Liveblog: Rutte erkent fout in kwestie-Zijlstra; deel oppositie voor motie wantrouwen

Premier Rutte. beeld ANP
+1

Minister Zijlstra van Buitenlandse Zaken moest zich dinsdagmiddag in een Kamerdebat verantwoorden over de leugen die hij heeft verteld over zijn ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin. In het debat maakte de minister zijn aftreden bekend.

Liveblog laatste update 22.09 uur 13 februari 2018
22.09 uur 13 februari 2018

43 leden stemmen voor de motie

Op verzoek van Wilders komt er een hoofdelijke stemming over de motie van wantrouwen. Vóór de stemming geeft Marijnissen aan dat de SP voor gaat stemmen. Asscher stelt dat de PvdA tegen gaan stemmen, maar later tot andere gedachten kan komen „als zou blijken dat ook Rutte onwaarheden heeft gesproken”.

De motie wordt verworpen. 43 leden stemden voor de motie (PVV, SP, FvD, PvdD en DENK), 101 leden tegen.

Na de stemming sluit voorzitter Arib de vergadering.

21.42 uur 13 februari 2018

Schorsing voor beraad over motie

Het enige wat nu nog rest is het stemmen over de motie van wantrouwen, ingediend door de PVV. Op verzoek van PvdA-leider Asscher schorst Kamervoorzitter Arib het debat tot 22.00 uur. Asscher wil met zijn fractie overleggen.

21.34 uur 13 februari 2018

Wilders dient motie van wantrouwen tegen Rutte in

Wilders en Rutte. beeld ANP

Wilders speelt, in zijn tweede termijn, de zaak hoog op door te verwijzen naar artikel 68 van de Grondwet, dat het kabinet verplicht is alle relevante informatie aan de Kamer te geven. „Hier staat niet dat De Volkskrant die informatie moet geven.” Wilders dient een motie van wantrouwen tegen Rutte in.

Ook Marijnissen is zeer kritisch over het beleid van Rutte.

Kuzu herhaalt nog eens de term “teflon-Rutte”: „Hij ontspringt voor de zoveelste maal de dans. En hij maakt weer eens van een olifant een mug.”

Ook Krol vindt dat Rutte „de pro-actieve informatieplicht aan de Kamer heeft verzaakt”.

Asscher: „Het is in deze kwestie vlek op vlek, smoes op smoes, leugen op leugen. Voor een premier is het van groot belang dat hij landsbelang en partijbelang van elkaar weet te scheiden.”

Klaver: „Dit is de eerste grote kras op het blazoen van dit kabinet. Dat komt niet in de eerste plaats door de minister van Buitenlandse Zaken, maar door de wijze waarop de coalitie met deze kwestie is omgegaan.”

Voor de SGP „is de kous afgedaan nadat minister Zijlstra verantwoordelijkheid heeft genomen en is afgetreden”, stelt Van der Staaij. Volgens hem is artikel 68 van de Grondwet „slechts zijdelings aan de orde”, aangezien het ging om „uitlatingen van een fractievoorzitter op zijn partijcongres”.

Van der Staaij steunt de motie van wantrouwen daarom niet. Dat doen Baudet en Ouwehand wel.

21.00 uur 13 februari 2018

Rutte: Het was een naïeve inschatting van mij

beeld ANP

Volgens Baudet is Zijlstra jarenlang „chantabel” geweest vanwege zijn in 2016 uitgesproken leugen. Rutte vindt dat „hele grote woorden van de heer Baudet”. „Ik taxeer dit alles anders.” Klaver steunt Baudet tot op zekere hoogte. „Als je een geheim met je meedraagt, ben je chantabel. We moeten niet te veel gaan bagatelliseren.” Bovendien brengt hij in: „Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft, zegt men, de hele tijd gepoogd het publiceren van het krantenartikel tegen te gaan. Hoe kijkt u hier tegenaan?”

