Liveblog: Synode PKN 2020

beeld RD, Anton Dommerholt
De generale synode van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) vergadert vrijdag op vier locaties, die online met elkaar verbonden zijn. Klik hier voor de volledige agenda.
Liveblog laatste update 21.34 uur 19 juni 2020
21.34 uur 19 juni 2020

Sluiting

De synodevergadering wordt afgesloten. De volgende zitting staat gepland op 12 en 13 november in Doorn.

Dit liveblog is gesloten.

21.31 uur 19 juni 2020

„Racisme is zonde”

Tijdens de rondvraag vraagt iemand of de Protestantse Kerk zich nadrukkelijk kan uitspreken tegen racisme. Dr. R. de Reuver verwijst naar een statement op de website van de kerk –waarin racisme zonde wordt genoemd– en de visienota, waarin over de ontmoeting met migrantenkerken wordt gesproken.

21.24 uur 19 juni 2020

Unaniem besluit

De 53 stemgerechtigde synodeleden gaan uiteindelijk unaniem akkoord met het op onderdelen aangepaste plan. De dienstenorganisatie gaat dit plan nader uitwerken, zodat de synode zich er in november weer over kan gaan buigen. De opbrengst van het overleg vanavond is de oproep aan gemeenten en diaconieën om hun vermogen werkzaam te maken ten dienste van de roeping van de kerk: de Woordverkondiging en de dienst aan de samenleving.

21.13 uur 19 juni 2020

Werkzaam geld

Vanuit de locatie Utrecht wordt benadrukt dat er minder „beschikbaar vermogen” is dan vaak wordt gedacht. Gemeenten moeten niet worden gestimuleerd om dat geld „beschikbaar te stellen”, maar „werkzaam te maken” in de samenleving.

De voorzitter schorst opnieuw voor overleg.

21.08 uur 19 juni 2020

Bezwaren

Het moderamen schorst de vergadering opnieuw om te kunnen overleggen. Preses ds. M. C. Batenburg zegt dat het moderamen graag alle synodeleden wil „meenemen” in de plannen. Hij geeft opnieuw ruimte om vragen te stellen. „We dachten dat de bezwaren zich vooral richtten op het platform, maar er is blijkbaar meer.”

20.57 uur 19 juni 2020

Geen platform

Naar aanleiding van opmerkingen van synodeleden wil het moderamen het besluitvoorstel op een aantal punten aanpassen. Zo moet de dienstenorganisatie de plannen nader gaan uitwerken, als er nu maar een „klaroenstoot” kan uitgaan: gebruik het beschikbare geld in dienst van de samenleving. Het platform is uit het oorspronkelijke plan verdwenen.

20.40 uur 19 juni 2020

Klaroenstoot

Het gaat om geld van en voor gemeenten, benadrukt dr. De Reuver. „De zelfstandigheid van de gemeenten is niet in het geding.”

Gemeenten moeten enthousiast worden om het geld te besteden, zegt hij. „Beleid gaat niet vanzelf. Een pastorale brief is goed, maar er is meer nodig.” Er is een „klaroenstoot” nodig, vervolgt de scriba, om het geld te besteden, „in de dienst aan Christus en de samenleving.”

Weer wordt de vergadering even geschorst, zodat het moderamen kan overleggen.

20.15 uur 19 juni 2020

Pauze

De vergadering wordt geschorst voor overleg.

19.39 uur 19 juni 2020

Zelf verantwoordelijk

Enkele synodeleden uiten zich kritisch op de plannen. Ds. M. de Jager (Delfzijl) vindt het plan „te ambitieus.” Het zou te weinig rekening houden met de wensen van plaatselijke gemeenten. Ze ziet liever dat die eerst een „pastorale brief” krijgen over het verantwoord omgaan met geld van de kerk.

Een ander synodelid geeft aan dat gemeenten „moreel verplicht” worden om mee te doen. „Kerken zijn zelf verantwoordelijk.”

19.28 uur 19 juni 2020

Te zuinig

Scriba dr. R. de Reuver geeft een toelichting op het rapport ”Werkzaam vermogen”. Kort samengevat staat daarin dat de gemeenten in de PKN samen zo’n 600 miljoen euro aan kerkrentmeesterlijk vermogen hebben en zo’n 400 miljoen euro aan diaconaal geld; beide vrij beschikbaar.

