Liveblog: Iraniërs betogen tegen regime

beeld AFP
+11

Na de dood van de hoge Iraanse generaal Qassem Soleimani door een Amerikaanse raketaanval heeft Iran gezegd met ''vernietigende wraak'' terug te zullen slaan. Woensdag voegde Iran de daad bij het woord door raketten af te vuren op Amerikaanse doelen in Irak.

Eveneens op woensdag stortte de Boeing 737-800 van Ukraine International Airlines neer bij de Iraanse hoofdstad Teheran. Alle 176 inzittenden kwamen om het leven. Iran ontkende het in eerste instantie, maar gaf op zaterdag toe het vliegtuig „per ongeluk” neergehaald te hebben.

Volg de ontwikkelingen in dit liveblog.

Liveblog laatste update 21.25 uur 13 januari 2020
11.48 uur 6 januari 2020

„Soleimani was allesbehalve geniaal"

beeld EPA

Generaal Qassem Soleimani was allesbehalve een geniale strateeg. Dat schrijft de bekende columnist Thomas L. Friedman in The New York Times, waarvan een vertaling is geplaatst op de website van De Morgen. „Hij begon zijn pionnen in Libanon en Syrië geleide raketten te leveren. Geen goed idee, want Israël is een geduchte vijand en heeft overal spionnen: telkens als een Iraans vliegtuig met wapens in Syrië landt, wordt het klokvast een half uur later door de Israëlische luchtmacht opgeblazen."

10.17 uur 6 januari 2020

Nederlandse trainingsmissie stilgelegd

De Nederlandse trainingsmissie in het noorden van Irak is ook tijdelijk stilgelegd. Defensie meldde zondag nog dat circa veertig mariniers in Erbil deze week weer aan de slag zouden gaan. Maar de bevelhebber van de internationale coalitie tegen IS heeft alsnog besloten de activiteiten in het Koerdische Noord-Irak ook op te schorten, aldus een woordvoerder van Defensie.

10.08 uur 6 januari 2020

‘Miljoenen’ Iraniërs herdenken Soleimani in Teheran

beeld AFP

Iraniërs zijn in Teheran massaal de straat opgegaan om stil te staan bij de dood van generaal Qassem Soleimani. Het gaat volgens staatsmedia om miljoenen mensen. Rouwende Iraniërs droegen vlaggen bij zich en posters van de generaal. Ook scandeerden mensen „dood aan Amerika”.

08.20 uur 6 januari 2020

Pelosi wil Trumps militaire bevoegdheid inperken

De Democratische voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi wil de militaire bevoegdheid van president Donald Trump inperken. De afgevaardigden stemmen deze week over een resolutie die de militaire acties van Trump tegen Iran moet limiteren.

De aankondiging van Pelosi komt op het moment dat Trump duizenden troepen richting het Midden-Oosten stuurt vanwege de opgelopen spanningen in de regio door de dood van de Iraanse generaal Qassem Soleimani.

07.59 uur 6 januari 2020

Olieprijzen weer hoger door onrust Midden-Oosten

De olieprijzen gingen maandag na de flinke prijsstijgingen van vrijdag verder omhoog. Washington waarschuwde voor mogelijke terroristische aanslagen op Saudische olievelden. Dat zou een wraakactie van Iran kunnen zijn voor de liquidatie van de Iraanse generaal Qassem Soleimani door de Verenigde Staten. De prijs voor een vat Brentolie stond 2,4 procent hoger op 70,26 dollar.

06.44 uur 6 januari 2020

Europese landen vragen Iran geen geweld te gebruiken

beeld EPA

Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland hebben Iran opgeroepen om geen geweld te gebruiken en zich te blijven houden aan het atoomakkoord uit 2015. Dat zeggen de landen in een gezamenlijke verklaring.

In de verklaring benadrukken de landen de noodzaak om de situatie te de-escaleren. „Het bestrijden van IS blijft onze prioriteit. Daarom moeten we de internationale coalitie intact houden. We roepen Irak op de coalitie te blijven steunen.

06.43 uur 6 januari 2020

Opnieuw raketten op ‘groene zone’ Bagdad

De ‘groene zone’ in Bagdad, waar veel overheidsgebouwen en ambassades staan, is zondag opnieuw bestookt met katjoesjaraketten. Volgens de politie kwamen er ditmaal twee terecht in deze zwaar bewaakte wijk van de Iraakse hoofdstad. De sirenes loeiden ter waarschuwing. Een woning vlak bij de Amerikaanse ambassade werd getroffen. Er zouden ten minste drie gewonden zijn gevallen, allen burgers.