Rutte zegt dat hij hiervan niet op de hoogte is. Terugkomend op de vraag of hij de Kamer eerder had moeten informeren, stelt de premier: „Dit is een wegingsvraag, he?, ook een smaakkwestie. Het is iets wat je op de hand moet wegen. We hadden het ook anders kunnen doen, maar onze afweging was ook een begrijpelijke. Ik vind het geen zwart-wit-kwestie”.

Op een vraag van Ouwehand, geeft Rutte toe dat hij, „met de kennis van nu, eigenlijk had moeten aanslaan op” een stuk in de Volkskrant van oktober 2017. Ook in dat artikel werd namelijk al betoogd dat de verhaal van Zijlstra over de datsja van Poetin weleens een fabeltje zou kunnen zijn. „Daar heeft mevrouw Ouwehand gelijk in.”

Daarna ontstaat een scherp debat met Asscher, die precies wil weten wat Rutte na 29 januari gedaan heeft met wie hij het probleem gedeeld heeft. „U bent een controlfreak, dus u hebt vast niet stil gezeten.” Rutte wordt hierop enigszins onzeker. Hij stelt dat hij niet meer weet of hij er met iemand over heeft gesproken. „Het punt heeft in elk geval nergens op de agenda gestaan.” Ook zegt hij dat hij de kwestie heeft getaxeerd als „niet echt een groot politiek probleem” en als een zaak waarover Zijlstra niet zou vallen. „Achteraf bezien was dat een misschien wat naïeve inschatting van de impact die dit zou hebben.”

20.17 uur 13 februari 2018

Rutte: Ik heb één fout gemaakt

beeld ANP

Rutte wist sinds 29 januari „dat er een rotstuk in de Volkskrant zou komen”, zegt hij als hij aan zijn beantwoording begint. De minister-president: „Er is in elk geval één fout door mij gemaakt, namelijk dat toen dat VK-verhaal verscheen, er meteen een brief naar de Kamer had moeten gegaan.” Wilders interrumpeert hem. „U zegt dat het ingewikkeld was om éérder een brief naar de Kamer te sturen. Maar dat is helemaal niet ingewikkeld. U had dat de 29e of de 30e moeten en kunnen doen. Met het staatsrecht mag niet worden gemarchandeerd.”

19.42 uur 13 februari 2018

Wilders pakt Baudet aan

Als Baudet suggereert dat Rutte Zijlstra beter „met stille trom had kunnen laten vertrekken”, krijgt hij kritiek van Wilders. „Wat bedoelt u daarmee? Stilletjes weggaan, is juist níét wat er had moeten gebeuren. Dat lijkt wel kartelpolitiek. De premier had de Kamer moeten informeren; dát is wat hier is fout gegaan.” Baudet lijkt van zijn stuk gebracht en geeft aan „hier nog eens over te zullen nadenken.”

19.35 uur 13 februari 2018

Baudet (FvD): Rutte geen geschikt EU-leider

Baudet (FvD) legt een verband met het referendum over het Oekraïneverdrag. Volgens hem verzon Zijlstra het verhaal in 2006 méde om „het volk op te hitsen tegen Rusland” om het Oekraïneverdrag er in Nederland door te krijgen. Baudet verwijt Rutte een gebrek aan leiderschap. „Deze zaak laat ook zien dat Mark Rutte niet geschikt is voor het leiderschap van de EU, de Brusselse baan waar hij al jaren naar hengelt.”

19.16 uur 13 februari 2018

Pechtold: Ik wás in de Baltische staten, ja echt

D66-leider Pechtold houdt, ook als hij door allerlei fracties wordt geïnterrumpeerd, vol dat Zijlstra als het om de inhoud van zijn opmerkingen over Poetin gaat, een relevant punt heeft gemaakt, ook gezien de daden van Poetin ná 2006. „We weten wat er in Oekraïne is gebeurd, en zelf was ik onlangs -u kunt dat verifiëren– in de Baltische staten. Elke taxichauffeur vertelt je daar hoe het zit met de dreiging van Rusland.”

