Algemene politieke beschouwingen: Wilders: „Stuur moslimkind naar christelijke school”

Premier Rutte, donderdagochtend in het Torentje. beeld ANP
+2

De Tweede Kamer debatteert woensdag en donderdag over de rijksbegroting voor 2020. Onze redactie politiek zet in dit liveblog de hoogtepunten uit het belangrijkste debat van het politieke jaar voor u op een rij.

Liveblog laatste update 23.51 uur 19 september 2019
23.51 uur 19 september 2019

Sluiting

De Algemene Politieke Beschouwingen 2019 zijn achter de rug. Kamervoorzitter Arib heeft de vergadering gesloten.

Daarmee sluiten we ook dit liveblog. Bedankt voor het volgen.

23.49 uur 19 september 2019

Aangenomen moties

Een greep uit de moties die zijn aangenomen:

- Er moet een parlementair onderzoek komen naar de problemen bij uitvoeringsorganisaties zoals de Belastingdienst;

- Het budget voor de ondersteuning van parlementariërs moet worden verhoogd, evenals de subsidie aan politieke partijen;

- Er moet een structurele investering van 15 miljoen komen in extra investering in de zedenpolitie;

- Er moet een Interventieteam Ondermijning worden ingericht.

22.35 uur 19 september 2019

FVD-motie: wat zou Cliteur vinden?

Rutte ontraadt een motie van Forum van Democratie waarin wordt opgeroepen om de agrarische sector zo veel mogelijk ongemoeid te laten, met het oog op het zoeken naar een uitweg uit de stikstofproblematiek.

De premier zegt benieuwd te zijn wat Baudets partijgenoot Paul Cliteur, senator, van de motie vindt. Cliteur was in het verleden verbonden aan de Partij voor de Dieren.

22.25 uur 19 september 2019

Beoordeling moties

Premier Rutte is begonnen aan de zogeheten appreciatie van de ingediende moties: het oordeel van het kabinet over de moties.

Alle inhoudelijke moties van Wilders (PVV) worden ontraden.

21.24 uur 19 september 2019

Meer debatten

Van der Staaij (SGP) constateert dat de SGP slechts twee aangevraagde debatten op de lijst heeft staan. Hij vindt dat het er best wat meer hadden mogen zijn. Hij roept op om niet alleen het aantal debataanvragen te beperken, maar ook het aantal moties.

Van der Staaij waarschuwt het kabinet dat de verloren zoon veel vrienden had toen hij veel geld had. Toen zijn portemonnee leeg was, had hij geen vrienden meer. In economisch slechtere tijden zal het kabinet weer minder oppositiepartijen tegemoet kunnen komen.

De SGP dient een motie in die oproept om maatregelen te nemen om ouderen financieel tegemoet te komen door bijvoorbeeld de ouderenkorting te verhogen.

21.03 uur 19 september 2019

Mensenhandel

Segers (CU) dient zoals aangekondigd een motie in om schommelingen in budgetten voor gemeenten te voorkomen. Hij verzoekt de regering om een systeem te bedenken waarin gemeenten meer zekerheid krijgen.

Ook dient hij een motie in die oproept om een generatietoets in te voeren bij nieuwe plannen.

Zijn derde motie roept op om meer mensen in te zetten om mensenhandel te bestrijden en hier 10 miljoen voor beschikbaar te stellen.

20.56 uur 19 september 2019

Geen mooi debat

Asscher (PvdA) hekelt zijn collega’s die het een mooi debat vonden. Hij ziet geen verbinding tussen links en rechts. Volgens hem heeft het kabinet weinig toegezegd om de problemen in de samenleving op te lossen. Asscher had graag gezien dat er meer geld toegezegd was voor het oplossen van het lerarentekort en de te hoge huren voor huurwoningen. Hij dient moties in om dit alsnog te regelen.

20.50 uur 19 september 2019

Ondersteuning Kamer

beeld ANP

Rob Jetten (D66) dient een motie in om 10 miljoen euro meer geld uit te geven aan ondersteuning voor Tweede Kamerleden. Hij vindt dat er te weinig budget is voor inhoudelijke ondersteuning van het parlement. Ook wil hij de subsidie voor politieke partijen verhogen. De motie wordt breed gesteund in de Tweede Kamer.

20.39 uur 19 september 2019

Looneis

Marijnissen (SP) dient een motie in om te eisen dat de lonen met minimaal 5 procent moeten stijgen. De hele oppositie behalve de SGP ondertekende de motie.

