Tranen tijdens terugkeer met DT&V naar Tsjechië

Het werkterrein van de Dienst Terugkeer en Vertrek is veelzijdig. De medewerkers moeten vaak heel wat problemen oplossen voordat iemand terugkeert naar het land van herkomst. beeld Dienst Terugkeer en Vertrek
2

Een uitgeprocedeerde asielzoeker uit Liberia, een jonge Hongaarse vrouw met ernstige psychiatrische problemen en een Chinees die vanuit een Nederlandse tbs-kliniek afreist naar zijn geboorteland. De Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) van het ministerie van Justitie en Veiligheid begeleidde hen naar de landen van herkomst. In ”De weg terug” vertellen medewerkers van de dienst over hun ervaringen.

Het realiseren van terugkeer van mensen die geen recht hebben op verblijf in Nederland, zo luidt de opdracht van de DT&V officieel. De dienst is waarschijnlijk het bekendst vanwege het uitzetten van afgewezen asielzoekers. Dit onderdeel van het werk komt in het boek van Mariëtte Middelbeek dan ook nadrukkelijk aan bod. De auteur en journalist stelt twaalf medewerkers van de DT&V voor, die daarna uiteenlopende ervaringen beschrijven.

Al snel wordt duidelijk dat het werkterrein van de DT&V veelzijdig is en dat de medewerkers vaak heel wat problemen moeten oplossen voordat iemand terugkeert. „Als jullie me terugsturen, maak ik er een einde aan. Dan hoeft het van mij niet meer”, zegt een Amsterdammer van Turkse komaf zonder Nederlands paspoort. Hij woonde meer dan veertig jaar in Amsterdam. „Dat wil zeggen: als hij niet in de gevangenis zat, want daar heeft hij inmiddels een jaar of twintig doorgebracht wegens diefstal, geweldpleging, overvallen en nog een hele lijst aan vergrijpen.”

Tal van zaken passeren de revue, waarbij betrokkenen uiteindelijk meestal vertrekken (en een enkele keer later opnieuw in Nederland opduiken). Daarbij krijgen de DT&V-medewerkers meer dan eens te maken met zowel ontroerende als aangrijpende situaties. Zo begeleidt regievoerder Ilse de Tsjech Ludvik, die om medische redenen niet mag vliegen, in een busje naar zijn land. Onderweg, op een parkeerplaats, brengt Ludvik zijn gezicht tot vlak bij de grond en begint te huilen. „Heel hard, bijna als een kind.” „„Mijn kinderen”, zegt hij bij wijze van verklaring. „Ik heb er vijf. Twee van hen zijn op deze snelweg, hier in de buurt, verongelukt.””

Behalve allerlei individuele zaken komen contacten met autoriteiten in bijvoorbeeld Sierra Leone en Irak en het trainen van personeel van een Afrikaanse immigratiedienst aan bod. Ook vertelt een medewerker over de hulp die ze zes weken biedt in een vluchtelingenkamp op het Griekse eiland Chios, om de autoriteiten daar te ondersteunen.

Het vlot leesbare boek geeft een goed beeld van de veelzijdige werkzaamheden van de DT&V en laat zien hoe medewerkers met de nodige vasthoudendheid en creativiteit hun werk doen. Het zijn overwegend verhalen waarin (uiteindelijk) het succes van de DT&V naar voren komt. Meer aandacht voor ervaringen waarbij een beoogd vertrek om wat voor reden dan ook niet lukt, had dit boek nog sterker gemaakt.

Boekgegevens

De weg terug. Persoonlijke verhalen van medewerkers van de Dienst Terugkeer en Vertrek, Mariëtte Middelbeek; uitg. Marmer, Baarn, 2017; ISBN 9 789460 683725; 207 blz.; € 17,99.