Liveblog: Iraniërs betogen tegen regime

beeld AFP
+11

Na de dood van de hoge Iraanse generaal Qassem Soleimani door een Amerikaanse raketaanval heeft Iran gezegd met ''vernietigende wraak'' terug te zullen slaan. Woensdag voegde Iran de daad bij het woord door raketten af te vuren op Amerikaanse doelen in Irak.

Eveneens op woensdag stortte de Boeing 737-800 van Ukraine International Airlines neer bij de Iraanse hoofdstad Teheran. Alle 176 inzittenden kwamen om het leven. Iran ontkende het in eerste instantie, maar gaf op zaterdag toe het vliegtuig „per ongeluk” neergehaald te hebben.

Volg de ontwikkelingen in dit liveblog.

Liveblog laatste update 21.25 uur 13 januari 2020
17.01 uur 8 januari 2020

Turkije en Rusland roepen Iran en VS op om tafel te gaan

Turkije en Rusland hebben de Verenigde Staten en Iran opgeroepen om hun geschillen op diplomatieke wijze op te lossen. De landen willen de opgelopen spanningen in de regio de-escaleren.

16.05 uur 8 januari 2020

Persverklaring Trump

President Trump geeft om 17.00 uur Nederlandse tijd een persverklaring over de Iraanse raketaanvallen op Amerikaanse doelen in Irak.

14.44 uur 8 januari 2020

Nederlandse militairen in Irak mogelijk verplaatst

Defensie houdt er rekening mee dat Nederlandse militairen in Irak voor hun veiligheid naar elders in het land worden verplaatst. Ze verblijven op dit moment op bases bij Erbil en Bagdad. Er zijn geen plannen om de militairen terug naar Nederland te halen, zegt een woordvoerder van Defensie. Hij wil verder niks kwijt over de mogelijke verplaatsing van de militairen.

14.12 uur 8 januari 2020

Parlement Irak veroordeelt aanval Iran

De voorzitter van het Iraakse parlement veroordeelt de raketaanval op militaire bases door Iran. Voorzitter Mohammed al-Halbusi noemt de aanval een schending van de Iraakse soevereiniteit. „Wij weigeren toe te staan dat dit conflict op Iraaks grondgebied wordt uitgevochten.”

13.34 uur 8 januari 2020

Nederland veroordeelt Iraanse raketaanvallen

beeld AFP

Nederland veroordeelt de Iraanse raketaanvallen die in de nacht van dinsdag op woensdag zijn uitgevoerd op legerbases in Irak. Dat laat minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) weten. Op de bases in Bagdad en Noord-Irak zijn buitenlandse militairen gevestigd van de coalitie die tegen Islamitische Staat strijdt. Ook Nederland maakt deel uit van die coalitie. Eerder woensdag werd al bekend dat er geen Nederlandse doden of gewonden zijn gevallen. Blok zegt „opgelucht” te zijn daarover, maar noemt de aanvallen tegelijkertijd „zeer zorgelijk”.

„Nederland blijft inzetten op de-escalatie. We streven naar kalmte en het verminderen van spanningen”, laat Blok weten. Hij bespreekt de situatie woensdag in Brussel met Joseph Borrell, de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid.
„De afgelopen dagen belde ik met collega-ministers uit Irak, Saoedi-Arabië en Oman om de noodzaak van de-escalatie te benadrukken”, aldus de minister. „Iran staat bovenaan de agenda tijdens het ingelaste overleg met mijn Europese collega’s in Brussel vrijdag.”

13.29 uur 8 januari 2020

Westerse wereld veroordeelt Iraanse aanval

De Britse premier Boris Johnson wil dat Iran stopt met „deze roekeloze en gevaarlijke aanvallen”. Duitsland riep, middels Defensieminister Annegret Kramp-Karrenbauer, Teheran op een eind te maken aan deze „spiraal” van conflicten.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Yves Le Drian, stelde dat de-escalatie van de spanningen nu van het allergrootste belang is. „Frankrijk zal daaraan blijven werken en is in contact met alle partijen”, voegde hij daaraan toe.

De EU-ministers van Buitenlandse Zaken komen vrijdag in een spoedberaad bijeen.

13.06 uur 8 januari 2020

Handel met Iran al opgedroogd voor liquidatie Soleimani

De oplopende spanningen naar aanleiding van de Amerikaanse liquidatie van de Iraanse generaal Qassem Soleimani zullen de handel tussen Nederland en Iran amper raken. Die was al grotendeels opgedroogd door sancties van president Trump. Dat verwacht econoom Marjolijn Jaarsma van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De handel met Iran leefde in 2016 op nadat de internationale sancties werden opgeheven naar aanleiding van de atoomdeal met het land. Daar kwam een eind aan in 2018, toen de Amerikaanse president Donald Trump uit de atoomdeal stapte en nieuwe sancties aankondigde. De VS dreigden met maatregelen als landen dit voorbeeld niet zouden volgen. Vorig jaar tot en met oktober importeerde Nederland voor 10 miljoen euro aan goederen uit Iran. Twee jaar eerder was dat nog zo’n 560 miljoen euro. Nederland voerde vooral aardolieproducten in uit Iran en doet dat nu bijna niet meer. De export naar Iran bedraagt nog bijna 380 miljoen euro, ongeveer evenveel als voor de atoomdeal. In Nederland zijn ook nauwelijks Iraanse bedrijven actief, volgens het CBS maximaal vijf.

13.05 uur 8 januari 2020

„Olietankers mijden Straat van Hormuz"

Amerikaans vliegdekschip in de Straat van Hormuz. archiefbeeld AFP

De oplopende spanningen in het Midden-Oosten zijn voor verschillende bedrijven reden de Straat van Hormuz te mijden. De Amerikaanse zakenkrant Wall Street Journal wist de hand te leggen op een notitie van de Saudische staatsrederij Bahri. Die stuurt zijn schepen niet meer door de smalle waterweg tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman. Ook de Braziliaanse oliemaatschappij Petrobras zou mogelijke minder of helemaal geen schepen meer door de zeestraat sturen.