06.43 uur 6 januari 2020

Iraaks parlement stemt voor terugtrekken troepen VS

Het Iraakse parlement heeft zondag in een buitengewone zitting een resolutie aangenomen voor de terugtrekking van de ongeveer 5200 Amerikaanse militairen die in het land gestationeerd zijn. De resolutie roept de regering op het initiatief te nemen tot de terugtrekking van alle buitenlandse troepen in het land die deel uitmaken van de door de VS geleide coalitie ter bestrijding van Islamitische staat.

06.42 uur 6 januari 2020

Iran voelt zich niet langer gehouden aan atoomakkoord

Protest in Iran. beeld AFP

Iran voelt zich niet langer gehouden aan het atoomakkoord uit 2015. Dat heeft de regering zondagavond via persbureau Irna bekendgemaakt. Dat besluit kan betekenen dat Teheran zijn nucleaire programma zonder beperkingen gaat voortzetten en ook doorgaat met de verdere verrijking van uranium.

Te midden van ernstige spanningen tussen de VS en Iran hadden de machthebbers in Teheran al gespeculeerd over gedeeltelijke terugtrekking uit de internationale nucleaire overeenkomst van Wenen. De VS hebben die ruim anderhalf jaar geleden al eenzijdig opgezegd en economische sancties getroffen tegen Iran.

06.40 uur 6 januari 2020

Lichaam Soleimani overgebracht naar Iran

Het lichaam van de gedode Iraanse generaal Qassem Soleimani is zondag aangekomen in Iran. Dat meldt de Iraanse staatsomroep IRIB. Zijn lichaam is vanuit Irak naar de zuidwestelijke stad Ahvaz gevlogen.

06.39 uur 6 januari 2020

Trump dreigt met 52 aanvallen als Iran wraak neemt

De Amerikaanse president Donald Trump waarschuwt Iran op Twitter om geen wraak te nemen voor het doden van de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Mocht Iran dat toch doen, dan volgen direct tegenaanvallen, volgens Trump.

De tweet kan niet getoond worden, omdat Twitter cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta doelgroepgerichte cookies toe om de tweet te tonen en ververs dan de pagina.

„Laat dit een waarschuwing zijn dat als Iran Amerikanen aanvalt, we 52 Iraanse locaties in het vizier hebben. Sommige daarvan zijn erg belangrijk voor Iran en de Iraanse cultuur. We zullen snel en hard toeslaan. De VS willen geen dreigementen meer”, aldus Trump, die ook de hoogste baas is van het leger.

19.01 uur 4 januari 2020

Raketten afgevuurd op Bagdad en militaire basis

Een Amerikaanse militair waakt over de ambassade van de VS in Bagdad. beeld AFP

Op verschillende plekken in de Iraakse hoofdstad Bagdad zijn zaterdagavond raketten afgevuurd. Dat melden politiebronnen. Een raket kwam neer in de buurt van de Amerikaanse ambassade in de zwaarbeveiligde groene zone waar veel overheidsgebouwen en buitenlandse missies staan. Een andere raket kwam terecht in de wijk Jadriyah. Daarbij raakten vijf mensen gewond. Op zo’n 80 kilometer van Bagdad sloegen twee katjoesjaraketten in op de luchtmachtbasis Balad, waar zich ook Amerikaanse strijdkrachten bevinden. Volgens veiligheidsbronnen is hierbij niemand gewond geraakt. Wie achter de aanvallen zit, is niet bekend.

18.38 uur 4 januari 2020

Lavrov: VS schendt volkenrecht met aanslag op Soleimani

De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergei Lavrov (r.) en zijn Iraanse collega Mohammed Javad Zarif. beeld EPA

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov heeft de aanslag van de VS op de machtige Iraanse generaal Qassem Soleimani een schending van de internationale rechtsregels genoemd. Het optreden van de Amerikanen zou kunnen leiden tot ernstige escalatie van de situatie in het Midden-Oosten.

Lavrov zei dat tijdens een telefonisch onderhoud met zijn Iraanse collega Mohammad Javad Zarif. Volgens het Kremlin had hij de Amerikaanse buitenlandminister Mike Pompeo dat eerder ook al te verstaan gegeven. In Moskou gingen zaterdag stemmen op de kwestie aan te kaarten bij de VN-Veiligheidsraad. Persbureau Interfax meldde dat de politici Leonid Sloetski, buitenlandspecialist in het parlement, en Konstantin Kosatsjev zich in die zin hebben uitgelaten.

Soleimani, commandant van de elitetroepen al-Quds, werd vrijdag bij het vliegveld van de Iraakse hoofdstad Bagdad gedood door een raketaanval met drones. Ook de Iraakse legerchef Abu Mahdi al-Muhandis kwam onder anderen om.

16.06 uur 4 januari 2020

Israël probeert zich afzijdig te houden

Israël probeert zich afzijdig te houden van de oplopende spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten na de dood van generaal Qassem Soleimani. Dat schrijft RD-correspondent Alfred Muller.