Ook roept ze middels een motie op om korting op de pensioenen te voorkomen.

20.30 uur 19 september 2019

Debatten schrappen

Ook het CDA gaat kijken of er geschrapt kan worden in de lijst van aangevraagde debatten. Klaver gaf gisteren het goede voorbeeld door tweederde van de aangevraagde debatten te schrappen. Er stonden voor de beschouwingen meer dan 200 debatten op de wachtlijst.

Zoals aangekondigd dient Pieter Heerma (CDA) een motie in om een parlementair onderzoek te starten naar de oorzaken van de problemen bij uitvoeringsinstanties als het UWV en de Belastingdienst.

Ook dient hij een motie in om een nationaal interventieteam op te richten, om de strijd aan te gaan met de zware criminaliteit.

20.22 uur 19 september 2019

Natuur

Klaver (GroenLinks) is ontevreden over de woorden van Rutte over extra geld voor het onderwijs. Rutte is bereid extra geld te geven, maar wil dat eerst een nieuwe cao wordt afgesloten.

Ook vindt Klaver het onbevredigend dat het kabinet niet wil uitsluiten dat er minder natuur in Nederland komt. Rutte wil niet toezeggen dat er minder natuur komt. Als oplossingen voor het stikstofprobleem ziet Klaver: verduurzamen van de industrie, minder vee en een lagere maximumsnelheid.

Klaver dient een motie in om meer geld beschikbaar te stellen voor de zedenpolitie. Een meerderheid van de Kamer heeft de motie ondertekend.

20.13 uur 19 september 2019

Sfeer

Dijkhoff dankt zijn collega’s voor de prettige sfeer van het debat. Hij hoopt dat dit een trend zet voor de toon in de Tweede Kamer.

De VVD gaat nadenken of aangevraagde debatten geschrapt gaan worden. GroenLinks kondigde gisteren aan dat het tweederde van de aangevraagde debatten van de lijst laat verwijderen.

Dijkhoff had een motie opgesteld over het tentoonstellen van de geloofsbrieven van Nederland. Deze dient hij niet in, omdat Rutte heeft toegezegd ermee aan de slag te gaan.

20.09 uur 19 september 2019

Motie van wantrouwen

Na de dinerpauze is PVV-leider Wilders de eerste die mag reageren op het betoog van premier Rutte. Volgens hem ligt „onze rechtsstaat aan infuus, na mokerslagen te hebben ontvangen. De regering is niet meer overal de baas in ons land. De Marokkaanse maffia heerst, ze worden iedere dag sterker en iedere dag brutaler”, stelt hij.

Hij dient een motie in om de verhoging van de btw op boodschappen af te schaffen, de huren te verlagen en eigen risico in de zorg af te schaffen.

Ook vraag hij per motie om de regering de aandelen van ABN-Amro te verkopen en daarvan 8 miljard euro af te zonderen om elke Nederlander 1000 euro te kunnen geven.

Ten slotte wil hij dat de regering de dreigende pensioenkorting van tafel haalt. Ook daar dient hij een motie over in.

Zijn belangrijkste motie echter betreft de rechtszaak waarin Wilders zelf is verwikkeld. Omdat het kabinet niet op deze kwestie wil reageren, dient Wilders een uiterst korte motie van wantrouwen in.

19.27 uur 19 september 2019

Asscher prolongeert titel ‘beste debater’

Voor het tweede jaar op rij is PvdA-leider Lodewijk Asscher uitgeroepen tot beste debater van de Algemene Politieke Beschouwingen. Hij won daarmee de debatprijs van het Nederlands Debat Instituut.

„Uit het hoofd hield Lodewijk Asscher een herkenbaar en meeslepend verhaal dat goed te volgen was. Tijdens zijn interrupties was hij slim in het kiezen van zijn woorden en handig op zoek naar samenwerking”, zei juryvoorzitter en directeur van debatinstituut, Roderik van Grieken. Asscher kreeg de prijs uitgereikt tijdens het NPO Radio 1-programma Dit is de Dag.

Over de hele linie was de jury dit jaar enthousiast over de toon van het debat. „Er werd goed en serieus naar elkaar geluisterd en gekeken naar waar er samengewerkt kon worden. Het debat was soms stevig maar zonder de onaangenaam harde toon van vorige jaren.” Van de nieuwkomers viel vooral D66-voorman Rob Jetten op: „ontspannen, met goede vragen en veel kennis van zaken speelde hij een belangrijke rol in het debat”.