„De roeping van kerk en gemeente is Woordverkonding en dienst aan de samenleving”, zegt de scriba. Er is sprake van „urgentie.” Mede door de coronacrisis neemt de armoede in Nederland toe. Volgens hem staan zuinigheid en kerkgrenzen een goed gebruik van het geld in de weg. „We hebben soms minder moeite met het steunen van een project in Afrika dan een project drie dorpen verderop.”

Dr. De Reuver vraagt van de synode een „dringend appel” te doen op de gemeenten om het geld te gebruiken. Ze moeten „verleid” worden om dat te gebruiken. Daarom moet er een platform worden opgericht waar vragers en aanbieders van middelen elkaar kunnen ontmoeten.

19.12 uur 19 juni 2020

Twee extra synodeleden

De pauze is voorbij; de bespreking over het categoriaal pastoraat en de afvaardiging naar de generale synode gaat weer verder. Scriba dr. R. de Reuver zegt dat mensen die werkzaam zijn in deze vorm van pastoraat –bijvoorbeeld justitiepastores en geestelijk verzorgers– er „helemaal bij horen.” Dat zou betekenen dat er bij de huidige 62 synodeleden 2 bijkomen, eerst als adviseurs, later als leden. De synode gaat daarmee akkoord. Dat betekent overigens niet dat de synode per direct wordt uitgebreid. De besluittekst staat in november weer op de agenda.

17.42 uur 19 juni 2020

Wat te doen met 1 miljard?

beeld RD, Anton Dommerholt

De synodeleden begeven zich nu –opnieuw coronaproof– naar het diner. Vanwege de maatregelen moet dat ook netjes op tijd gebruikt worden. Dat betekent dat de bespreking van het categoriaal pastoraat na het eten, om 19.00 uur, nog moet worden afgemaakt.

Daarna staat het laatste grote agendapunt op het programma: de vraag wat de gemeenten en diaconieën in de Protestantse Kerk kunnen doen met 1 miljard euro aan vrij beschikbaar vermogen, dat nu op hun bankrekeningen staat.

17.29 uur 19 juni 2020

Schiphol

Het agendapunt dat nu aan de orde is, gaat over categoriaal pastoraat. Dat gaat onder meer over predikanten die werken in de scheepvaart of in het pastoraat op Schiphol.

Hiervóór ging het even over evaluerende gesprekken die de classispredikanten houden. Met predikanten in hun classis die al jarenlang in één gemeente staan, bijvoorbeeld.

17.19 uur 19 juni 2020

Vergaderen op verschillende locaties

Op vier verschillende locaties - online aan elkaar verbonden - vergadert de generale synode in lijn met de coronarichtlijnen.

Daarom zijn er dit jaar ook geen gasten welkom.

17.01 uur 19 juni 2020

Wat is er net gebeurd?

Een schorsing biedt de mogelijkheid om nog even na te denken over wat er nu net is gebeurd.

De leden van de generale synode hebben in meerderheid níét tegen wijzigingen voor de kerkorde gestemd op het gebied van de regels voor geestelijk verzorgers. Dat betekent dat deze wijzigingen van de kerkorde besproken gaan worden door de classicale vergaderingen en op termijn nog een keer ter tweede lezing op een synodevergadering aan bod komen.

Nadat de stemmen een keer hadden gestaakt, hebben de synodeleden met een meerderheid van 34 op 57 stemmen wél tegen de besluitpunten gestemd waarin concreet invulling wordt gegeven aan het beleid dat op dit thema zal worden gevoerd.

Wat hiervan de consequenties zijn, wordt nog onderzocht. Het gebeurt zelden dat tijdens een synodevergadering bepaalde punten van een voorstel wel worden aangenomen, maar de besluitpunten vervolgens worden weggestemd.

16.38 uur 19 juni 2020

Besluit verworpen

In de tweede stemronde hebben 34 van de 57 stemgerechtigden tegen het besluitvoorstel van het moderamen gestemd. Daarmee is het verworpen. Terwijl eerder het kerkordelijke deel van het voorstel wel is aangenomen.

16.33 uur 19 juni 2020

Herstemming

Er is verwarring ontstaan over de uitslag van de stemming voor het besluitvoorstel voor het aanpassen van de kerkorde voor de werkzaamheden van geestelijke verzorgers. Er stemden 28 leden voor en 28 tegen, terwijl 1 synodelid zich onthield van stemming.

Er moet nu opnieuw gestemd worden, waarbij iemand die zich wil onthouden van stemming, opgaaf van redenen geeft.