19.04 uur 13 februari 2018

Dijkhoff wist het zondag

beeld ANP

Wilders interrumpeert Dijkhoff. Hij wil van de VVD-fractievoorzitter, die afgelopen zondag over “de leugen” hoorde, weten of hij vindt dat premier Rutte de Kamer eerder had moeten informeren. Dijkhoff spreekt daar geen oordeel over uit.

18.50 uur 13 februari 2018

Dijkhoff (VVD): Was ik maar even binnengelopen

Dijkhoff (VVD) vindt het jammer dat hijzelf „niet even is binnengelopen op het moment dat Zijlstra zijn bewuste speech voorbereidde”. In dat geval had hij hem - als hij van de hoed en rand had geweten - vast geadviseerd: „Joh, formuleer dat even iets anders. Zo van: ik heb dit van een vriend, wiens naam ik niet wil noemen”. Hij vindt het aftreden van Zijlstra „niet representatief voor de rest van zijn carrière”. Veel andere landen kunnen aan de hoge politieke moraal van Nederlandse politici een voorbeeld nemen, vindt Dijkhoff. En dát schiet Asscher (PvdA) dan weer in het verkeerde keelgat. „Dit lijkt mij niet het moment om op onszelf te gaan snoeven.”

18.38 uur 13 februari 2018

Segers (CU) spreekt over genade en recht

Segers (CU) herinnert aan wat hij ooit gezegd heeft over de vraag: is er nog genade in de politiek? Hij respecteert het besluit van Zijlstra, „maar wel in het besef dat wij allemaal ooit in de situatie komen dat we van genade zullen moeten leven.” Ook Segers krijgt kritiek van Ouwehand, omdat zij vindt dat de CU-leider te weinig kritisch is naar Zijlsta en Rutte en te weinig in rekening brengt „dat je óók eerlijk moet zijn als er niemand kijkt”.

18.30 uur 13 februari 2018

Buma: Een man een man, een woord een woord

Ook Buma (CDA) benadrukt dat Zijlstra een politicus was van “een man, een man, een woord, een woord”. Ouwehand (PvdD) betwist zijn analyse. „Zijlstra heeft alleen besloten af te treden onder druk van publicaties in de Volkskrant.” Dat maakt zijn excuses wat minder waarachtig, vindt zij.

18.23 uur 13 februari 2018

Van der Staaij (SGP): Betrouwbaar politicus

beeld ANP

SGP-leider Van der Staaij geeft aan respect te hebben voor het besluit van Zijlstra. Hij heeft hem in de achterliggende jaren leren kennen als een betrouwbare politicus.

18.20 uur 13 februari 2018

Ouwehand (PvdD) legt link met asielzoekers

Ouwehand (PvdD) legt een verband met asielzoekers. Zij worden door de VVD keihard afgerekend op eventuele leugens over hun vluchtverleden. Dat is bijzonder zuur, vindt Ouwehand. Ook vraagt zij door over het screeningsgesprek dat Rutte met Zijlstra gehad heeft voor zijn aantreden als minister. „Hebt u toen niet de laatste vraag gesteld: ‘Is er nog iets dat ik moeten weten?’?”

18.16 uur 13 februari 2018

Klaver (GL): Fout was onherstelbaar

Klaver (GL) zegt dat het voor hem vooral de vraag was of de fout die Zijlstra maakte nog wel de herstellen viel. „Met deze leugen heb je Poetin een joker in handen gegeven, die hij op elk door hem gewenst moment kan inzetten.” Voor Klaver was daarom meteen helder dat de positie van Zijlstra onhoudbaar was geworden.

18.12 uur 13 februari 2018

Asscher (PvdA) herhaalt reeds gestelde vragen

Ook Asscher bevreemdt het Zijlstra’s „voorgenomen openheid” voor Rutte aanleiding was de Kamer niet te informeren. En ja, ook de PvdA-leider, wil weten of Rutte nog steeds vindt dat de boodschap van Zijlstra, inhoudelijk gezien, toch waar was.