18.39 uur 19 september 2019

Pauze

Voorzitter Arib schorst het debat voor de dinerpauze die tot kwart voor acht duurt. Daarna gaan de partijen verder met het indienen van moties.

18.38 uur 19 september 2019

Rutte wil geen kiesdrempel

Rutte is tegen de invoering van een kiesdrempel. Hij vindt het juist prachtig om te proberen met meerdere partijen tot een oplossing te komen. „Ik geloof dat zelfs mijn partij voor een kiesdrempel is. Nou ik dus niet, ik vind het verschrikkelijk”, aldus de premier.

18.30 uur 19 september 2019

Geboortepapieren

beeld ANP

Het kabinet komt tegemoet aan de wens van VVD en CDA om het Plakkaat van Verlatinghe ergens zichtbaar en permanent tentoon te stellen. Het document mag echter niet permanent weg uit het Nationaal Archief. Het kabinet gaat dus op zoek naar een haalbare uitvoering, bijvoorbeeld werken met een replica. Voor de Kerst wordt de Kamer daarover nader geïnformeerd.

18.13 uur 19 september 2019

Nogmaals sociale rechtshulp

Ook PvdA-leider Asscher benadrukt dat de sociale advocatuur het water tot aan de lippen staat. Rutte zegt geen illusies te willen wekken: zij krijgen er deze kabinetsperiode geen extra geld bij. Jesse Klaver van GroenLinks zegt dat het ook gaat om de kwaliteit van de publieke sector; een sector waar de politiek „een rotzooi” van heeft gemaakt. Hij vraagt de premier om in het tweede deel van het debat nogmaals op de kwestie in te gaan.

18.05 uur 19 september 2019

Wet seksbranche

Voor de ChristenUnie was de tot standkoming van de Wet regulering seksbranche een van de redenen om in dit kabinet te stappen, zegt voorman Segers. Oftewel, hij gaat Rutte echt houden aan de toezegging dat deze wet binnen enkele weken in consultatie gaat.

18.04 uur 19 september 2019

Sociale rechtshulp

beeld ANP

SP-leider Marijnissen wijst Rutte nogmaals op de problemen van de sociale advocatuur en de lage uurvergoedingen. Rutte legt nogmaals uit dat het kabinet de sociale rechtshulp op de schop wil nemen. De vraag naar gefinancierde rechtshulp moet daardoor afnemen, waarna de uurvergoeding omhoog kan. Volgens Rutte werpt de herziening al zijn vruchten af en is er daardoor 10 miljoen beschikbaar voor experimenten. Dit geld blijft dus behouden voor de sector, zo beantwoordt hij een vraag van D66-leider Jetten, die de zorgen van Marijnissen deelt.

17.50 uur 19 september 2019

Motie volgt

Wilders gaat zijn verzoek pas in de tweede termijn indienen, in de vorm van een motie. Hij voegt er wel aan toe dat hij een derde termijn wil, als de reactie van Rutte op deze motie hem niet bevalt.

17.43 uur 19 september 2019

Hoofdelijke stemming?

Rutte móét zeggen of hij vindt dat het recht op een eerlijk proces van PVV-leider Wilders is geschonden. Dat eiste Wilders zoëven. Als Rutte bij zijn standpunt blijft dat de zaak nog onder de rechter is en dat een debat pas kan na de uitspraak van het hof kan plaatsvinden, vraagt Wilders een hoofdelijke stemming aan.

17.36 uur 19 september 2019

Zedenrecherche

Rutte erkent dat de zedenrecherche omkomt in het werk. Momenteel werken 614 rechercheurs aan ruim 3600 zaken. Het kabinet is graag bereid tegemoet te komen aan de wens van GroenLinks om extra middelen beschikbaar te stellen. Rutte: „Een motie daarover zien we tegemoet.”

17.34 uur 19 september 2019

Wet regulering seksbranche

De Wet regulering seksbranche gaat binnen enkele weken in consultatie, belooft Rutte aan ChristenUnie-leider Seger. Onderdeel van de wet is het pooierverbod. Het versnellen van het proces is niet mogelijk gebleken „vanwege de samenhang van de afzonderlijke bepalingen.”