De gemiddelde kosten voor vrachtvervoer via grote olietankers werd kort na de raketaanvallen van Iran op Amerikaanse doelen in Irak fors duurder. De daad van Iran was een vergelding voor de dood van generaal Qassem Soleimani door de VS.
Bahri heeft naar verluidt zo’n dertig zogeheten VLCC-tankers in de vaart. Volgens marktkenners kan het langer mijden van de Straat van Hormuz zorgen voor verdere stijging van de vrachttarieven. Circa een vijfde van alle olietransporten wereldwijd gaat door de Straat van Hormuz. Als tankers geen gebruik meer kunnen of willen maken van de zeeweg, zal dit duidelijk merkbaar worden in de olieprijzen.

13.04 uur 8 januari 2020

„Iraakse milities staan klaar voor aanval op Amerikaanse bases"

Pro-Iraanse milities in Irak willen aanvallen uit gaan voeren op Amerikaanse bases in het land. De commandant van de Hashed al-Shaabi militie zei woensdag dat het „tijd is voor een Iraaks antwoord” op de raketaanval van de VS waarbij ook de tweede man van de militie omkwam. „Onze vergelding zal niet minder zijn dan die van Iran”, aldus een commandant van de groepering. Volgens de organisatie zijn de banden tussen pro-Iraanse milities in Irak versterkt door de Amerikaanse aanval. „We starten gezamenlijk een oorlog tegen de Amerikaanse aanwezigheid in onze regio”, aldus de militie.

13.02 uur 8 januari 2020

Iran informeerde premier Irak over aanval

Adil Abdul-Mahdi. beeld EPA

De Iraakse premier Adil Abdul-Mahdi zegt door Teheran te zijn gewaarschuwd over de aanval op doelen in zijn land. Ook laat hij weten dat na de nachtelijke raketbeschietingen geen melding is gemaakt van slachtoffers. „We kregen een officiële verbale boodschap van Iran dat de Iraanse reactie op de liquidatie van Qassem Soleimani was begonnen of snel van start zou gaan”, aldus een verklaring van het kantoor van Mahdi. „En dat de aanval beperkt zou zijn tot plaatsen waar het Amerikaanse leger zich bevindt in Irak, zonder specifiek te benoemen om welke locaties het ging.”

11.49 uur 8 januari 2020

Turkse minister naar Irak wegens spanningen

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlut Cavusoglu, brengt donderdag een bezoek aan Irak. Daar bespreekt hij met zijn Iraakse ambtsgenoot de opgelopen spanningen tussen de VS en Iran. Iran voerde in de nacht van dinsdag op woensdag raketaanvallen uit op Amerikaanse bases in Irak, als vergelding voor de dood van de Iraanse generaal Qassam Soleimani. Hij kwam vorige week om door een Amerikaanse raket.

Cavusoglu sprak eerder ook telefonisch met de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Javad Zarif. Die zei woensdag dat Iran „geen escalatie van het conflict of oorlog zoekt” met de VS. Hij benadrukte dat er voor beide partijen geen redenen zijn voor nieuwe agressie. Iran heeft naar eigen zeggen vijftien korte afstandsraketten afgevuurd op Amerikaanse doelen in Irak. Cavusoglu zei eerder al contact te hebben met alle partijen in het gebied en dat Ankara graag helpt bij het oplossen van het probleem.

10.52 uur 8 januari 2020

Iran Air blijft vliegen van Schiphol naar Teheran

Iran Air vliegt vooralsnog gewoon vanaf Schiphol op Teheran. Volgens een medewerker van Iran Air, dat twee keer per week vanaf Schiphol op de Iraanse hoofdstad vliegt, zijn er geen berichten over annulering van vluchten of veranderingen in het vluchtschema.

Iran Air vliegt op donderdag en zondag van Schiphol naar Teheran. De vluchten voor aanstaande donderdag en zondag staan op de website van Schiphol ook nog gewoon in het overzicht van vluchten.
Luchtvaartmaatschappij KLM besloot woensdag, na een risico-analyse, tot nader order niet meer door het luchtruim van Irak en Iran te vliegen. De risico-analyse werd gedaan na de gebeurtenissen in het gebied. Iran vuurde in de nacht van dinsdag op woensdag raketten af op Amerikaanse doelen in Irak. Diezelfde nacht stortte een Boeing 737-800 van Ukraine International Airlines neer, enkele minuten na vertrek vanaf de luchthaven van de Iraanse hoofdstad Teheran. Het ongeluk lijkt geen verband te houden met de spanning tussen Iran en de Verenigde Staten. Volgens de Oekraïense autoriteiten waren er problemen met de motoren van het toestel.

10.50 uur 8 januari 2020

Ook deel Spaanse troepen weg uit Irak

Carmen Calvo. beeld EPA

Spanje heeft een deel van zijn troepen in Irak uit veiligheidsoverwegingen teruggetrokken. „Degenen die zich in riskantere posities bevonden zijn vertrokken naar Koeweit”, zegt waarnemend vicepremier Carmen Calvo tegen een staatsomroep. Ook andere landen, waaronder Duitsland en Roemenië, trekken troepen terug uit Irak. Canada maakte dinsdag bekend dat zo’n vijfhonderd manschappen tijdelijk naar Koeweit gaan. Nederland heeft trainingsmissies in Irak stilgelegd.