18.09 uur 13 februari 2018

Krol (50PLUS): gaf Van der Veer het duwtje?

Krol (50PLUS) wil van Rutte weten of de informatie die Shell-topman Van der Veer vanmorgen in de Volkskrant gaf, namelijk dat Zijlstra zijn woorden over Poetin verkeerd heeft begrepen of weergegeven, de aanleiding zijn geweest om hem te adviseren te vertrekken.

18.04 uur 13 februari 2018

Kuzu (DENK): reputatie herstellen

Kuzu (DENK) stelt vast dat de hele Nederlandse diplomatie een klap heeft gekregen. Hij wil weten hoe Rutte onze reputatie gaat herstellen?

18.01 uur 13 februari 2018

Marijnissen (SP): Nederland nog geloofwaardig?

Marijnissen (SP) wil weten of Rutte nog steeds van mening is dat Zijlstra weliswaar gelogen heeft, maar dat de inhoud van wat hij zei wel overeind blijft staan. Ook is zij benieuwd naar wat de consequenties zijn voor de geloofwaardigheid van Nederland op het internationale toneel.

17.57 uur 13 februari 2018

Wilders: Rutte had Kamer moeten inlichten

PVV-leider Wilders, de eerste spreker in het debat met premier Rutte, noemt het terecht dat Zijlstra is afgetreden. Hij heeft eigenlijk nog maar één vraag: „In de week van 29 januari heeft Zijlstra de premier in kennis gesteld van zijn leugen. Mijn vraag: waarom heeft Rutte toen niet de Tweede Kamer geïnformeerd? Wij controleren het kabinet, en hadden dit moeten weten”, aldus Wilders.

17.49 uur 13 februari 2018

Snel door zure appel heen

Boeiend was nog wel even, in het proceduredebatje van 17.15 uur, het verschil in benadering tussen oppositie en coalitie. De meeste oppositiepartijen wilden premier Rutte nog wel degelijk aan de tand voelen, maar dat hoefde van hen, „gezien de emotionaliteit van dit moment”, niet meer vandaag. De coalitiepartijen stonden er precies omgekeerd in. Van hen hoefde een debat met Rutte niet zo nodig. Maar áls het dan toch moest plaatsvinden, dán het liefst meteen. En zo geschiedde natuurlijk, want de coalitie heeft per definitie de meerderheid. Het belang van VVD, CDA, D66 en CU in deze zaak is natuurlijk helder: de kwestie van de leugen van Zijlstra niet laten voortetteren, maar in één keer door de zure appel heenbijten.

17.47 uur 13 februari 2018

Toelichting Zijlstra

Zijlstra

17.40 uur 13 februari 2018

Maar wat nu met Rutte?

beeld ANP

Resteerde vanmiddag, na het aftreden van Zijlstra, de vraag of er nog verder gedebatteerd moet met Rutte. Na wat procedurele schermutselingen besloot de Kamer dat wél te doen. De verwachtig is nu dat dát debat circa 18.00 uur zal beginnen. Ook de minister-president heeft namelijk best iets uit te leggen. Hoe kan het dat hij, in de woorden van Zijlstra, pas twee weken geleden over de fatale leugen hoorde? Maar ook: wat heeft hij in die twee weken nu precies ondernomen? En tenslotte: hoe kan het dat de premier gisteren nog beweerde dat er voor Zijlstra géén reden was tot aftreden?

17.35 uur 13 februari 2018

Zijlstra verlaat de politiek

beeld ANP

Wat doe je als je als bewindsman het veld moet ruimen? Die vraag wordt door elk individu verschillend beantwoord. De VVD’er Teeven nam weer gewoon plaats in de Kamerbankjes. Zijn partijgenoot Linschoten daarentegen, die in 1996 aftrad vanwege de Ctsv-affaire, verliet de politiek definitief. Diezelfde route lijkt Zijlstra te kiezen: het Binnenhof definitief de rug toekeren.