17.32 uur 19 september 2019

Euthanasie en VN-Mensenrechtencomité

Het kabinet ziet in de aanbevelingen van het VN-Mensenrechtencomité van enkele weken geleden geen aanleiding om de euthanasiewet aan te scherpen. Premier Rutte benadrukt dat de uitvoering van de wet zorgvuldig verloopt. „Vorig jaar oordeelden de toetsingscommissies dat slechts 6 van de 6126 euthanasiezaken onzorgvuldig was uitgevoerd.” Het comité drong erop aan om de uitvoering van euthanasieverzoeken vooraf te toetsen op zorgvuldigheid, maar zo specifiek gaat Rutte niet op de materie in. Hij zegt wel dat de aanbevelingen zorgvuldig worden bekeken.

17.10 uur 19 september 2019

Expertisecentra ggz

Het kabinet reageert positief op een amendement van GroenLinks om 26 miljoen euro vrij te maken op de VWS-begroting voor de komst van gespecialiseerde centra voor jeugd-ggz. Bij de komst van die instellingen moet het rijk het voortouw nemen. GroenLinks-voorman Klaver reageert verheugd.

17.00 uur 19 september 2019

„Stuur moslimkind naar christelijke school”

beeld ANP

Volgens PVV-leider Wilders lost het stoppen van de buitenlandse financiering van het salafistisch onderwijs niets op en moeten deze instellingen gewoon dicht. „Zet nou gewoon een belangrijke stap en sluit die scholen. Het is voor die kinderen veel beter om naar een openbare of een christelijke school te gaan.” Rutte zegt: „Ik kijk niet naar wat mensen geloven, maar naar wat ze doen.” Oftewel, ook orthodoxe moslims mogen scholen stichten, mits het onderwijs niet aanzet tot onverdraagzaamheid. Gebeurt dat wel, dan grijpt de overheid in.

16.45 uur 19 september 2019

Salafistisch onderwijs

ChristenUnie-leider Segers verzucht dat het ontzettend lang duurt voor het kabinet met maatregelen komt om de buitenlandse financiering van salafistisch onderwijs in Nederland tegen te gaan. „Welverstaan”, zegt Rutte. „We werken eraan, maar door u aangemoedigd zullen we kijken of we een en ander nog kunnen versnellen.” De inzet is dat een nieuwe wet begin 2020 ter advies aan de Raad van State kan worden voorgelegd.

16.38 uur 19 september 2019

Doorbraak

Asscher noemt het een doorbraak dat het kabinet erkent dat er meer geld nodig is voor het bestrijden van het lerarentekort. Hij stelt dat er minstens 580 miljoen euro is vereist, meer dus dan de 380 miljoen die nu nog op de plank ligt. Rutte beklemtoont dat zijn toezegging over extra geld over incidentele bijdragen gaat, „voor het oplossen van de meest urgente knelpunten.” En er moet eerst een cao worden afgesloten. Asscher reageert daarop door te zeggen dat hij ook een structurele budgetverhoging verwacht, maar hij kan ermee leven dat daar pas later toezeggingen over komen.

16.29 uur 19 september 2019

Extra geld lerarentekort

Woensdag kreeg Rutte veel vragen over het lerarentekort. Donderdag liet de premier het kabinetsstandpunt weten. Kortgezegd, met het geld dat het ministerie nu beschikbaar heeft gesteld moeten de onderwijswerkgevers en de vakbonden een cao zien te sluiten. Het kabinet is echter bereid om volgende week te bezien of er incidenteel geld beschikbaar is.

16.07 uur 19 september 2019

Syriërs terugsturen?

PVV-voorman Wilders wil dat het kabinet een groep van 80.000 Syriërs terug stuurt naar veilige gebieden in Syrië. „Dat levert meteen 50.000 woningen op.” Uit Jordanië zíjn er al 150.000 Syriërs vrijwillig teruggegaan, stelt Wilders. „Als wij ze ook terugsturen helpen wij daar ook Syrië mee. Weg met de stikstofproblemen. En hup, morgen 50.000 woningen erbij.”

Rutte voelt hier niets voor. „Hier hebben wij in ons land ordelijke procedures voor. Dit kun je niet vanuit regering en parlement zomaar regelen.”

FVD-leider Baudet krijgt, na diverse interrupties, van de premier hetzelfde antwoord.

Hij wordt bijgevallen door Jetten (D66), die protesteert tegen het steeds weer „als profiteurs afschilderen van in Nederland aanwezige Syriërs.”

