak uit

De VS hebben met een aanval op het vliegveld van Bagdad twee vliegen in één klap geslagen. Onder de doden die bij de aanval vielen zijn twee sleutelfiguren die met succes de invloed van Iran in het Midden-Oosten hebben uitgebreid, met name in Irak en Syrië.

Het zijn de in Iran immens populaire generaal Qassem Soleimani die onder meer in Syrië speciale eenheden leidde, en een van de belangrijkste vijanden van Amerikaanse belangen in Irak, Jamal Jaafar Ibrahimi, die door het leven ging als Abu Mahdi al-Muhandis.

Abu Mahdi al-Muhandis, die ook omkwam bij de luchtaanval. beeld AFP

Generaal Soleimani gold als een vertrouweling van geestelijk leider ayatollah Ali Khamenei. Die maakte hem in 1998 commandant van ‘de elite van de elitetroepen’, de Quds Strijdmacht. Die eenheid verzamelt inlichtingen en voert speciale operaties uit in het buitenland. Ze is onderdeel van de machtige Revolutionaire Garde die de elitetroepen van het sjiitische regime vormen.

Soleimani werkte eerst in stilte aan nauwe banden met sjiïeten in Libanon, Syrië en Irak. Hij trad in de Syrische burgeroorlog op de voorgrond en werd een oorlogsheld in Iran. Soleimani geldt bijvoorbeeld als de architect van de Russisch-Iraanse alliantie die de strijd in het voordeel van de Syrische president Assad beslechtte. Soleimani’s strijdmacht is ook actief in Libanon en Irak en bewapent milities om er Amerikanen of hun bondgenoten te bestrijden.

Een brandend voertuig vlakbij de luchthaven van Bagdad. beeld AFP

Al-Muhandis (De Ingenieur) kwam uit Basra en was kind van een Iraakse vader en een Iraanse moeder. Hij vocht met de Iraanse garde tegen de dictatuur van Saddam Hussein. Hij verwierf in die tijd ook de Iraanse nationaliteit en knoopte nauwe banden aan met het regime in Teheran. Hij heeft onder meer met aanslagen en zijn sjiitische milities de greep van Iran op het buurland versterkt. De zelden op de voorgrond tredende al-Muhandis was een van de belangrijkste uitvoerders van Iraanse ambities in Irak. Al-Muhandis was, net als zijn militie Kataib Hezbollah, volgens Washington terroristisch.

09.19 uur 3 januari 2020

Duiding Ten Broeke

Voormalig woordvoerder Buitenlandsze Zaken voor de VVD, Han ten Broeke, duidt de escalatie tussen de VS en Iran in een draadje.

08.57 uur 3 januari 2020

Pompeo deelt video feestende Irakezen

Mike Pompeo. de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, deelt een video van feestende Irakezen. Volgens Pompeo gingen zij de straat op nadat ze hadden gehoord dat Soleimani was gedood.

08.56 uur 3 januari 2020

Israël op scherp

Israël heeft zijn leger in verhoogde staat van paraatheid gebracht naar aanleiding van de Amerikaanse aanval op de luchthaven van het Iraakse Baghdad en de dood van een Iraanse generaal. Gevreesd wordt dat Iran via zijn bondgenoten in de regio wraak zal proberen te nemen door Israël te bestoken. Dat land is een trouwe bondgenoot van de VS.

Onder andere Hezbollah in het aangrenzende Libanon en de Palestijnse militante groepering Hamas in Gaza worden door Iran gesteund. De Israëlische minister van Defensie riep de chefs van het leger en veiligheidsdiensten bijeen om de situatie te bespreken.

Door de aanval met drones kwamen zeker acht mensen om, onder wie de prominente Iraanse generaal Qassem Soleimani.

08.53 uur 3 januari 2020

Iran veroordeelt moord hoge Iraanse militair in Irak door VS

De Iraanse minister Mohammad Javad Zarif van Buitenlandse Zaken heeft de luchtaanval in Irak, waarbij de hoge Iraanse militair generaal Qassem Soleimani is omgekomen, scherp veroordeeld. Hij beschouwt de aanval als een gevaarlijke escalatie en waarschuwt de Verenigde Staten dat die consequenties gaat hebben.

„Deze Amerikaanse daad van internationaal terrorisme en het vermoorden van generaal Soleimani is extreem gevaarlijk en een onverstandige escalatie”, schreef de minister op Twitter. „De Verenigde Staten zijn verantwoordelijk voor alle gevolgen van zijn schurkenstaten-terrorisme.”