AFP_1N64JU_web_webIsraël probeert zich afzijdig te houden van conflict Iran

13.41 uur 4 januari 2020

"Iran heeft Amerikaanse doelwitten in het vizier"

beeld AFP

"Iran zal de Verenigde Staten en individuele Amerikanen straffen als vergelding voor de dood van Qassem Soleimani wanneer ze zich binnen het schootsveld van de Islamitische Republiek bevinden". Dat zegt de Iraanse generaal Gholamali Abuhamzeh, commandant van de Revolutionaire Garde in de zuidelijke provincie Kerman. Volgens de commandant kan Iran 35 Amerikaanse doelen treffen en heeft het land daartoe ook het recht. Die mogelijke doelen zijn volgens hem schepen in de Straat van Hormuz. "Ook Amerikaanse individuen zijn niet veilig en verder ligt ook de Israëlische hoofdstad Tel Aviv binnen bereik. De Straat is een vitaal gebied voor Amerikaanse oorlogsbodems", aldus Abuhamzeh.

13.40 uur 4 januari 2020

Israëlisch veiligheidskabinet zondag bijeen

Het veiligheidskabinet van Israël wil zondag de eventuele gevolgen bespreken van de moord op de Iraanse generaal Qassem Soleimani door het Amerikaanse leger. Volgens Israëlische media zijn kringen rond regeringsleider Benjamin Netanyahu bezig met voorbereidingen voor het geval dat Iran wraakacties zal uitvoeren op Israëlische doelwitten.

13.38 uur 4 januari 2020

NAVO staakt trainingsmissie in Irak

De NAVO heeft haar trainingsmissies in Irak opgeschort. Dat heeft een woordvoerder van de alliantie gezegd. De NAVO-missie in Irak, die bestaat uit enkele honderden medewerkers, traint de veiligheidstroepen van het land op verzoek van de regering in Bagdad om de terugkeer van Islamitische Staat te voorkomen.

„De missie van de NAVO wordt voortgezet, maar de trainingsactiviteiten zijn momenteel opgeschort”, aldus de woordvoerder. Hij bevestigde ook dat secretaris-generaal Jens Stoltenbergvan de NAVO telefonisch met de Amerikaanse minister van Defensie Mark Esper heeft gesproken „naar aanleiding van de recente ontwikkelingen”.
Een Amerikaanse defensiemedewerker zei eerder zaterdag dat de Amerikaanse strijdkrachten die de Iraakse troepen helpen in de strijd tegen de jihadisten, hun activiteiten hebben teruggeschroefd.

08.46 uur 4 januari 2020

Duizenden Irakezen herdenken slachtoffers luchtaanval

Duizenden mensen hebben in de Iraakse hoofdstad Bagdad de Iraanse generaal Qassem Soleimani en de Iraakse legerchef Abu Mahdi al-Muhandis herdacht. Bij de uitvaartplechtigheid werden anti-Amerikaanse leuzen geroepen. De bijeenkomst moet het begin worden van een uitvaartprocessie langs allerlei heilige plaatsen voor sjiitische moslims.

08.38 uur 4 januari 2020

Toch geen nieuwe luchtaanval

Een woordvoerder van de door Amerika geleide coalitie ontkent de Amerikaanse betrokkenheid en het Iraakse leger zegt zelfs dat er helemaal geen aanval is geweest. Ook Irak en de Iraanse militie ontkennen nu de luchtaanval.

08.12 uur 4 januari 2020

Doden bij nieuwe luchtaanval

Tijdens luchtaanvallen op door Iran gesteunde Iraakse milities zijn in de buurt van kamp Taji, ten noorden van Bagdad, minstens zes mensen gedood en drie ernstig gewond geraakt. Dat laat een Iraakse legerbron weten. Een konvooi, bestaande uit drie voertuigen, zou zijn aangevallen. Twee voertuigen zijn volledig uitgebrand. Volgens de Iraakse staatstelevisie zijn de luchtaanvallen uitgevoerd door de Verenigde Staten. Dat wordt officieel tegengesproken door een woordvoerder van CJT-FOIR, de door de VS geleide coalitie die strijdt tegen Islamitische Staat: „FEIT: de coalitie @cjtfoir heeft geen luchtaanvallen uitgevoerd bij kamp Taji in de afgelopen dagen”, aldus een tweet.

De tweet kan niet getoond worden, omdat Twitter cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta doelgroepgerichte cookies toe om de tweet te tonen en ververs dan de pagina.

22.03 uur 3 januari 2020

Trump: We wilden oorlog juist voorkomen

beeld AFP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft de dodelijke aanval verdedigd op de Iraanse generaal Qassem Soleimani, die een van de machtigste mannen in Iran was. „We kwamen afgelopen nacht in actie om een oorlog te voorkomen, niet om een oorlog te beginnen”, zei de president.

