Mohammad uit Syrië verloor onderweg iets van zijn menselijkheid

„Sinds 2014 ben ik hier in Nederland, maar ik ben anders dan toen ik vertrok. Het is raar. Er waren momenten dat ik mijn hele leven langs zag komen, zoals op zee. Je probeert je je beste momenten te herinneren, met je familie, met je vriendin. Zij vertrok niet. Nu heb ik alleen nog oppervlakkig contact met haar.  En dan gaat het onvermijdelijk steeds naar die grote vraag toe: waarom ben ik hier? Omdat mijn land wordt verwoest? Omdat Bashar Assad niets om zijn mensen geeft? Een vloed aan vragen komt op, en je voelt je niet jezelf. Ik zie mijn trekken in de spiegel, maar ben ik dat? Wie ben ik eigenlijk? Zelfs mijn huid veranderde. Door de angst? Door de intensiteit van de ervaring? Je eindigt zonder antwoorden.  Maar steeds opnieuw komen al die vragen weer terug. Ook de vraag of ik de reis opnieuw zou ondernemen, als dat kon. Mijn antwoord is duidelijk. Zeker niet. Ik ben nu hier, en ik ben hier om een leven te leven in vrijheid en in een democratie, maar die dingen zijn al deze ontberingen niet waard. Misschien was het beter geweest om gewoon geduldig te zijn, totdat het op een dag in Syrië beter zal worden. Dat geduld had ik niet. Mensen in Syrië vragen me soms: Wat adviseer je me? Ik zeg: Niet gaan. Niet omdat Nederland niet goed is, maar ik wil niet dat deze mensen hetzelfde moeten meemaken. En sommigen hebben het nog veel zwaarder dan ik. Je verliest onderweg dingen. Juwelen, eigendommen die je moet verkopen om de hoge kosten te dekken. Maar ook dingen in je persoonlijkheid, in je menselijkheid. Nee, ik zou het niet opnieuw doen.”

Het vluchtverhaal van Mohammad in beeld:

In Syrië, 2011, wanneer de onrust begint.

In Jordanië, voor de eerste keer op de vlucht.

Werk als presentator in Egypte.

Bezoekje aan de piramides van Gizeh, bij Caïro.

Illegaal aan de slag in Jordanië.

In de woestijn van Algerije met een vriend.

Eindelijk in Europa: in een bus in Italië.

Een tussenstop in Parijs. Bijna in Nederland.

De vluchtroute van Mohammad::

Bij binnenkomst:

AZC

Ibram, asielzoeker in azc Luttelgeest:

„Het is hier geen goed leven. We mogen niet naar school en zijn alleen druk met de kinderen. Zij houden ons bezig. Soms bel of mail ik naar de advocaat. Dan zegt hij dat er geen nieuws is en we moeten wachten.”

Na goedkeuring:

Statushouders

Zaher, statushouder in Wezep:

„We kregen een contactpersoon van Vluchtelingen Werk die ons bij veel zaken hielp en uitstapjes met ons maakte naar bijvoorbeeld een speeltuin. In de straat is iedereen aardig. Mensen glimlachen naar ons en zijn behulpzaam. We hebben geen slechte mensen ontmoet, tot nu toe. Onze buren zijn als familie voor ons. De kinderen noemen hen opa en oma.”

Na afwijzing:

Bed-Bad-Brood

Bahereh, uitgeprocedeerde asielzoeker in Groningse bed-, bad- en broodvoorziening:

„Mijn advocaat laat mijn zaak even rusten. Na een paar maanden zal hij kijken of hij nog mogelijkheden ziet, doordat ik bijvoorbeeld toch met nieuwe documenten kan bewijzen dat ik in Iran gevaar loop.”

De asielprocedure in beeld:

Ze voeren de verkeerde lijstjes aan, de vluchtelingen die hier arriveren. Ze brengen de islam met zich mee, ze kunnen zich nauwelijks verstaanbaar maken, ze maken zich relatief vaker schuldig aan criminaliteit en een goede baan vinden is er niet bij.