De Verenigde Staten voerden een drone-aanval uit op het internationale vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad waarbij minstens acht doden gevallen. Naast Soleimani kwam ook de Iraakse militieleider Abu Mahdi al-Muhandis om. Het Pentagon heeft laten weten dat president Donald Trump opdracht heeft gegeven voor de aanval.

08.50 uur 3 januari 2020

Verzet tegen VS wordt alleen maar groter door aanval

Khamenei. beeld AFP

Het verzet tegen de VS en Israël wordt alleen maar groter door de aanval op het internationale vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad. Dat heeft de geestelijk leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, vrijdag gezegd.

Door de aanval met drones vielen minstens acht doden, onder wie de vooraanstaande Iraanse militair generaal Qassem Soleimani. "Alle vijanden moeten weten dat de jihad van verzet door zal gaan met dubbele motivatie en dat een definitieve overwinning wacht voor de strijders van de heilige oorlog", aldus Khamenei in een verklaring op de Iraanse televisie.

De Iraanse president Hassan Rohani sloot zich bij de woorden van de geestelijk leider aan. "Het martelaarschap van Soleimani maakt Iran nog meer vastbesloten als het gaat om verzet tegen de expansie van de VS en het verdedigen van onze islamitische waarden. Iran, met andere landen in de regio die vrede willen, zal wraak nemen", aldus de president

08.50 uur 3 januari 2020

Pelosi ziet risico voor escalatie

Nancy Pelosi, leider van de Democraten in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. beeld AFP

De leider van de Democraten in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden ziet in de aanval door de VS in Irak een risico voor escalatie. Dat kunnen de VS en de wereld zich niet permitteren, aldus Nancy Pelosi in een verklaring.

Ze riep de Republikeinse president Donald Trump op zo snel mogelijk parlementsleden in te lichten over de aanval op de luchthaven van de Iraakse hoofdstad Baghdad. Daardoor kwamen zeker acht mensen om het leven, onder wie de prominente Iraanse generaal Qassem Soleimani.

„De luchtaanval van vanavond riskeert de provocatie van een gevaarlijke escalatie van geweld”, aldus Pelosi. „Amerika, en de wereld kunnen zich niet permitteren dat de spanning escaleert tot een punt waarop we niet meer terug kunnen.

08.44 uur 3 januari 2020

Luchtaanval VS op vliegveld Bagdad doodt Iraanse topgeneraal

De omgekomen Iraanse generaal Qassem Soleimani. beeld AFP

Bij een luchtaanval van de Verenigde Staten op het internationale vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad zijn minstens acht doden gevallen. Onder hen bevinden zich de hoge Iraanse militair generaal Qassem Soleimani en de Iraakse militieleider Abu Mahdi al-Muhandis. Het Pentagon heeft de aanval bevestigd. „Deze aanval is uitgevoerd om toekomstige Iraanse aanvalsplannen af te weren”, aldus een statement vanuit het Pentagon. De Iraanse Revolutionaire Garde bevestigt dat Soleimani is omgekomen.

De voertuigen waarin beide militairen zaten, werden vlak bij een luchtvrachtterminal geraakt en vlogen in brand. Vijf andere inzittenden overleefden de aanval evenmin. Het achtste slachtoffer zou een burger zijn. Ook zouden er meerdere gewonden zijn gevallen.

De geestelijk leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, reageerde vrijdag in een verklaring op de Iraanse televisie dat het verzet tegen de VS en Israël door de aanval alleen maar groter wordt. "Alle vijanden moeten weten dat de jihad van verzet door zal gaan met dubbele motivatie en dat een definitieve overwinning wacht voor de strijders van de heilige oorlog", aldus Khamenei.

De raketaanval komt twee dagen nadat pro-Iraanse demonstranten de Amerikaanse ambassade in Bagdad belaagden. Betogers gooiden met stenen en scandeerden leuzen als „Nee, nee, Amerika. Nee, nee, Trump.” De Amerikaanse ambassadeur en stafpersoneel werden geëvacueerd tijdens de schermutselingen. Woensdag in de loop van de dag zijn de betogers weer vertrokken.

De onrust volgde op Amerikaanse luchtaanvallen op bases in Irak van een door Iran gesteunde militie, waarbij zeker 25 doden vielen en tientallen mensen gewond raakten.

Belangrijkste momenten