15.22 uur 19 juni 2020

Overheid vraagt om geestelijk verzorgers

De bespreking gaat nu over de mogelijkheden voor geestelijke verzorging buiten instellingen. De burgerlijke overheid heeft aan de Protestantse Kerk gevraagd of er ook geestelijke verzorging mogelijk is voor mensen thuis. Elke Nederlander –kerkelijk of niet– zou een beroep moeten kunnen doen op een geestelijk verzorger. De vraag is of de Protestantse Kerk hiervoor mensen wil zenden, die tot deze taken bekwaam en bevoegd zijn.

Het Generaal College voor de Kerkorde (GCKO) ziet hiervoor geen fundamentele bezwaren. Het moderamen ook niet.

Wel is er een tegenvoorstel ingediend door enkele synodeleden in Tilburg.

15.10 uur 19 juni 2020

Benoemingen

De generale synode heeft tijdens de comitézitting van 14.00 uur een aantal benoemingen gedaan. Een selectie daaruit:

-Ouderling Y. (Yke) Luinenburg is herbenoemd als lid van het moderamen (bestuur) van de generale synode van de Protestantse Kerk.

-Prof. mr. J. Graafland is benoemd als lid van de raad van toezicht van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU).

-Dr. P. Veerman is benoemd als lid van de Raad van Advies voor het Gereformeerd Belijden (RAGB).

14.48 uur 19 juni 2020

„Tot 2028 geen predikantentekort”

Uit een berekening van het landelijk dienstencentrum van de Protestantse Kerk blijkt dat er tot 2028 geen sprake is van een predikantentekort binnen het kerkgenootschap, aldus scriba dr. R. de Reuver. „Eerder van een relatief klein overschot, van tussen de vijftig en tachtig predikanten.”

Begin dit jaar ontstond discussie over de beperkende maatregelen die zouden gaan gelden voor emeritus predikanten die hulpdiensten zouden willen verlenen aan (vacante) gemeenten. Onder anderen dr. P. van den Heuvel wees erop –in een bijdrage in De Waarheidsvriend, orgaan van de Gereformeerde Bond– dat de hulpdiensten nodig zouden zijn omdat er een predikantentekort zou ontstaan.

De Vereniging Kerkrentmeesterlijk Beheer (VKB) en de Bond van Nederlandse Predikanten (BNP) pleitten ook voor meer ruimte voor hulpdiensten door emeriti.

In het voorstel dat nu voorligt aan de synodeleden, is er meer ruimte voor emeritus predikanten om pastorale bijstand te leveren dan in het oorspronkelijke voorstel het geval was. Meerdere insprekers plaatsen daar nu alsnog vraagtekens bij.

14.36 uur 19 juni 2020

Synode spreekt over ”tijdelijke diensten”

De synodevergadering is sinds exact 14.30 uur weer openbaar. Nu ligt de vraag voor hoe het verder moet met tijdelijke hulpdiensten die predikanten in een gemeente verlenen. Dat heeft gevolgen voor zowel proponenten als emeritus predikanten.

13.33 uur 19 juni 2020

‘Leesvoer’ voor in de pauze

beeld RD, Anton Dommerholt

Het is nu tijd voor de lunch. Ook daarbij worden de coronamaatregelen in acht genomen.

De synodeleden hebben ook wat ‘leesvoer’ voor in de pauze gekregen: het boekje ”Kijk op de ziel”, van Martine Oldhoff. De promovenda van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU) sprak in november een lezing uit over het thema ”de ziel” en vanmorgen mocht ze het eerste exemplaar van haar boek over dat thema in ontvangst nemen.

Om 14.00 uur wordt de synodevergadering hervat. In comité –dus achter gesloten deuren– gaat het dan over enkele benoemingen en de (her)benoemingsprocedure voor de scriba.

Vanaf ongeveer 14.30 uur is de vergadering weer openbaar en dan zal ook de livestream weer hervat worden.

13.19 uur 19 juni 2020

Besluitvoorstel visienota aangenomen

Om tegemoet te komen aan de gemaakte opmerkingen van verschillende synodeleden in Leeuwarden, verwoord door ouderling Verbeek (Amsterdam), zegt scriba dr. De Reuver toe dat de Generale Raad van Advies (GRA) betrokken zal worden bij de vervolgversie van de visienota. Ouderling Verbeek wil dat ook de Commissie van Rapport aanschuift. Volgens de voorzitter van die commissie, ouderling Van der Duyn Schouten, is dat niet nodig. De commissie heeft haar reactie namelijk al gegeven.

Het besluitvoorstel voor de visienota wordt aangenomen. Alleen in Leeuwarden zijn bij de verschillende besluitpunten enkele tegenstemmen geteld.

