Tolerantie Arabische emiraten kent twee gezichten

In sommige islamitische landen mogen kerken geen kruisteken hebben aan de buitenkant, zoals in Abu Dhabi, Verenigde Arabische Emiraten. De minaretten van de naastgelegen moskee vallen daardoor extra op. beeld Bram van de Woestijne

De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) proberen zichzelf te projecteren als een baken van religieuze tolerantie in de regio. Critici vermoeden hierin echter vooral een politieke agenda.

Volgens het ”Religious Freedom Report” wonen er zo’n 1,2 miljoen christenen in de VAE, die in meerderheid afkomstig zijn uit Azië. Ze hebben op zondag dertig kerken tot hun beschikking voor de eredienst. De VAE gaven onlangs aan dat er vergevorderde plannen bestaan om zeventien bestaande kerken te erkennen.

Dit is een positief geluid in een regio die verscheurd wordt door religieus gemotiveerd geweld. Er worden echter ook kanttekeningen bij geplaatst. De organisatie Open Doors zet de VAE op de 45e plaats van de jaarlijkse ranglijst christenvervolging. Amnesty International vermoedt dat de gebaren van goede wil richting christenen vooral bedoeld zijn om de schending van de mensenrechten in het land te verdoezelen.

Politiek wetenschapper Stéphane Lacroix is ervan overtuigd dat de handreikingen richting christenen in de VAE „uiteindelijk worden ingegeven door politieke motieven.” De klokkentorens of kruizen van kerken mogen immers niet zichtbaar zijn vanaf de straat, maar dienen door muren gecamoufleerd te worden. Daarbij moet worden meegewogen dat de autoriteiten van de VAE rekening dienen te houden met de gevoeligheden die op het Arabisch Schiereiland leven.

Een uitspraak van de islamitische profeet Mohammed luidt dat „er op het Arabisch Schiereiland geen plaats is voor twee religies”, waarmee bedoeld wordt dat slechts de islam er mag worden gepraktiseerd. Opvallend is tevens dat christenen in het Midden-Oosten zelf veel positiever reageerden op de bouw van nieuwe kerken in de VAE dan christelijke organisaties in het Westen.

Veel Jordaanse christenen leven en werken met hun gezinnen in Abu Dhabi of Dubai en zijn dankbaar dat ze daar hun geloof in relatieve vrijheid mogen beleven. De 1,2 miljoen christenen in de VAE zijn buitenlandse werkkrachten.

Klooster

Vorige maand werd er op het eiland Sir Bani Yas –dat 200 kilometer ten westen van Abu Dhabi ligt– voor toeristen en inwoners een archeologische attractie geopend. Het betrof een groot kloostercomplex dat in de zevende eeuw werd bewoond door Nestoriaanse monniken.

De opening werd bijgewoond door Sheikh Nahyan bin Mubarak, minister voor tolerantie in de VAE. De minister zei bij die gelegenheid onder meer dat „de kerk en het bijhorende klooster licht werpen op onze culturele geschiedenis; we zijn hier trots op.”

De minister bevestigde hiermee dat het christendom tot het culturele erfgoed van de VAE behoort en dus niet wezensvreemd is aan de geschiedenis van deze eilanden. De archeologische vondst onderstreept volgens de minister dat „de waarden van tolerantie en acceptatie altijd onderdeel hebben uitgemaakt van deze regio” en dat men hierop verder wil bouwen.

Volgens archeologen continueerden de monniken hun monastiek bestaan in dit klooster nadat de islam in de regio zijn opwachting had gemaakt. Kerkelijke autoriteiten op het Arabisch Schiereiland concludeerden hieruit dat er in de zevende eeuw sprake moet zijn geweest van een vorm van wederzijds tolerantie. Het kloostercomplex werd al in 1992 ontdekt, maar het duurde bijna dertig jaar voordat het voor het publiek geopend werd.