17.21 uur 13 februari 2018

Kabinet verliest al snel minister

17.05 uur 13 februari 2018

Zijlstra treedt af

Zijlstra en premier Rutte. beeld ANP

Zijlstra en Rutte zitten in het vak-K. Zijlstra gaat verklaring afleggen. Hij zegt dat hij met een bezwaard gemoed staat. Hij spreekt over „de met afstand grootste fout die hij in zijn leven heeft begaan”. „Ik had dit nooit moeten doen. Het spijt mij. Het gaat hier over de geloofwaardigheid van een minister van Buitenlandse Zaken. Alleen als ik geloofwaardig ben, kan ik de belangen van dit land dienen.” Hij geeft met een verstikte stem aan dat hij bij de koning zijn ontslag gaat indienen.

17.03 uur 13 februari 2018

Zijlstra blijft bij inhoud verhaal Poetin

Minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken blijft erbij dat de inhoud van zijn verhaal over de Russische president Poetin „niet ter discussie staat”. Hij laat dit weten in antwoord op vragen van Tweede Kamerleden.

Zijlstra verantwoordt zich dinsdag voor zijn verzinsel dat hij aanwezig was geweest in het buitenhuis van Poetin. Hij zou daar in 2006 de Russische president hebben horen praten over een ‘Groot-Rusland’ en welke landen buiten Rusland Poetin daaronder zou hebben verstaan. Volgens Zijlstra heeft Poetin het niet bij woorden gelaten.

Hoewel Zijlstra niet aanwezig was, en hij er in werkelijkheid pas in 2014 van hoorde, blijft hij bij de strekking van het verhaal. Hij beroept zich daarbij op zijn bron, oud-Shell-topman Jeroen van der Veer, die wel bij de bijeenkomst met Poetin was.

In een toelichting aan de Volkskrant heeft Van der Veer laten weten dat er inderdaad over Groot-Rusland is gesproken, maar ook dat de woorden van de Russische president ‘historisch’ waren bedoeld en niet duidden op een militair verlangen om Rusland uit te breiden.
Volgens Zijlstra zijn er „derden die mijn lezing bevestigen”. Wie dit zijn is niet bekend.

16.27 uur 13 februari 2018

Nog drie kwartier

In Den Haag stijgt de spanning, nu bekend is geworden dat het Kamerdebat over de leugen van minister Zijlstra (Buitenlandse Zaken) over zijn ontmoeting met de Russisische president Poetin om 17.00 uur zal starten en dat ook minister-president Rutte bij dat debat aanwezig zal zijn. Tot 17.00 uur heeft de Kamer de tijd om de meer dan honderd schriftelijke vragen die zij aan het kabinet over deze affaire heeft gesteld en die het kabinet ook beantwoord heeft, te bestuderen.

16.20 uur 13 februari 2018

Zijlstra en Rutte om 17.00 uur naar Kamer

beeld ANP

De Tweede Kamer buigt zich dinsdagmiddag vanaf 17.00 uur over het lot van minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra. Daarbij is ook premier Mark Rutte aanwezig.

Als de VVD’er Zijlstra wil aanblijven, ondanks zijn leugen over een ontmoeting met de Russische president, dan moet hij volgens de meeste partijen aantonen dat hij zijn werk nog kan doen. Volgens Zijlstra vertrouwde hij Rutte enkele weken geleden toe dat hij over de kwestie had gelogen. Daarom willen partijen ook Rutte aan de tand voelen.

Het debat werd aangevraagd door de PVV.

15.52 uur 13 februari 2018

Commentaar

Het hoofdredactioneel commentaar in het Reformatorisch Dagblad ging vandaag over de positie van Zijlstra. Lees hier.

Belangrijkste momenten