15.47 uur 19 september 2019

Woningbouw

Rutte verzet zich tegen de gedachte van ondermeer Asscher (PvdA) en Marijnissen (SP) dat de regering te weinig zou doen om de woningnood in Nederland op te lossen, zodat (in de woorden van Asscher) „wonen een luxe wordt, alleen voor de happy few.” Nee, zegt Rutte, dat is niet zo. „Een kabinet moet nu eenmaal altijd kiezen in schaarste. En: we steken twee keer een miljard in de woningmarkt. Er gebeurt dus heel veel. We hebben momenteel geen grote financiële overschotten, maar gaan weer richting tekorten. Dus we moeten voorzichtig omgaan met onze dubbeltjes.”

15.43 uur 19 september 2019

Investeringsfonds

SGP-leider Van der Staaij is nog niet gerust over de kabinetsplannen voor een investeringsfonds.

15.28 uur 19 september 2019

List verzinnen

Rutte verweert zich tegen de kritiek van onder meer Thieme en Van Kooten-Arissen dat zijn kabinet via listige, twijfelachtige route onder de nitraatuitspraak van de Raad van State uit probeert te komen. Die indruk ontstond recent toen minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) in verband met deze Raad van State uitspraak zei dat het kabinet nu „een list moet gaan verzinnen.” Rutte: „Daarmee bedoelde zij natuurlijk niet dat we buiten de wet om dingen moeten gaan ritselen. Dat mag niet en dat kan ook helenmaal niet.”

15.18 uur 19 september 2019

Winstbelasting

‘s Middags komt in het debat ook het punt van de winstbelasting ter sprake. Rutte wil „heel voorzichtig zijn” met het blijven inzetten van de winstbelasting als drukmiddel voor bedrijven. Het kabinet stelde de verlaging van de winstbelasting voor grote bedrijven uit, omdat die de lonen niet genoeg lieten stijgen het afgelopen jaar.

Woensdag, tijdens de eerste dag van het debat over de Prinsjesdagplannen van het kabinet, lieten coalitiepartijen de mogelijkheid open om die belasting als „dreigmiddel” boven de markt te laten hangen als bedrijven hun leven niet beteren. Vooral grote bedrijven moeten meer werk maken van loonstijging, vinden zij. Volgens het Centraal Planbureau gaan de lonen met 2,5 procent omhoog in 2020, het kabinet wil richting 4 tot 5 procent.

14.51 uur 19 september 2019

En nu wéér de eenverdieners!

Na de lunchpauze vervolgt de Kamer het debat van de Algemene Politieke Beschouwingen. Opgefrist gaat Rutte verder met het beantwoorden van de Kamer.

Na enige tijd meldt Van der Staaij (SGP) zich bij de interruptiemicrofoon „voor mijn jaarlijkse eenverdienersinterruptie.” Hij start met de vaststelling dat er dit jaar inderdaad goed nieuws is: er komt meer koopkracht, ook voor eenverdieners. „Maar nu mijn punt: die kloof. Eenverdieners betalen tot zes keer zoveel belasting als tweeverdieners. Hoe zouden we daar nu een stap verder in kunnen komen?”, aldus Van der Staaij.

Rutte legt nog maar eens uit dat dit te maken heeft met politieke keuzes die ooit zijn gemaakt, met name het stapsgewijs afbouwen van de algemene heffingskorting. Dat wil hij niet ongedaan maken. Wel wil hij „ook in 2021” kijken hoe hij te grote koopkrachtverschillen kan voorkomen of repareren.”

Staaij houdt vol: „Uit allerlei achterbannen, lang niet alleen uit die van de SGP, hoor je: dit is zó moeilijk en oneerlijk. Vind deze premier nu echt dat zo’n groot verschil in belastingheffing reëel en eerlijk is?”

Rutte: „Het is de keuze geweest dit vanuit de persoon aan te vliegen en niet vanuit een gezin.”

14.01 uur 19 september 2019

Nieuwe uitdrukking

13.30 uur 19 september 2019

Schorsing

Voorzitter Arib schorst de vergadering tot 14.00 uur. Daarna is eerst de regeling van werkzaamheden, om 14.15 uur komt Rutte weer aan het woord.

13.02 uur 19 september 2019

Koopkracht

Rutte ligt onder vuur om de koopkrachtplaatjes. Volgens onder meer Klaver en Wilders zou het kabinet meer oog moeten hebben voor de mensen met een laag inkomen. Zij gaan er volgend jaar minder op vooruit dan de hogere inkomens.

De afgelopen jaren is de koopkracht minder hard gestegen dan werd verwacht door het Centraal Planbureau. Volgens de linkse oppositie zou Rutte meer moeten doen om de mensen met lage inkomens een duwtje in de rug moeten geven.