10.48 uur 8 januari 2020

Brussel roept op tot dialoog in conflict Iran

Josep Borrell. beeld EPA

Het gebruik van wapens in het conflict tussen Amerika en Iran en Irak moet direct stoppen om plaats te maken voor dialoog. „We moeten alles doen om de gesprekken weer op gang te brengen”, zei Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen na afloop van een vergadering met het college van EU-commissarissen in Brussel over de situatie in het Midden-Oosten. EU-buitenlandchef Josep Borrell veroordeelde de Iraanse raketaanvallen op doelen in Irak en riep op een einde te maken aan „de spiraal van geweld”.

Volgens Borrell bedreigt het gebruik van geweld de vredesinspanningen van de laatste jaren in de regio en de anti-IS-coalitie. „De aanvallen op vliegbases in Irak die worden gebruikt door Amerikaanse en coalitietroepen zijn een nieuw voorbeeld van toenemende confrontatie”, aldus Borrell na afloop van de vergadering.
Von der Leyen spreekt woensdag in Londen met de Britse premier Boris Johnson. Naast de brexit zal zij ook de ontwikkelingen in Iran aansnijden, zei ze.

10.06 uur 8 januari 2020

KLM vliegt niet meer boven Iran en Irak

beeld AFP

KLM vliegt niet meer in het luchtruim boven Iran en Irak. Dat heeft de luchtvaartmaatschappij woensdag laten weten. De beslissing betekent dat verschillende vluchten naar Zuidoost-Azië en het Midden-Oosten alternatieve routes vliegen. Dat zorgt gemiddeld voor twaalf minuten extra reistijd, aldus een zegsvrouw. KLM besloot woensdagochtend tot een risico-analyse na de gebeurtenissen in het gebied. Iran vuurde in de nacht van dinsdag op woensdag raketten af op Amerikaanse doelen in Irak.

09.41 uur 8 januari 2020

AEX lager na raketaanval Iran

beeld ANP

De Amsterdamse aandelenbeurs is woensdag met verlies begonnen. Ook de andere Europese beurzen openden lager. De geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten namen weer toe door de Iraanse raketaanval op Amerikaanse doelen in Irak. De aanval is een vergeldingsactie voor de Amerikaanse raketaanval afgelopen week, waarbij de Iraanse generaal Qassem Soleimani werd gedood.

De AEX-index op Beursplein 5 noteerde kort na de openingsbel 0,4 procent in de min op 607,57 punten. De MidKap daalde 0,3 procent tot 918,95 punten. De beurzen in Londen, Parijs en Frankfurt verloren tot 0,7 procent.
Op de lokale markt klom Avantium bijna 5 procent. Het chemiebedrijf heeft een intentieverklaring getekend met een consortium over de financiering van een nieuwe fabriek in Delfzijl. Die productiefaciliteit moet vanaf 2023 op grote schaal FDCA, een grondstof voor bioplastics, gaan produceren. De financiering bedraagt 30 miljoen euro.

09.32 uur 8 januari 2020

Khamenei: VS zijn in het gezicht geslagen

Khamenei naast een portret van Soleimani. beeld AFP

De Verenigde Staten zijn in het gezicht geslagen. Dat zei ayatollah Ali Khamenei, de hoogste leider van Iran, woensdag volgens CNN na de Iraanse raketaanvallen op Amerikaanse vliegbases in Irak. „En wanneer het echt tot een confrontatie komt, zijn militaire acties van dit kaliber niet genoeg.” De raketaanvallen waren een vergeldingsactie voor de dood van de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Die kwam vorige week om door een Amerikaanse raket.

Khamenei zei ook dat het belangrijk is om een einde te maken aan de „corrupte aanwezigheid” van de VS in het Midden-Oosten, iets wat volgens hem niet wordt geaccepteerd. Die uitspraak werd bekrachtigd door de Iraanse president Hassan Rohani. „Als Washington de arm van generaal Soleimani afhakt, hakken wij het been van Amerika eraf in de regio.”

Ayatollah Khamenei noemde de omgekomen generaal in zijn toespraak „dapper” en iemand „die geen angst kende”. De geestelijk leider noemde de dood van Soleimani het bewijs dat de „Iraanse revolutie levend is”. De toehoorders van Khamenei scandeerden vervolgens onder meer „dood aan Amerika”.

08.53 uur 8 januari 2020

Nieuwe reactie Iran „nog sterker en vernietigender"

Als de Verenigde Staten wraak nemen op Iran na de raketaanvallen op Amerikaanse vliegbases in Irak, dan zal de reactie vanuit Teheran „nog sterker en vernietigender zijn”. Dat zegt Mohammad Bagheri, een bevelhebber van de Iraanse Revolutionaire Garde, die verantwoordelijk is voor de aanval, volgens CNN. Iran vuurde naar eigen zeggen vijftien raketten af als vergelding voor de dood van de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Door de Iraanse vergeldingsactie werd de luchtmachtbasis in het Iraakse Ain al-Asad woensdag tot twee keer toe getroffen door raketten. Ook de bases in Camp Taji, niet ver van Bagdad, en een Amerikaanse basis in Koerdisch gebied in Noord-Irak, zouden onder vuur zijn genomen.

08.51 uur 8 januari 2020

KLM onderzoekt risico vluchten boven Irak en Iran na raketaanval

KLM overlegt woensdagochtend over vluchten van de luchtvaartmaatschappij boven Irak en Iran. Aanleiding vormen de gebeurtenissen in het gebied, meldt een woordvoerder van KLM. „We hebben de veiligheid van passagiers en medewerkers hoog in het vaandel, daarom maken we zo’n risico-analyse”, aldus de zegsvrouw. Hoe vaak KLM een dergelijke analyse maakt, weet zij niet. Iran vuurde in de nacht van dinsdag op woensdag raketten af op Amerikaanse doelen in Irak. Diezelfde nacht stortte een Boeing 737-800 van Ukraine International Airlines neer, enkele minuten na vertrek vanaf de luchthaven van de Iraanse hoofdstad Teheran. Het ongeluk lijkt geen verband te houden met de spanning tussen Iran en de Verenigde Staten. Volgens de Oekraïense autoriteiten waren er problemen met de motoren van het toestel.