Trump stelde op een persconferentie dat Soleimani „sinistere” aanvallen aan het voorbereiden was op Amerikaanse diplomaten en militairen. De generaal had volgens Trump ook de hand in een recente raketaanval in Irak, waarbij een Amerikaan omkwam, en de gewelddadige protesten bij de Amerikaanse ambassade in Bagdad.

De VS schakelden Soleimani uit met een luchtaanval in de Iraakse hoofdstad Bagdad. „Soleimani pleegt al 20 jaar terreurdaden om het Midden-Oosten te destabiliseren. Wat de VS gisteren deden, had al veel eerder gedaan moeten worden. Dan waren veel levens gered”, aldus de president. Hij benadrukte ook het regime in Teheran niet ten val te willen brengen.

21.50 uur 3 januari 2020

EU: Cyclus van geweld in Irak moet stoppen

Er moet een einde komen aan de huidige "cyclus van geweld" in Irak voordat de situatie helemaal uit de hand loopt. Dat zegt EU-buitenlandchef Josep Borrell na de dood van de machtige Iraanse generaal Qassem Soleimani, die in Bagdad is omgekomen door een Amerikaanse luchtaanval.

De EU roept alle betrokken partijen op "maximale terughoudendheid" te tonen en zich verantwoordelijk te gedragen. "Een nieuwe crisis kan de jarenlange inspanningen om Irak te stabiliseren in gevaar brengen", aldus Borrell in een verklaring. "Daarnaast bedreigt de huidige escalatie de hele regio, die al enorm heeft geleden en waar de inwoners het verdienen om in vrede te leven."

Irak was de afgelopen twintig jaar het toneel van meerdere gewapende conflicten. De VS vielen er in 2003 binnen om het regime van dictator Saddam Hussein ten val te brengen. Enkele jaren geleden veroverde terreurorganisatie Islamitische Staat er grote gebieden. De afgelopen maanden zijn honderden doden gevallen bij grootschalige protesten tegen de politieke elite.

19.52 uur 3 januari 2020

„VS sturen duizenden extra manschappen naar Midden-Oosten”

beeld AFP

De Verenigde Staten sturen ongeveer 3000 extra militairen naar het Midden-Oosten. Het zou de bedoeling zijn dat de versterkingen ongeveer 60 dagen blijven, bericht NBC News op basis van anonieme bronnen.

De bronnen zeggen dat het besluit niets heeft te maken met de dood van de machtige Iraanse generaal Qassem Soleimani. Die kwam vrijdag om het leven door een Amerikaanse luchtaanval in Irak. Iran heeft al laten weten de dood van de generaal te zullen vergelden.

De VS maakten eerder deze week bekend zo’n 750 extra manschappen naar het Midden-Oosten te sturen. Toen was al duidelijk dat mogelijk meer versterkingen zouden volgen. De inzet van de extra troepen volgde op gewelddadige protesten bij de Amerikaanse ambassade in Bagdad.

Bij de ambassade in de Iraakse hoofdstad was gedemonstreerd na Amerikaanse luchtaanvallen op bases van een door Iran gesteunde militie. Die zat volgens de VS achter een raketaanval die het leven had gekost aan een Amerikaan.

18.47 uur 3 januari 2020

„Johnson niet ingelicht door VS over aanval op Iraanse generaal”

De Britse premier Boris Johnson was niet vooraf geïnformeerd over de Amerikaanse aanval op de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Dat bericht Sky News op basis van anonieme bronnen.

Het Verenigd Koninkrijk heeft honderden militairen gelegerd in het Midden-Oosten en werkt daar ook samen met de Amerikaanse strijdkrachten. Het Britse leger heeft volgens bronnen van de nieuwszender inmiddels aanvullende veiligheidsmaatregelen genomen op bases in de regio.

De Britse minister Dominic Raab (Buitenlandse Zaken) reageerde vrijdag namens de Britse regering op de dood van Soleimani, een van de machtigste mannen in Iran. Hij stelde dat zijn land zich altijd bewust is geweest van de „agressieve dreiging” die uitgaat van de Quds Brigades van Soleimani.

„In de nasleep van zijn dood, roepen we alle partijen op te de-escaleren”, aldus Raab. Hij stelde dat niemand is gebaat bij verder conflict.

16.25 uur 3 januari 2020

Minister VS: Soleimani was ‘grote actie’ aan het voorbereiden

beeld AFP

De geliquideerde Iraanse generaal Qassem Soleimani bereidde volgens de VS een „grote actie” voor, waarbij „tientallen of zelfs honderden Amerikanen” gevaar hadden gelopen. „Het besluit van president Trump om Qassem Soleimani te verwijderen van het slagveld, heeft zonder twijfel Amerikaanse levens gered”, zei minister Mike Pompeo (Buitenlandse Zaken) tegen CNN.