12.48 uur 19 september 2019

Bijsluiter Asscher

PvdA-leider Lodewijk Asscher geeft een bijsluiter bij de reacties van minister-president Rutte.

12.30 uur 19 september 2019

Jozeffonds

Het nog uit te werken investeringsfonds om de economie te stimuleren, heeft al verschillende benamingen:

Lodewijk Asscher (PvdA) noemt het steevast het ‘Wopke Wiebesfonds, naar de ministers Wopke Hoekstra en Eric Wiebes. Beiden houden vol dat zij als eerste op het idee van een fonds kwamen.

Gert-Jan Segers noemt het fonds ‘het Jozeffonds’, naar het Bijbelverhaal waarin Jozef in goede economische tijden extra geld investeerde.

12.25 uur 19 september 2019

Investeringsfonds

Rutte meldt dat er op termijn een investeringsfonds komt, waar ‘door de oogharen gekeken enkele tientallen miljarden euro’s in zou kunnen zitten.’ Hij benadrukt dat het geen kwestie van ‘geld zoekt project’ is. Eind dit jaar of begin volgend jaar zouden de eerste miljarden uit het fonds al kunnen worden uitgegeven.

12.14 uur 19 september 2019

Geld gemeenten

Partijen dringen bij Rutte aan op extra geld voor gemeenten. Als het Rijk minder geld uitgeeft dan gepland, krijgen gemeenten minder geld. Hierdoor zouden zwembaden of bibliotheken gesloten moeten worden.

Rutte wijst op een nieuw systeem van financiering voor lokale overheden, maar ziet wel een ‘tussenprobleem’ voor het jaar 2021.

11.54 uur 19 september 2019

Fotoserie

beeld Henk Visscher
4

Fotograaf Henk Visscher is in Den Haag en maakte voorafgaand aan het debat enkele foto's.

11.38 uur 19 september 2019

Opbouw Rutte

beeld Henk Visscher

Rutte vervolgt zijn betoog. Zijn beantwoording zal hij opbouwen aan de hand van drie punten, aldus de premier:

Worden bestaande voornemens, zoals rond zorg, onderwijs en veiligheid, uitgevoerd?

Kijken naar zaken die urgent zijn en extra inzet vereisen, zoals het rechtssysteem, de jeugdzorg en de aardbevingen in Groningen

Blik op de toekomst voor de langere termijn, bijvoorbeeld pensioenen en klimaat.

11.02 uur 19 september 2019

Veiligheid

Arib vraagt Rutte het thema veiligheid nu maar gelijk in een keer te behandelen.

Veel fractievoorzitters melden zich bij de interruptiemicrofoon.

10.52 uur 19 september 2019

„Marokkaans gif”

Rutte staat aan het begin van zijn spreektijd stil bij het contrast tussen het „schokkende nieuws” van de moord op advocaat Derk Wiersum en de Prinsjesdag, eergisteren.

Rutte

Het document kan niet getoond worden, omdat het mogelijk is dat het cookies plaatst die volgens uw cookie-instellingen niet toegestaan zijn.
Sta alle cookies toe om het document te tonen.

Voordat Rutte kan overgaan tot zijn inhoudelijke betoog, komt Wilders naar voren voor een interruptie. „Is de regering eigenlijk nog wel het gezag in Nederland?”, wil hij weten. Wilders somt een reeks geweldsincidenten op. „Bent u nog wel de baas? Is het gezag nog wel de baas? Of is het de mocromaffia die de baas is?”

Rutte spreekt van een veelkoppig gevecht. „Ja, wij zijn het gezag. Maar het wordt ons niet gemakkelijk gemaakt.”

Wilders zegt dat er wat moet gebeuren aan het „Marokkaanse gif, in ieder geval van de criminelen in Nederland, daar moeten we wat aan doen.”

Rutte erkent dat er een mocromaffia is er in Nederland. „Maar dat betekent niet dat er een Marokkanenprobleem is in Nederland. Er is een mocromaffiaprobleem in Nederland, ja, dat is er. Maar er is geen Marokkanenprobleem in Nederland.”

Wilders: „Wij hebben nooit gezegd dat er geen Marokkanen zijn die deugen, dat is totale onzin. Er zijn heel veel Marokkanen die deugen, maar zegt u niet dat er geen Marokkanenprobleem is. Er is een Marokkaans gif in de Nederlandse samenleving – niet allemaal, maar wel heel veel. Deze maffia in Amersterdam komen niet uit Noorwegen, maar komen uit Marokko.”

Belangrijkste momenten