08.50 uur 8 januari 2020

Nederlanders ongedeerd bij Iraanse raketaanvallen Irak

Bij de Iraanse raketaanvallen op twee legerbases in Irak zijn geen Nederlanders omgekomen of gewond geraakt. Dat laat het ministerie van Defensie weten. Een van de aanvallen was gericht op een basis in Erbil, in het noorden van het land. Maar het veertigtal Nederlandse militairen in het gebied zit elders, aldus het ministerie. In Bagdad, waar de andere aanval plaatsvond, heeft Nederland nog een handjevol mensen, maar ook die bleven ongedeerd. Iran zegt met de raketaanvallen tachtig Amerikanen te hebben gedood, maar de Amerikaanse regering spreekt dit tegen.

07.03 uur 8 januari 2020

Verdeeldheid over terughalen troepen uit Irak

NAVO-landen zijn verdeeld over het terugtrekken van militairen uit Irak vanwege de toegenomen spanningen in het land. Duitsland en Roemenië hebben besloten om een deel of alle troepen weg te halen of te verplaatsen. Ook de NAVO verplaatst personeel naar andere landen in de regio. Nederland heeft de trainingsmissies in Bagdad en Noord-Irak stilgelegd.

Frankrijk, Italië en de Verenigde Staten houden hun militairen in het land. Het Verenigd Koninkrijk en Hongarije halen hun troepen niet weg, maar zeggen dat wel te doen als de Iraakse regering dat vraagt. Maandag verstuurde de VS per abuis een brief naar Irak waarin het terugtrekken van de troepen wordt aangekondigd. Minister van Defensie Mark Esper zei maandag al dat hij niets van de brief wist en dat het document ook niet ondertekend is.

06.52 uur 8 januari 2020

Iran claimt 80 Amerikanen te hebben gedood

Bij het Iraanse raketvuur op Amerikaanse doelen in Irak zijn volgens Iran tachtig Amerikanen gedood. Iran vuurde naar eigen zeggen vijftien raketten af die allen het beoogde doel troffen. Ook zou er grote schade zijn aan Amerikaans militair materieel. Een woordvoerder van de Amerikaanse regering vertelde eerder aan Amerikaanse media dat er geen Amerikaanse slachtoffers waren.

De luchtmachtbasis in het Iraakse Ain al-Asad is tot twee keer toe getroffen door Iraanse raketten. Ook de bases in Camp Taji, niet ver van Bagdad, en een Amerikaanse basis in Koerdisch gebied in Noord-Irak zijn onder vuur genomen. Hoe groot de materiële schade is, is onbekend.
Iran heeft wraak gezworen voor de Amerikaanse raketaanval, waarbij de Iraanse generaal Qassem Soleimani het belangrijkste dodelijke slachtoffer was.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif zei dat zijn land „geen escalatie van het conflict of oorlog zoekt”. Wat Iran betreft is er geen reden voor beide partijen voor nieuwe agressie, zei Zarif.

06.43 uur 8 januari 2020

Trump: Nog geen vergelding voor Iraans raketvuur

Witte Huis. beeld EPA

De Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat hij later woensdag bekendmaakt of en welke stappen zijn land neemt tegen de Iraanse raketaanval op Amerikaanse doelen in Irak. Trump zei dat nadat hij op het Witte Huis overleg had met de minister van Defensie, Mark Esper en Mike Pompeo van Buitenlandse Zaken.

Op Twitter schreef Trump: „Alles is goed! Raketten gelanceerd vanuit Iran op twee militaire bases in Irak. We nemen nu de schade op. We hebben veruit het sterkste en best uitgeruste leger ter wereld. Ik zal morgenochtend een verklaring afleggen.

06.41 uur 8 januari 2020

Geen gewonden na Iraans raketvuur op Irak

beeld AFP

Bij het Iraanse raketvuur op Amerikaanse doelen in Irak zijn geen gewonden gevallen, meldt een woordvoerder van de Amerikaanse regering aan Amerikaanse media. De luchtmachtbasis in het Iraakse Ain al-Asad in het land is tot twee keer toe getroffen door Iraanse raketten. Ook de bases in Camp Taji, niet ver van Bagdad, en een Amerikaanse basis in Koerdisch gebied in Noord-Irak zijn onder vuur genomen.

Het Witte Huis en het Amerikaanse ministerie van Defensie bevestigden de aanvallen. De Iraanse Revolutionaire Garde heeft de verantwoordelijkheid voor het raketvuur opgeëist. Het Pentagon schrijft in een verklaring dat „Iran meer dan tien ballistische raketten heeft afgevuurd op doelen in Irak". De bases worden gebruikt door Amerikaanse troepen. Hoe groot de materiële schade is, is onbekend.
Iran heeft wraak gezworen voor de Amerikaanse raketaanval, waarbij de Iraanse generaal Qassem Soleimani het belangrijkste dodelijke slachtoffer was.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif zei dat zijn land "geen escalatie van het conflict of oorlog zoekt". Wat Iran betreft is er geen reden voor beide partijen voor nieuwe agressie, zei Zarif.
Op de Iraanse staatstelevisie adviseerde de Republikeinse Garde de VS om al zijn troepen uit Irak terug te trekken. Daarnaast beloofde Iran dat verdere Amerikaanse agressie tegen het land met „dodelijke vergelding" zal worden beantwoord. Ook landen die de VS helpen bij de aanval op Iran, „zoals Israël", zullen vergelding krijgen.