Pompeo vertelde niet wat Soleimani precies van plan zou zijn geweest. Wel stelde hij dat op basis van „inlichtingen” is besloten in actie te komen. „Deze man bracht al heel lang Amerikaanse levens in gevaar. Afgelopen nacht was het moment dat we moesten toeslaan om te zorgen dat deze op handen zijnde aanval verstoord zou worden.”

15.18 uur 3 januari 2020

Premier Irak veroordeelt aanval VS in Bagdad

beeld AFP

De Iraakse premier Adil Abdul-Mahdi heeft de aanval door de VS op een konvooi op de luchthaven van Baghdad veroordeeld. Hij noemde het een grove schending van de voorwaarden voor de aanwezigheid van Amerikaanse militairen in zijn land en sprak van moord. Hij zei van plan te zijn met wetten te komen die de waardigheid, veiligheid en soevereiniteit van het land garanderen.

Ook de Iraakse strijdkrachten hebben in een verklaring beklemtoond dat de Amerikanen naar het land zijn gekomen om Islamitische Staat te bestrijden. Ze hebben geen ander mandaat en ze hebben de voorwaarden voor hun aanwezigheid geschonden door „onze held” Abu Mahdi al-Muhandis te vermoorden. „Het Gezamenlijke Commando Operaties rouwt om de martelaar en held (de pro-Iraanse militie-aanvoerder al-Muhandis) die afgelopen nacht is vermoord in een verraderlijke en laffe Amerikaanse aanval bij het vliegveld van Bagdad” aldus de verklaring.

Het Iraakse leger heeft eerder al gezegd dat de circa 5000 Amerikaanse militairen die nog in het land zijn, weg moeten. Die 5000 vormen ongeveer 7 procent van het totaal Amerikaanse militairen in de regio (inclusief Afghanistan). De pro-Iraanse politicus Hadi al-Amiri heeft het politiek en etnisch verscheurde Irak opgeroepen zich eindelijk te verenigen en alle buitenlandse troepen uit te zetten. Al-Amiri leidt een partijenalliantie (Fatah Alliantie) die met 48 zetels de op één na grootste groep in het parlement is.

14.53 uur 3 januari 2020

Trump lijkt onderhandelingsbereid op Twitter

President Trump heeft getwitterd dat „Iran nog nooit een oorlog heeft gewonnen, maar altijd aan de onderhandelingstafel wint”. Met de boodschap lijkt hij de enorme woede en wraaklust in Iran te willen temperen.

De tweet kan niet getoond worden, omdat Twitter cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta doelgroepgerichte cookies toe om de tweet te tonen en ververs dan de pagina.

Op zijn bevel zijn op het luchthaventerrein van Bagdad met Amerikaanse drones twee sleutelfiguren in het Iraanse beleid in het Midden-Oosten om het leven gebracht. Volgens Trump beraamden ze aanslagen op Amerikaanse doelen.

Eén van de slachtoffers is de als oorlogsheld in Iran vereerde generaal Qassem Soleimani. Hij was ook de rechterhand van geestelijk leider ayatollah Khamenei. Soleimani leidde speciale eenheden van de machtige Revolutionaire Garde. Die voeren in de regio acties uit en hebben onder meer een belangrijke rol gespeeld bij de nederlagen van Islamitische Staat en andere soennitische milities in Syrië en Irak.

14.51 uur 3 januari 2020

Analyse over nucleair Iran

In november 2019 schreef buitenlandredacteur Richard Donk een artikel over de opschaling van de Iraanse nucleaire activiteiten. „De VS hebben al zo veel sancties tegen Iran ingesteld, dat Washington –behalve oorlog– weinig drukmiddelen meer over heeft om Teheran tot een andere koers te dwingen.''

AFP_1M18O5__2__webDiscussie over nucleair Iran weer terug bij af

14.44 uur 3 januari 2020

Nederlands marineschip gewoon naar zeestraat Iran

De oplopende spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten verhinderen de missie van een Nederlands marineschip in de Perzische Golf vooralsnog niet. Defensie wijst erop dat het fregat Zr. Ms. De Ruyter pas eind januari vertrekt. Dan zijn de gemoederen mogelijk weer wat bedaard. Defensie „monitort de ontwikkelingen”.

De oorlogsbodem neemt deel aan een Europese missie die de vaarroutes door de nauwe zeestraat tussen Iran en het Arabisch schiereiland veilig moet houden. De De Ruyter blijft zes maanden in deze Straat van Hormuz, het westelijke deel van de Golf van Oman en het oostelijke deel van de Perzische Golf.