13.05 uur 19 juni 2020

Kritiek op procedure

De bespreking van een visienota met synodeleden op verschillende locaties is een „gemankeerde manier van doen”, erkent scriba dr. De Reuver, nadat verschillende synodeleden kritisch reageerden op de manier van vergaderen en de procedure. Een aantal synodeleden in Leeuwarden wil dat de stemming wordt uitgesteld óf dat er wordt ingezet op een meeschrijfcommissie die de scriba ondersteunt bij het verder verwerken van de input voor de visienota.

Scriba dr. De Reuver heeft toegezegd dat de tekst van de nota nog goed wordt doorgenomen, maar hij vraagt wel om het mandaat van de synodeleden om met de huidige tekst als uitgangspunt verder te gaan.

Preses (voorzitter) ds. M. C. Batenburg onderstreept die oproep. Hij wil graag overgaan tot stemming, ook omdat het tijd is voor de lunch.

12.51 uur 19 juni 2020

Nog niet iedereen overtuigd

Inmiddels zijn de beide amendementen ingetrokken; er ligt nu alleen een motie die in stemming wordt gebracht. Nog niet alle synodeleden zijn ervan overtuigd dat de tekst van de visienota overtuigend genoeg is. De voorzitter van de Generale Raad van Advies concludeert: „In de nota moeten de elementen van kerk en wereld sterker aangezet worden.”

Het moderamen overlegt kort over een reactie.

12.30 uur 19 juni 2020

„Geen apart deel over corona in nota”

beeld RD, Anton Dommerholt

Het is niet nodig om een apart deel over corona toe te voegen aan de visienota, aldus scriba dr. De Reuver in de reactie namens het moderamen. „Dat valt onder ”publieke theologie” en daarover wordt al gesproken.” Ook thema’s als klimaat en migratie vallen onder die categorie.

Er worden nu een amendement en twee moties toegelicht door verschillende synodeleden.

12.17 uur 19 juni 2020

Scriba reageert op insprekers

beeld RD, Anton Dommerholt

De vergadering was zojuist een ogenblik geschorst, zodat het moderamen een reactie kon voorbereiden op de bijdragen van de insprekers. Scriba (secretaris) dr. R. de Reuver geeft een reactie.

11.48 uur 19 juni 2020

Spreken over genade

Het woord ”genade” valt veel tijdens de bespreking van de visienota. Genade is een woord dat raakt aan het hart van de Reformatie, zei scriba dr. De Reuver.

Ook gaat het over de aandacht die de nota biedt aan ”gaande houden van de lofzang”. Meerdere sprekers wijzen erop dat het moeilijk is dat dit praktisch gezien in de huidige coronatijd niet gaat. De Protestantse Kerk raadt gemeentezang immers af zolang de risico’s ervan voor de verspreiding van het coronavirus niet bekend zijn.

De synodeleden in Leeuwarden en Utrecht hebben inmiddels hun zegje gedaan. Nu zijn de sprekers in Tilburg aan de beurt.

11.37 uur 19 juni 2020

Nieuwe visienota

Tot aan de lunch om 13.00 uur staat de nieuwe visienota ”Van U is de toekomst” op het programma.

Scriba dr. R. de Reuver geeft eerst een introductie. Daarna krijgen de synodeleden per locatie ongeveer een kwartier de tijd om hierover te spreken.

De visienota is geeft weer waar de Protestantse Kerk voor staat, aldus dr. De Reuver. Het is volgens hem van groot belang dat hierover het gesprek wordt gevoerd.

11.04 uur 19 juni 2020

Synode geopend

beeld RD

Scriba (secretaris) dr. R. de Reuver heeft de synodevergadering in Doorn geopend met een liturgische viering. Het moderamen (bestuur) is daar bijeen, samen met een kleine groep mensen – onder wie adviseurs en enkele journalisten.

Synodeleden die in Leeuwarden, Tilburg en Utrecht bij elkaar zijn, zijn via een beeldverbinding met Doorn en onderling met elkaar verbonden.

10.45 uur 19 juni 2020

Livebeeld synode PKN

De synode van de PKN is hier live te volgen.

Synode PKN

Het document kan niet getoond worden, omdat het mogelijk is dat het cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta alle cookies toe om het document te tonen en ververs dan de pagina.

16.02 uur 11 juni 2020

Vergaderen op verschillende locaties

Op vier verschillende locaties - online aan elkaar verbonden - vergadert de generale synode in lijn met de coronarichtlijnen.

Daarom zijn er dit jaar ook geen gasten welkom.

Belangrijkste momenten