06.40 uur 8 januari 2020

Luchtruim Irak-Iran dicht voor Amerikaanse vliegtuigen

De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA heeft het luchtruim boven Irak, Iran, de Golf van Oman en de wateren tussen Iran en Saudi-Arabië gesloten voor de Amerikaanse burgerluchtvaart. Reden is de reeks raketaanvallen die Iran in de nacht van dinsdag op woensdag afvuurde op Amerikaanse doelen in Irak.

De luchtmachtbasis in het Iraakse Ain al-Asad is tot twee keer toe getroffen door Iraanse raketten. Ook de bases in Camp Taji, niet ver van Bagdad en een Amerikaanse basis in Koerdisch gebied in Noord-Irak zijn onder vuur genomen.

06.37 uur 8 januari 2020

Olieprijzen stijgen ruim 4,5 procent na Iraanse raketten

De olieprijzen stegen met meer dan 4,5 procent nadat Iran raketten afvuurde op twee luchtmachtbases in Irak die door de VS en de coalitietroepen worden gebruikt. De Amerikaanse olieprijs steeg tot net iets boven 65 dollar per vat. Kort na het bekend worden van de beschietingen daalden de beurzen in de Verenigde Staten en Japan met ruim een procent.

06.35 uur 8 januari 2020

Amerikaanse doelen in Irak getroffen door Iraanse raketten

De luchtmachtbasis in het Iraakse Ain al-Asad en mogelijk andere doelen in het land zijn getroffen door meerdere raketten. Dat bevestigen het Witte Huis en het Amerikaanse ministerie van Defensie. De Iraanse Revolutionaire Garde heeft volgens Amerikaanse media de verantwoordelijkheid voor het raketvuur opgeëist.

Het Pentagon schrijft in een verklaring dat „Iran meer dan tien ballistische raketten heeft afgevuurd op doelen in Irak”. De basis in de westelijke provincie Anbar wordt gebruikt door Amerikaanse en Iraakse troepen. Er zijn nog geen berichten over schade of slachtoffers.
Iran heeft wraak gezworen voor de Amerikaanse raketaanval, waarbij de Iraanse generaal Qassem Soleimani het belangrijkste dodelijke slachtoffer was.
De Verenigde Staten zeiden eerder dinsdag al te verwachten dat Iran binnenkort een vergeldingsactie uitvoert voor het doden van Soleimani. Dat heeft de minister van Defensie Mark Esper dinsdag gezegd. „Als het zo ver is, dan zijn wij klaar om daar gepast op te reageren”, aldus Esper.
Kort na het bekend worden van de beschietingen daalden de beurzen in de Verenigde Staten en Japan met ruim een procent. De Amerikaanse olieprijs steeg met meer dan 4 procent tot net iets boven 65 dollar per vat.
De Libanese zender al-Mayadeen TV zender meldt ook een ontploffing in de Koerdische stad Erbil. Onduidelijk is nog of er een verband is tussen beide incidenten.

21.37 uur 7 januari 2020

VS verwachten vergeldingsactie Iran

Mark Esper. beeld AFP

De Verenigde Staten verwachten dat Iran binnenkort een vergeldingsactie uitvoert voor het doden van de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Dat heeft de minister van Defensie Mark Esper dinsdag gezegd. „Als het zo ver is, dan zijn wij klaar om daar gepast op te reageren”, aldus Esper. Hij onderstreept hiermee eerdere uitspraken van president Donald Trump die zei dat er raketten gericht zijn op 52 locaties in Iran, onder meer op cultureel belangrijke plekken.

„Het is niet gepast om Iraanse culturele locaties aan te vallen”, zei de Republikeinse leider van de Amerikaanse Senaat Mitch McConnell dinsdag over Trumps opmerking. De president slikte zijn woorden ook deels in, door te zeggen dat een aanval altijd volgens de internationale regels zal zijn. In Iran is de roep om wraak na de dood van de belangrijke generaal groot. Onder anderen de geestelijke leider ayatollah Ali Khamenei en de dochter van Soleimani riepen op tot wraakacties tegen de VS.

19.06 uur 7 januari 2020

Irak bevestigt ontvangst brief over terugtrekking leger VS

De Iraakse premier Adel Abdul Mahdi heeft dinsdag bevestigd dat hij een Amerikaanse brief over terugtrekking van de troepen heeft ontvangen. De premier zegt een Engelse en Arabische versie te hebben ontvangen. Die brieven zijn volgens Mahdi niet identiek aan elkaar. Daar wil hij opheldering over. „In de brief staat dat de Amerikanen troepen willen verplaatsen met als uiteindelijke doel terugtrekking uit Irak”, aldus Mahdi. „De bedoeling was duidelijk.”

Maandag liet de Amerikaanse generaal Mark Milley weten dat per ongeluk een kladversie is verstuurd aan Irak. Het was niet de bedoeling dat de brief nu al verzonden zou worden. Minister van Defensie Mark Esper zei maandag niets van de brief te weten. De Amerikaanse militaire aanwezigheid in Irak staat onder druk nadat de Iraanse generaal Qassem Soleimani werd gedood door een Amerikaanse raket in Bagdad. Het Iraakse parlement stemde zondag voor het vertrek van alle internationale troepen die onderdeel uitmaken van de coalitie tegen terreurbeweging IS.

18.42 uur 7 januari 2020

Frankrijk trekt troepen niet terug uit Irak

Franse militair in Irak. beeld AFP

Frankrijk is voorlopig niet van plan zijn troepen terug te trekken uit Irak, omdat de strijd tegen terreurbeweging IS nog steeds een prioriteit is voor het land. Dat maakt de Franse regering bekend. De beveiliging voor de 160 Franse militairen in Irak is wel aangescherpt. De NAVO zei gelijktijdig een deel van het personeel uit Irak weg te halen uit angst voor de onrust. „We nemen voorzorgsmaatregelen om onze mensen te beschermen”, aldus een NAVO-medewerker. De NAVO heeft zevenhonderd man personeel in Irak voor een trainingsmissie.