De missie, onder leiding van Frankrijk, is op touw gezet als alternatief voor een soortgelijke missie van de Verenigde Staten. De belangrijkste Europese landen zien nog altijd meer in overleg met Iran dan in de ramkoers die Washington kiest.

Defensie bekijkt nog of de Nederlandse militairen die in het noorden van Irak zijn gelegerd hun werk veilig kunnen blijven doen. Bij eerdere momenten dat de spanningen in Irak of in de regio hoog opliepen, kregen zij bijvoorbeeld het bevel voorlopig binnen te blijven. Dat gebeurde voor het laatst in mei vorig jaar.

De militairen zijn in Irak om Iraakse commando’s en Koerdische strijders op te leiden voor de strijd tegen bijvoorbeeld IS.

14.42 uur 3 januari 2020

Reactie Michel

Michel. beeld AFP

De voorzitter van de Raad van EU-leiders, Charles Michel, reageerde vrijdagmiddag op de situatie in Irak. „De cyclus van geweld, provocaties en vergeldingsmaatregelen die we de afgelopen weken in Irak hebben gezien, moet stoppen. Verdere escalatie moet tot elke prijs worden vermeden”, stelde Michel in een verklaring. „Het risico is een opleving van geweld in de hele regio en de opkomst van duistere krachten van terrorisme die groeien in tijden van religieuze en nationalistische spanningen”, aldus de voorzitter.

14.22 uur 3 januari 2020

Reactie Minister Blok

De reactie van Stef Blok, Minister van Buitenlandse Zaken.

De tweet kan niet getoond worden, omdat Twitter cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta doelgroepgerichte cookies toe om de tweet te tonen en ververs dan de pagina.

13.36 uur 3 januari 2020

Israël steunt VS en noemt aanval in Bagdad zelfverdediging

De Israëlische regering steunt de VS na de dodelijke aanval op de Iraanse generaal Qassem Soleimani met drones op de luchthaven van de Iraakse hoofdstad Bagdad. De VS hebben het recht om zichzelf te verdedigen, verklaarde premier Benjamin Netanyahu, net als Israël.

Israëlische troepen op de Golanhoogte, nabij de grens met Syrië. beeld AFP

"Qassem Soleimani is verantwoordelijk voor de dood van Amerikaanse burgers en veel andere onschuldige mensen. Hij plande meer van zulke aanvallen", aldus Netanyahu. Hij zei dat op een vliegveld in Griekenland. De premier kortte zijn bezoek aan dat land in vanwege de Amerikaanse aanval en de commotie die daarmee werd veroorzaakt in de regio.

Israël is een trouwe bondgenoot van de VS en bereidt zich voor op eventuele wraakacties van vrienden van Iran in zijn regio.

13.26 uur 3 januari 2020

Protest

In Kerman, de geboortestad van de gedode generaal Soleimani gaan mensen massaal de straat op.

De tweet kan niet getoond worden, omdat Twitter cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta doelgroepgerichte cookies toe om de tweet te tonen en ververs dan de pagina.

12.38 uur 3 januari 2020

Gekrenkt Iran betoogt tegen VS

Iraniërs demonstreren tegen Amerika's aanval in Teheran, Iran. beeld AFP

Op de gebedsdag vrijdag is in Iran vrijwel overal gepreekt en betoogd tegen de Verenigde Staten. De VS hebben in de nacht van donderdag op vrijdag met drones een van de populairste Iraniërs uit de weg geruimd, generaal Qassem Soleimani. Soleimani geniet in Iran de status van oorlogsheld door zijn vaak geslaagde acties in Irak en Syrië. En hij gold als de rechterhand van de machtigste man van het land, geestelijk leider Ali Khamenei.

De kreet ’Dood aan Amerika” klinkt weer op massale demonstraties van vele honderdduizenden Iraniërs. Een geestelijke in Teheran zei dat „het bloed van Soleimani zal worden gewroken” en dat „Trumps dagen donkere nachten zullen worden”. Trump heeft zelf het bevel tot de moordaanslag op Soleimani en de Iraakse militieleider al-Muhandis gegeven om Amerikaans personeel in de regio te beschermen tegen aanvallen die ze zouden hebben beraamd.

Volgens Washington vormde Soleimani met zijn Quds Strijdmacht een terreurgroep die het op Amerikanen had gemunt. Quds is een in buitenlandse missies gespecialiseerd onderdeel van de Islamitische Revolutionaire Garde, de elitetroepen van het sjiitische bewind.