Kortom: Nederlanders die niet staan te juichen bij de huidige volksverhuizing, hebben heel wat argumenten aan hun kant. Wat vinden de vluchtelingen zelf eigenlijk? „Voor islamisering hoeft niemand bang te zijn in Nederland”, denkt Mohammad uit Syrië. „Veel moslims keren de islam juist de rug toe. Velen worden atheïst door de slechte gebeurtenissen in ons land.” Basel, zelf christen, is het ermee eens. „Ik ken iemand, een moslim, die gevlucht is omdat hij bedreigd werd. Hij werd als ongelovige betiteld. Zo iemand gaat niet hier de islam verspreiden.” Maar Abia ziet het tegenovergestelde. „Ik zie wél mensen die hier hun islam willen verspreiden. Ze doen hun uiterste best om de islam van de mooiste kant te laten zien. Ze doen dawah, zending, heel openlijk. Zelfs op scholen. Ten diepste vinden ze Nederland geen goed land omdat er te weinig islam is.” Overeenstemming over dit gevoelige thema is er niet. Wél over een ander thema, zeker zo belangrijk: dat van de taal. Wil een vluchteling een goede toekomst krijgen, dan moet hij zich zo snel en zo grondig mogelijk in de taal verdiepen. Daar is iedereen het roerend over eens. Want beheers je de taal, dan kun je meedoen. In die zin is het veel belangrijker dan religie. Bashar: „Taal is écht een van de meest essentiële en kritische problemen. Mensen die de taal niet leren, raken onmiddellijk geïsoleerd. Daar kun je nog decennialang last van hebben.”

Oscar en Basel over hun omgang met christenen in Nederland:

Mohammad en Bashar over do's en dont's:

In Syrië maakte Fares el Fares bruidsreportages. Maar hij deed meer. Shows, sportwedstrijden: het zat allemaal in zijn portefeuille. Als het even kon, werkte hij vanuit zijn studio in Aleppo. Daar kun je alles zo veel mogelijk naar je hand zetten. „In Syrië had ik ook een vrouw in dienst”, legt hij zijn werkwijze uit. „Dat moet wel. Als ik daar foto’s van vrouwen had gemaakt, had ik de boel een dag later kunnen sluiten.” Hij lacht. Fares is moslim en kent de tradities van zijn land als geen ander. Ook dát is een verschil met Nederland. „Hier is het niet erg als een man een vrouw fotografeert”, constateert hij. „Nederland is mooi en goed.” Zijn droom voor de komende jaren is simpel: wéér een fotostudio, liefst groter dan destijds in Aleppo. Maar dan in de Nederlandse polder. En dus doet Fares zijn best. De Nederlandse fotograaf Theo van Woerden helpt hem enorm: hij neemt Fares mee op zijn bruidsreportages. Of de studio er ooit komt, weet niemand. Maar deze ervaringen met de Nederlandse arbeidsmarkt neemt niemand hem nog af.

Fares vertelt over zijn droombaan:

Na veertien jaar pakt Fared (gefingeerde naam) zijn koffer. De Afghaanse asielzoeker, die in Nederland christen werd, krijgt geen verblijfsvergunning. Hij heeft gewerkt voor de geheime dienst in zijn land en wordt daarom verdacht van oorlogsmisdaden. Met welk gevoel stapt de afgewezen asielzoeker op het vliegtuig? „Ik heb spijt dat ik ooit naar Nederland ben gevlucht. Grote spijt. Maar ik kan het niet terugdraaien. Ik dacht dat dit een rechtvaardig land was, maar ben daarin zwaar teleurgesteld. Ik ga terug naar een onveilig, islamitisch land. Hoe het verder gaat, weet ik niet. Ik vraag God met mij te laten gebeuren wat Hij wil.” De Bijbel in het Dari die hij in 2009 kreeg, laat Fared in Nederland achter, omdat hij als ex-moslim gevaar loopt als deze in Afghanistan in zijn bagage wordt gevonden. „Ik heb hem teruggegeven aan mijn vriend van wie ik hem gekregen heb en gezegd: „Als ik ooit op een veilige plek ben, stuur hem dan naar me op.” Tot die tijd zal ik de Bijbel online lezen op m’n smartphone die ik van mijn christelijke vrienden gekregen heb.”

Het werk van de Dienst Terugkeer en Vertrek in beeld: