De bijna aantredende bewindslieden van het kabinet-Jetten zullen gespannen hebben gewacht op de vrijdag bekendgemaakte doorrekening. Plannen uitwerken is één ding, maar het inschatten van de gevolgen is iets anders.

En die gevolgen zijn er zeker. Volgens het CPB **** verliezen de lage inkomens de meeste koopkracht. Als er niets was veranderd, kon die groep rekenen op een koopkrachtstijging van jaarlijks 0,5 procent. Door het beleid van het aanstaande kabinet verdampt die groei volledig.

Ook alle andere inkomensgroepen gaan erop achteruit vergeleken met nu, al komen zij niet op nul uit. De mensen met de hoogste inkomens krijgen er het meeste bij. Die groep gaat er jaarlijks 0,3 procent op vooruit. Bij een doorsnee huishouden stijgt de koopkracht met 0,2 procent.

Dat de stijgingen lager uitvallen dan zonder nieuw beleid, komt volgens het CPB grotendeels door het hogere eigen risico en de lagere zorgtoeslag. Mensen met een laag inkomen hebben doorgaans meer zorgkosten, waardoor ze meer eigen risico betalen. Ook profiteren ze minder van een nieuwe kindregeling.

Mensen die een uitkering krijgen omdat ze werkloos of arbeidsongeschikt zijn, en daardoor in de WW of de WIA belanden, krijgen ook te maken met „een sterk negatief koopkrachteffect”. De coalitie wil de duur van de WW verkorten tot een jaar. Ook duurt het langer voordat iemand recht heeft op de maximale duur van deze uitkering. Verder wil de coalitie de hoogte van de WIA beperken, door de maximale uitkering per dag te verlagen.

Bezuinigingen

Voor zieken pakken de overheidsmaatregelen sowieso negatief uit. Niet alleen de verhoging van het eigen risico tot 520 euro in 2030, maar ook een eigen bijdrage voor de wijkverpleging en maatregelen om minder zorgkosten te kunnen declareren, treffen mensen die veel zorg nodig hebben met hogere lasten. Die bezuinigingen leiden volgens het CPB overigens niet automatisch tot meer efficiëntie.

Al deze bezuinigingen leiden er niet toe dat de staatsschuld daalt. Op korte termijn hebben de plannen wel een positief effect, maar op de langere termijn nemen de schulden juist toe. Bij ongewijzigd beleid was die volgens het CBS in 2060 uitgekomen op 118 procent van de totale economie. Maar door hogere uitgaven voor onder meer defensie, klimaat en stikstof komt dat percentage op 137 procent te liggen.