12.27 uur 3 januari 2020

Politieke partijen veroordelen luchtaanval

Partijen in de Tweede Kamer veroordelen de „ongekende” Amerikaanse luchtaanval op de internationale luchthaven van de Iraakse hoofdstad Bagdad. De Verenigde Staten zijn „terecht woedend over eerder onaanvaardbaar Iraans geweld”, zegt VVD-Kamerlid Sven Koopmans. „Maar een persoonsgerichte aanval op een generaal is een ongekende en risicovolle stap. Escalatie is niet het antwoord, de landen moeten nu snel in gesprek, zonodig met hulp van anderen.” Dat vindt ook Sjoerd Sjoerdsma van D66. „Eerste prioriteit van het kabinet moet nu de veiligheid van Nederlanders in de regio zijn”, zegt hij.

Volgens D66 moet het kabinet „opnieuw wegen” of deelname aan de missie in Hormuz niet extra risicovol is geworden. Die missie kan ook „juist nu belangrijk zijn”, maar die overweging moet het kabinet maken. Eind januari gaat een Nederlands marineschip naar de Straat van Hormuz, als onderdeel van een door Frankrijk geleide diplomatiek-militaire missie. Kamerlid Sadet Karabulut van oppositiepartij SP vindt dat het sturen van het schip „alleen maar onverstandiger is geworden” onder de nieuwe omstandigheden. Zij hoopt dat de regering het besluit gaat herzien.

12.26 uur 3 januari 2020

Khamenei benoemt opvolger voor gedode Soleimani

Esmail Ghaani. beeld EPA

Kort na de dood van generaal Qassem Soleimani door een Amerikaanse aanval met drones, is een nieuwe commandant benoemd voor de Quds Strijdmacht in Iran. De hoogste geestelijk leider ayatollah Ali Khamenei wees Esmail Ghaani aan als chef.

Ghaani was de tweede man bij de absolute elitetroepen. De koers van de strijdmacht blijft onveranderd, voorspelde Khamenei vrijdag in een verklaring

12.18 uur 3 januari 2020

Uitlegvideo

Buitenlandredacteur Richard Donk legt uit wat voor gevolgen de Amerikaanse aanval op de Iraanse generaal heeft.

Iran

Het document kan niet getoond worden, omdat het mogelijk is dat het cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta alle cookies toe om het document te tonen en ververs dan de pagina.

12.11 uur 3 januari 2020

BuZa: roder dan dit kan reisadvies Irak niet worden

Het reisadvies voor Irak blijft ongewijzigd negatief, stelt het ministerie van Buitenlandse Zaken. „Het reisadvies was al rood, roder dan dit kan niet.” Omdat het ministerie al geruime tijd nadrukkelijk adviseert niet naar de hoofdstad Bagdad te reizen, hebben alle Nederlanders in de regio een bericht gekregen van de ambassade in Bagdad dat ze de stad beter kunnen verlaten. „Het reisadvies is: ga niet naar Bagdad. En als je er toch bent, kun je beter vertrekken”, aldus een woordvoerster.

12.06 uur 3 januari 2020

Niet de Israëlische methode

Zware explosies, een vuurzee en twaalf doden. En dat allemaal in de buurt van een grote internationale luchthaven.

Zo zou de Israëlische geheime dienst Mossad het waarschijnlijk niet doen, analyseerde het Israëlische dagblad The Jerusalem Post vrijdagmorgen, na het uitschakelen van de Iraanse topgeneraal Qassem Soleimani door een Amerikaanse droneaanval.

Natuurlijk liquideert de Mossad met enige regelmaat belangrijke figuren die als een grote bedreiging voor Israëls veiligheid worden gezien. Maar de dienst doet dat bij voorkeur onder de radar, met achterlating van zo weinig mogelijk sporen. Soms duurt het zelfs een hele tijd voor er berichten over dergelijke uitschakelingen verschijnen, zoals in de gevallen waarin Israël Iraanse kernwetenschappers ombracht.

Ook leveren de Israëlische autoriteiten doorgaans geen officieel commentaar op dergelijke acties. In tegenstelling tot de Amerikanen, die het nieuws over de dood van Soleimani direct naar buiten brachten. President Donald Trump plaatste een Amerikaanse vlag op Twitter, om dit Amerikaanse wapenfeit te benadrukken.

11.54 uur 3 januari 2020

Begrip CU

De tweet kan niet getoond worden, omdat Twitter cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta doelgroepgerichte cookies toe om de tweet te tonen en ververs dan de pagina.

11.41 uur 3 januari 2020

Sjiitische leider Irak maant tot kalmte

De voornaamste sjiitische geestelijke in Irak, grootayatollah Ali al-Sistani, heeft iedereen opgeroepen zich te beheersen en wijs te handelen. Hij veroordeelde de moord op onder anderen de Iraanse generaal Soleimani en de Iraakse militieleider al-Muhandis vrijdag op het vliegveld van Bagdad fel.