De minister van Defensie van het Verenigd Koninkrijk zegt dinsdag dat het land de troepen terugtrekt als Bagdad dat vraagt. „We proberen ervoor te zorgen dat Irak zegt dat het beter is dat we blijven. Maar als ze besluiten dat onze troepen weg moeten, dan zullen we de Iraakse soevereiniteit respecteren”, aldus Ben Wallace.

Het Iraakse parlement stemde zondag voor het wegsturen van alle buitenlandse troepen die zijn aangesloten bij de coalitie tegen IS die door de Verenigde Staten wordt geleid. De Iraakse regering moet zich nog buigen over dit voorstel. Nederland maakte maandag bekend dat de trainingsmissie in Irak volledig is stilgelegd vanwege de toenemende onrust. Duitsland trekt een deel van de militairen terug. De VS willen geen militairen terughalen uit het Midden-Oosten. Dat land wil zelfs ruim 3000 extra militairen sturen.

16.33 uur 7 januari 2020

Vertrek VS uit Irak geeft IS vrij spel

Als de Amerikanen daadwerkelijk vertrekken, is het niet denkbeeldig dat het monster van IS opnieuw de kop in Irak opsteekt, schrijft RD-buitenlandredacteur Richard Donk. „De afgelopen dagen lieten IS-strijders al van zich horen met diverse aanvallen, onder andere in de stad Kirkuk. Het Iraakse regeringsleger is hoogstwaarschijnlijk niet zelfstandig in staat een militaire heropleving van IS het hoofd te bieden."

2020-01-07-BUI1-bij-irak07-2-FC_webVertrek VS uit Irak geeft IS vrij spel

16.30 uur 7 januari 2020

Zeker 50 doden bij begrafenis

Zeker vijftig mensen zijn om het leven gekomen in het gedrang bij de begrafenis van Soleimani. Ook raakten meer dan 210 personen gewond in Kerman, bericht de Iraanse staatstelevisie. Op de begrafenisplechtigheden was een enorme menigte afgekomen. Eerder gingen ook op andere plaatsen al veel mensen de straat op om stil te staan bij de dood van Soleimani.

14.21 uur 7 januari 2020

Begrafenis gedode Iraanse generaal uitgesteld om doden

beeld AFP

De begrafenis van de gedode Iraanse generaal Qassem Soleimani is dinsdag uitgesteld nadat zeker 35 mensen om het leven kwamen in de begrafenisstoet. Dat meldt het Iraanse persbureau ISNA. Ook raakten 48 mensen gewond in het gedrang in Kerman, waar Soleimani naar zijn laatste rustplaats zou worden gebracht. Onduidelijk is wanneer de generaal begraven wordt.

Op de begrafenisplechtigheden was een enorme menigte afgekomen. Maandag gingen Iraniërs ook al massaal de straat op in de hoofdstad Teheran. De Iraanse staatstelevisie sprak toen over „miljoenen” mensen. Ze stonden stil bij het overlijden van de generaal en droegen vlaggen en portretten van Soleimani. Ook scandeerden ze „dood aan Amerika”.

De generaal, die de rechterhand was van de Iraans leider ayatollah Ali Khamenei, kwam vrijdag om in Irak door een Amerikaans bombardement. Zijn dood heeft de spanningen tussen de VS en Iran doen oplopen. Iran zweert wraak te nemen.

11.53 uur 7 januari 2020

Tientallen doden bij rouwstoet Iraanse generaal

Zeker veertig mensen zijn om het leven gekomen in het gedrang bij de begrafenis van de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Ook raakten volgens de Iraanse staatstelevisie 48 personen gewond in Kerman.

AFP_1NI4WQTientallen doden bij begrafenis Iraanse generaal

09.35 uur 7 januari 2020

Iran bestempelt alle strijdkrachten VS als ‘terroristen’

Het Iraanse parlement heeft een wetsvoorstel aangenomen waarin staat dat alle Amerikaanse strijdkrachten en werknemers van het Pentagon terroristen zijn. Vorige week kwam de belangrijke Iraanse generaal Qassem Soleimani om in Irak door een Amerikaanse raket. Zijn dood heeft de spanningen tussen de VS en Iran doen oplopen.

07.33 uur 7 januari 2020

VN-gezant Hennis: Oorlog is een reëel risico

Hennis. beeld AFP

De Nederlandse VN-gezant Jeanine Hennis noemt de kans op een oorlog na de liquidatie van de Iraanse generaal Qassem Soleimani „een reëel risico”. In een interview in het AD zegt de voormalige defensieminister dat „iedereen zijn best moet doen om het hoofd koel te houden”. „Allerhande oorlogstaal helpt dan niet”, zegt Hennis, speciaal vertegenwoordiger van VN-secretaris-generaal Antonio Guterres in Irak. Zij roept de diverse bevolkingsgroepen (Koerden, sjiieten en soennieten) op om de eenheid te bewaren. „Want als dat slecht wordt gemanaged, kan hier zo maar een burgeroorlog ontstaan. Ik hoop dat Irak de tijd wordt gegund om werk te maken van de broodnodige stabiliteit en eenheid.”

06.59 uur 7 januari 2020

Duitsers trekken deel troepen uit Irak terug

Een deel van de Duitse troepen in Irak wordt verplaatst naar Jordanië en Koeweit. Reden is de oplopende spanning in het land na de liquidatie van de Iraanse generaal Qassem Soleimani door de Verenigde Staten. Dat schrijven de ministers Annegret Kramp-Karrenbauer (Defensie) en Heiko Maas (Buitenlandse Zaken) in een brief aan het Duitse parlement.

