Regnerus schrijft roman die zintuigen op scherp zet

Hannah en Blindman camperen op dezelfde camping op een Waddeneiland. beeld Jantina Scheltema
2

”Nachtschrijver” van beeldend kunstenares en schrijfster Jannie Regnerus is een boek dat bijna al je zintuigen op scherp zet.

Doordat hoofdpersoon Hannah een opmerkzame en geïnteresseerde blik heeft, wemelt het boek van de prachtig verwoorde observaties, maar ook het gevoel, het gehoor en de reuk komen in afwisselende mate aan de beurt.

Hannah is van beroep restaurator van schilderijen in het Rijksmuseum. „Ik heel de huid van een schilderij, dicht de scheurtjes en de barsten die daar in de loop van honderden jaren zijn ontstaan, uitgebeten door licht en vocht, de klamme adem uit duizenden mensenmonden die eens voor het schilderij stonden.” Ze is opgegroeid in Friesland, maar heeft tijdens haar adolescentenjaren het platteland achter zich gelaten.

Dichter als inspiratie

Een documentaire over een Friese blinde dichter, Blindman genoemd, die model staat voor de in 2013 overleden Tsjêbbe Hettinga, maakt haar nieuwsgierig naar het werk van deze man en uiteindelijk naar de persoon zelf, die in de tijd dat zij Friesland ontweek, het decor en de details van haar jeugd vastlegde in zijn poëzie. Toen de blindheid zich bij de jonge boerenzoon aankondigde, heeft hij er alles aan gedaan om zijn omgeving zo goed mogelijk in zich op te nemen, in alle jaargetijden en in alle kleurschakeringen, voor het ‘nacht’ werd. „Hij beheert een klein Rijksmuseum in zijn hoofd, de bewaarplaats van zijn eigen oudheid.” Uit die bron put hij nu om zijn gedichten te schrijven.

Hannahs fascinatie voor Blindman culmineert in de wens hem te ontmoeten. Na het lezen van zijn werk beluistert ze hem op een poëziefestival en dat is een bijzondere ervaring. „Hij spreekt met een urgentie, de woorden lijken van diep onder de graszoden te komen en vanuit zijn voetzolen en benen omhoog te worden gestuwd om als stoom aan het zwarte geisergat onder zijn snor te ontsnappen.” Wie op YouTube voordrachten van Hettinga bekijkt, zal beamen dat Regnerus zijn optreden hier weergaloos onder woorden heeft gebracht.

Onbekeken

Hannah gaat uiteindelijk op een Waddeneiland kamperen op dezelfde camping als de inmiddels weduwnaar geworden Blindman en weet het tot een ontmoeting te laten komen. Samen brengen ze enkele dagen door, waarbij ze Blindman een aantal werken uit het Rijksmuseum voor ogen schildert. Wanneer ze beiden in zee gaan zwemmen, registreert Hannah dat zij –degene die altijd bezig is met kijken– zich nog nooit zo onbekeken heeft gevoeld. Toch vraagt ze zich later wel af welk beeld hij zich nu van haar heeft gevormd. Het motto van het boek, een dichtregel van Hettinga, verwijst daar ook naar: „In byld fan dy yn ’e golven.”

Dat zij, de observator, ook weleens onderwerp van een blik is, was ze vergeten toen ze eerder dat jaar de deur opende voor iemand die met haar had afgesproken voor een interview en ze lichte spijt voelde over haar slordige verschijning. Met deze man ontwikkelt zich langzaamaan een liefdesrelatie, waarbij ze de lichamelijke intimiteit met hem ervaart als de manier waarop haar vader op een geleidelijke manier een jong paard zadelmak probeerde te maken.

”Nachtschrijver” is volgens de uitgever een roman, maar met 110 bladzijden is het wel een kleine roman. Het heeft een mooi afgeronde, cyclische opbouw; in de proloog zijn we op het Waddeneiland waar Blindman na een zwempartij in zee zijn dichtbundel voor Hannah signeert, in de epiloog beschrijft Hannah een droom die ze soms over de inmiddels overleden dichter heeft. De tussenliggende 28 minihoofdstukjes maken de verhaallijn duidelijk; verder staan ze allen bol van schitterende zinnen vol zintuiglijke taal. Wie dit boek heeft gelezen, zal voortaan intenser kijken, beter luisteren, bewuster voelen en aandachtiger ruiken.

Boekgegevens

Nachtschrijver, Jannie Regnerus; uitg. Atlas Contact, Amsterdam, 2017; ISBN 978 90 254 4451 8; 110 blz.; € 21,99.