Hij beklemtoonde dat zij hard tegen de terroristen van Islamitische Staat hebben gevochten. De aanslag is een grove schending van de soevereiniteit van Irak en van het internationaal recht, aldus de ayatollah. Alles wijst er volgens hem op dat „we moeilijke tijden tegemoet gaan”, maar alle betrokken partijen moeten hun kalmte bewaren.

De 89-jarige al-Sistani geldt, in tegenstelling tot zijn Iraanse evenknie ayatollah Khamenei, als zeer gematigd. Bijna twee derde van de bevolking van 37 miljoen Iraki’s is sjiitisch. Velen moeten niets hebben van de ultraorthodoxe lijn van de sjiitische geestelijkheid die in 1979 de macht in het buurland Iran heeft gegrepen. Bij de recente massale protesten tegen het wanbeleid en de armoede keerden veel Iraki’s zich tegen Iran, omdat dat land in hun ogen de corrupte regering in Bagdad in het zadel houdt.

11.08 uur 3 januari 2020

Hogere olieprijzen

De olieprijzen stijgen in rap tempo door de oplopende spanningen in het Midden-Oosten. Mogelijk gaan oliemaatschappijen dit ook doorberekenen aan de klant en zijn automobilisten binnenkort meer geld kwijt aan de pomp.

Amerikaanse olie was vrijdag in de loop van de morgen ongeveer 3,5 procent duurder op 63,35 dollar per vat. Brentolie, de maatstaf voor olie uit onder meer het Midden-Oosten en de Noordzee, ging eveneens 3,5 procent in prijs omhoog en werd verhandeld voor 68,59 dollar per vat.

De vlag van de VS met voetafdrukken erop, in een straat in Bagdad. beeld AFP

Minder dan 1,60 per liter

Iran heeft al aangekondigd de Amerikaanse aanval te willen vergelden. Kenners zeggen dat olietankers met Amerikaanse olie aan boord nu een mogelijk doelwit zijn.

In hoeverre de recente onrust in de benzineprijzen wordt verwerkt is nog niet te zeggen. Volgens prijsvergelijker brandstof-zoeker.nl is het bij goedkope pompen in Nederland nog mogelijk om Euro 95 voor minder dan 1,60 euro per liter te tanken. De gemiddelde landelijke adviesprijs voor dit type benzine bedraagt volgens consumentencollectief UnitedConsumers bijna 1,81 euro per liter.

10.18 uur 3 januari 2020

Libanese Hezbollah roept op tot wraak op de VS

De Libanese sjiitische beweging Hezbollah heeft opgeroepen waar ook ter wereld de "grote Amerikaanse misdaad" te wreken. De beweging doelt op de moordaanslag waarmee de VS met drones onder anderen de Iraanse generaal Qassem Soleimani uit weg ruimden op het terrein van het vliegveld van Bagdad. Soleimani was naar verluidt net met een vliegtuig uit Syrië of Libanon aangekomen.

Soleimani was een van de bekendste militairen die voor Teheran meer invloed in het Midden-Oosten moesten zien te krijgen. Hij begon met steun aan de Libanese sjiïeten in hun strijd tegen Israël en later in hun strijd tegen soennitische extremisten in Syrië. Hezbollah-leider Sayyed Hassan Nasrallah zei dat zijn beweging doorgaat op de met Soleimani ingeslagen weg. De VS bereiken volgens hem met de moorden niets en zij moeten gestraft worden, berichtte de omroep al-Manar.

10.16 uur 3 januari 2020

Run op goud en zilver

De oplopende spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten door een Amerikaanse drone-aanval in Irak is duidelijk merkbaar op de financiële markten. Beleggers nemen hun toevlucht tot relatief veilige investeringen als goud en zilver.

De goudprijs steeg vrijdag naar zijn hoogste punt in vier maanden tijd. Zilver werd 1,3 procent duurder en ook de Japanse yen, die doorgaans als veilige haven wordt beschouwd, was in trek.

09.43 uur 3 januari 2020

Ambassade VS raadt landgenoten aan Irak te verlaten

De Amerikaanse ambassade in Bagdad raadt landgenoten aan het land onmiddellijk te verlaten. De VS hebben op het vliegveld van Bagdad onder anderen de in Iran erg populaire generaal Qassem Soleimani met een drone-aanval gedood. Washington vreest dat pro-Iraanse sjiitische milities wraak willen nemen op Amerikanen in het land.

Demonstranten tegen de Iraakse overheid vieren de dood van Qassem Soleimani in Bagdad. beeld AFP

Zij krijgen het advies het land zolang het nog kan per vliegtuig te verlaten of anders over land naar een buurland te gaan. De Franse ambassade heeft Fransen geadviseerd uit de buurt te blijven van samenscholingen.

Belangrijkste momenten