06.59 uur 7 januari 2020

Gedode Iraanse generaal wordt dinsdag begraven

De gedode Iraanse generaal Qassem Soleimani wordt dinsdag begraven in zijn geboorteplaats Kerman. Soleimani, de rechterhand van geestelijk leider ayatollah Ali Khamenei, kwam vrijdag door een Amerikaanse raket om het leven in de Iraakse hoofdstad Bagdad.

06.57 uur 7 januari 2020

Kabinet heeft ‘begrip’ voor liquidatie Iraanse generaal

Het kabinet heeft „begrip” voor het Amerikaanse besluit om de Iraanse generaal Qassem Soleimani te liquideren. Dat zei minister Ank Bijleveld (Defensie) in het televisieprogramma Op1. „Wij hebben begrip voor het feit dat het is gebeurd”, zei de bewindsvrouw. Soleimani was een „echte boef”. Ze wees onder meer op de rol die hij heeft gespeeld in de oorlog in Syrië.

22.13 uur 6 januari 2020

‘Troepen internationale coalitie weg uit Irak’

Het Amerikaanse leger heeft Bagdad laten weten de troepen terug te trekken die in Irak zijn gelegerd om Islamitische Staat te bestrijden. De brief waar dat in zou staan, is ingezien door persbureaus Reuters en AFP. In Irak is een door de VS geleide coalitie actief, waar ook Nederland met tientallen militairen aan deelneemt.

Het hoofd van de missie, brigadegeneraal William Seely, laat in de brief weten dat er de komende dagen en weken troepen worden „gehergroepeerd” om „een veilige en effectieve terugtrekking uit Irak” mogelijk te maken.

De brief die maandag is verstuurd, volgt op een zondag door het Iraakse parlement aangenomen resolutie. Daarin roept het de Iraakse regering op ervoor te zorgen dat alle buitenlandse troepen in het land die deel uitmaken van de internationale coalitie, worden teruggetrokken.

De VS leveren de grootste bijdrage aan de coalitie. Momenteel zijn ongeveer 5200 Amerikaanse militairen in het land gestationeerd. Of ze allemaal vertrekken en ook de Nederlandse troepen weg moeten, is niet duidelijk.

21.55 uur 6 januari 2020

Iraanse president waarschuwt dreigende Trump

Een begrafenisprocessie voor Qassem Soleimani in Teheran, Iran. beeld AFP

De Iraanse president Hassan Rohani heeft gereageerd op een tweet van Donald Trump waarin de Amerikaanse president dreigt 52 Iraanse doelen aan te vallen. Rohani waarschuwt dat Iran nooit moet worden bedreigd.

De Iraanse president verwijst ook naar vlucht 655 van Iran Air. Dat was een passagiersvliegtuig dat in 1988 door een Amerikaans oorlogsschip uit de lucht werd geschoten. Alle 290 inzittenden kwamen om het leven. „Degenen die het getal 52 aanhalen, moeten ook het getal 290 onthouden. #IR655”, aldus Rohani.

Trump dreigde op Twitter 52 Iraanse doelen aan te vallen waaronder culturele sites als Iran wraak neemt voor de moord op de Iraanse generaal Qassem Soleimani. 52 staat voor het aantal Amerikanen dat sinds eind 1979 ruim een jaar gegijzeld werd gehouden in de Amerikaanse ambassade in Teheran.

21.00 uur 6 januari 2020

Rutte dringt aan op kalmte

Premier Mark Rutte heeft in een telefoongesprek met de Iraakse premier Adil Abdul-Mahdi aangedrongen de kalmte te bewaren. „Niemand heeft baat bij verdere escalatie”, twitterde hij na het onderhoud.

Het Iraakse parlement wil dat alle buitenlandse militairen Irak verlaten. Er zijn rond de zestig Nederlandse militairen in Irak, de meerderheid zit in het Koerdische noorden. De meeste militairen maken deel uit van een trainingsmissie van de internationale coalitie tegen IS. Deze missie is stilgelegd.

18.03 uur 6 januari 2020

NAVO: Iran moet nooit kernwapen krijgen

De NAVO-leden zijn het erover eens dat Iran nooit een kernwapen in handen moet krijgen. Dat zei secretaris-generaal Jens Stoltenberg na afloop van een spoedvergadering in Brussel van de NAVO-ambassadeurs over de crisis na de dodelijke Amerikaanse droneaanval op de Iraanse generaal Qassem Soleimani afgelopen vrijdag. Ze roepen Iran op tot „terughoudendheid en verantwoordelijk gedrag”.

Teheran heeft aangekondigd zich niet meer gebonden te voelen aan de internationale nucleaire overeenkomst die in 2015 in Wenen werd getekend. Het verdrag, waar het Internationale Atoom Energie Agentschap (IAEA) van de Verenigde Naties in Wenen op toeziet, heeft als doel de productie van kernwapens te voorkomen. Anderhalf jaar geleden trok de Amerikaanse president Donald Trump zijn land eenzijdig uit het verdrag terug.

Volgens Stoltenberg waren de NAVO-leden eensgezind in hun oordeel dat Iran moet afzien van geweld en escalatie. Ze hebben hun zorg geuit over de steun van Iran aan terroristische groeperingen in de regio.

17.17 uur 6 januari 2020

EU-ministers vrijdag bijeen voor spoedberaad

De EU-ministers van Buitenlandse Zaken komen vrijdagmiddag in Brussel bijeen voor spoedberaad over de crisis in het Midden-Oosten. Zij zullen praten over mogelijke stappen op Europees niveau in verband met de gespannen situatie die is ontstaan na de dodelijke aanval van de Verenigde Staten op de Iraanse generaal Qassem Soleimani in Irak. Dat bevestigen diplomaten in Brussel.

Een woordvoerder van EU-buitenlandchef Josep Borrell zei eerder op de dag al niet uit te sluiten dat de 28 op korte termijn zouden samenkomen. „We kunnen ons geen verdere escalatie veroorloven. Er is nu al voortdurend telefonisch overleg met de lidstaten.”

15.01 uur 6 januari 2020

Turkije wil spanningen doen verminderen

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlut Cavusoglu. beeld AFP

Turkije wil zich inzetten om de spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten te doen verminderen. Minister Mevlut Cavusoglu (Buitenlandse Zaken) heeft gebeld met zijn collega’s in Washington en Teheran. „We blijven de komende dagen samenwerken met andere landen om dit probleem op te lossen of spanningen te de-escaleren.”

De crisis na de Amerikaanse luchtaanval in Bagdad heeft geleid tot koortsachtig overleg tussen meerdere landen. Cavusoglu zei dat de crisis verder besproken zal worden als de Russische president Vladimir Poetin woensdag een bezoek brengt aan Turkije. Ook zou de Turkse president Erdogan al overleg hebben gevoerd met leiders in Iran, Irak, Frankrijk en Qatar.

„Onze gedeelde zorg is dat Irak verandert in een conflictgebied voor andere landen”, zei Cavusoglu. „Dat vormt een groot risico voor Irak en onze regio.” De minister kreeg ook de vraag of zijn land bereid is te bemiddelen tussen Teheran en Washington. Hij zei dat Turkije alle stappen wil ondersteunen die de spanning kunnen doen afnemen.

14.21 uur 6 januari 2020

Brussel verwacht acceptatie overleg met Iran

De Europese Commissie verwacht dat de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif „zeer snel” de uitnodiging om naar Brussel te komen zal „oppakken”. Volgens de woordvoerder van EU-buitenlandchef Josep Borrell is er een „wederzijds begrip” dat verdere escalatie van de crisis in het Midden-Oosten moet worden voorkomen.

Borrell heeft Zarif zondag gevraagd de situatie te komen bespreken die is ontstaan na de dodelijke aanval van de Verenigde Staten op de Iraanse generaal Qassem Soleimani in Irak.

De Iraanse militaire leider Mohammad Bagheri betoont eer aan de lichamen van onder andere Abu Mahdi al-Muhandis en Qassem Soleimani, die allebei omkwamen bij de Amerikaanse luchtaanval in Bagdad. beeld EPA

Ook moet de door Teheran aangekondigde streep door het nucleair akkoord met de permanente leden van de VN-Veiligheidsraad plus Duitsland uit 2015 aan de orde komen, aldus de commissiewoordvoerder, Hij wees erop dat er geen sprake is van stappen tegen Iran zoals het opnieuw invoeren van sancties zolang het Internationaal Atoom Energie Agentschap (IAEA) de feitelijke situatie ter plekke niet heeft beoordeeld.

De ambassadeurs van de NAVO-landen bespreken de ontwikkelingen maandag in Brussel. Mogelijk worden de EU-ministers van Buitenlandse Zaken ook voor een spoedvergadering bijeengeroepen.

12.59 uur 6 januari 2020

Merkel naar Moskou voor overleg over crisis Midden-Oosten

De Duitse bondskanselier Angela Merkel gaat naar Moskou voor overleg met president Vladimir Poetin. Ze gaan praten over de crisis in het Midden-Oosten, waar de spanning is opgelopen na de dood van de machtige Iraanse generaal Qassem Soleimani. Het bezoek moet plaatsvinden op zaterdag 11 januari

11.58 uur 6 januari 2020

Beurzen kelderen door onrust Midden-Oosten

De Europese aandelenbeurzen gingen maandag over een breed front onderuit. Beleggers deden hun aandelen opnieuw van de hand door de oplopende spanningen in het Midden-Oosten en zochten hun heil in veiligere havens als goud. De AEX-index op Beursplein 5 noteerde rond het middaguur 1,3 procent in het rood op 602,98 punten. De MidKap raakte 2,2 procent kwijt op 902,21 punten. De beursgraadmeters in Frankfurt, Parijs en Londen leverden tot 1,7 procent in.

Iran heeft wraak gezworen tegen de Amerikanen voor de dood van de machtige generaal Qassem Soleimani en liet weten zich niet langer aan het atoomakkoord te houden. De Amerikaanse president Donald Trump heeft gewaarschuwd dat wraakacties door Teheran direct zullen worden gevolgd met tegenaanvallen.
De olieprijzen vervolgden de opmars door de vrees voor mogelijke terroristische aanslagen op Saudische olievelden. Een vat Amerikaanse olie werd 1,2 procent duurder op 63,77 dollar. Brentolie kostte 1,4 procent meer op 69,58 dollar per vat.

Olie- en gasconcern Shell profiteerde van de sterk gestegen olieprijzen en voerde de schaarse stijgers aan in de AEX met een winst van 1,5 procent. Tankopslagbedrijf Vopak volgde met een plus van 0,5 procent. Biotechnoloog Galapagos sloot de rij met een koersverlies van 3,5 procent na een adviesverlaging door JPMorgan.
ASML zakte 2,9 procent. Volgens persbureau Reuters heeft Nederland een exportvergunning voor de chipmachinefabrikant naar China opgeschort na sterke druk vanuit de Verenigde Staten. Het ging om een vergunning voor de levering van de modernste chipmachines van ASML.

In de MidKap profiteerde beursintermediair Flow Traders (plus 2,8 procent) van de onrust op de beurzen. Oliedienstverlener SBM Offshore won 0,5 procent. Luchtvaartcombinatie Air France-KLM kampte opnieuw met de duurdere brandstofprijzen en de vrees voor terroristische aanslagen en daalde 3,5 procent.
De euro was 1,1196 dollar waard tegen 1,1174 dollar op vrijdag. De goudprijs steeg naar het hoogste niveau in meer dan zes jaar, aangejaagd door de spanningen in het Midden-Oosten.

Belangrijkste momenten